Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym organ (art. 32 p.p.s.a.) nakazał dyrektorowi skarżącej spółki niezwłocznie zaprzestać termicznego przekształcania odpadów w postaci sklejki poza spalarnią odpadów. W uzasadnieniu powołał dowód z protokołu kontroli. Z zawartych w nim ustaleń wynika, że skarżący jest wytwórcą krzeseł i siedzeń ze sklejki. Eksploatuje instalację technologiczną do produkcji płyt i wyrobów ze sklejki z wykorzystaniem materiałów zawierających formaldehyd. Odpady powstające w czasie produkcji są zanieczyszczone klejem (żywica mocznikowo-formaldehydowa) zawierającym formaldehyd. Odpady te są spalane w kotle parowym o podanych parametrach. Wcześniej odpady są mielone i mieszane z biomasą typu Pellet (łuski słonecznika).
Narusza to nakaz ustanowiony w art. 155 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1987) prowadzenia termicznego przekształcania odpadów wyłącznie w spalarniach odpadów lub we współpalarniach odpadów. Kocioł parowy eksploatowany przez skarżącego nie spełnia warunków przewidzianych w art. 157 ustawy. Nie jest wyposażony w urządzenia do oczyszczania spalin, a jedynie urządzenie odpylające – cyklon. Tymczasem odpady sklejki zanieczyszczone są związkami chemicznymi – formaldehydem pochodzącym z kleju.
Jak wynika z akt administracyjnych skarżący wystąpił uprzednio do starosty o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów, podając kod odpadu 03 01 05 – trociny, wióry, płyta wiórowa i skrawki forniru inne niż 03 01 04, ilość odpadów – [...] Mg/rok i miejsce przetwarzania – kocioł parowy w zakładzie produkcyjnym. Wniosek zawiera szczegółowy opis metody przetwarzania odpadów i opis procesu technologicznego (spalanie odpadów poprodukcyjnych w kotle parowym z 1985 r. produkcji niemieckiej, z wentylatorem ciągu spalin i baterią cyklopów, odpylone spaliny odprowadzane są do komina murowanego, proces przetwarzania R1).
W zgłoszeniu instalacji z 2014 r. skarżący podał, że produkuje siedzenia i oparcia oraz płyty ze sklejki, emituje pyły w ilości [...] Mg/rok.
Po wpłynięciu wniosku starosta zwrócił się do WIOŚ o przeprowadzenie kontroli kotła (art. 41a ust. 2 ustawy).
Protokół kontroli został podpisany przez prokurenta skarżącej spółki.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe zarządzenie pokontrolne skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688), art. 155, art. 157 i art. 163 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach, § 2 pkt 1e rozporządzenia MŚ z dnia 22 kwietnia 2011 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 95, poz. 588), § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 października 2012 r. (Dz. U. poz. 1229), art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach (Dz. U. Nr 169, poz. 1199), § 2 pkt 1 i załącznika nr 1 część F grupa 2 rozporządzenia MŚ z dnia 12 września 2008 r. (Dz. U. Nr 183, 1142), art. 3 pkt 20 rozporządzenia Komisji (UE) 601/2012 z dnia 12 czerwca 2012 r. (Dz. Urz. UEL 181 z dnia 12.7.2012 r.), nieuwzględnienie Polskiej Normy PN-EN 150 17225-1 Biopaliwa stałe - Specyfikacje paliw i klasy – Część 1, zaniechanie sprawdzenia procesu technologicznego i przemian jakim ulega składnik kleju oraz ustalenia rzeczywistej zawartości tego składnika w produktach ubocznych, brak należytego uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia.
Wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Przemysłu Płyt Drewnopodobnych z dnia [...].12.2017 r. na okoliczność braku szkodliwości poprodukcyjnych drzewnych produktów ubocznych z użyciem kleju mocznikowo-formaldehydowego i możliwości uznania tych odpadów za biomasę z możliwością jej spalania poza spalarnią odpadów (opinia dołączona do skargi), a ponadto dowodu z opinii biegłych na te same okoliczności (proponując zlecenie opinii do Instytutu Technologii Drewna w P.).
W uzasadnieniu skargi twierdził, że spalany materiał odpadowy nie zawiera formaldehydu i posiada parametry odpowiadające biomasie.
Produkty po obróbce sklejki nie są odpadami, lecz stanowią produkt uboczny.
Skarga zawiera przegląd unormowań prawnych zawierających określenie biomasy drzewnej, zwracając uwagę na ich niespójność wzajemną i niezgodność z prawem unijnym.
Jak podkreślono, stosowanie art. 155-162 ustawy zostało wyłączone w art. 163 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, odnoszącym się do drewna i innych substancji stanowiących biomasę.
W obszernym wywodzie skarżący przekonywał, że substancje klejowe w procesie spalania ulegają rozkładowi i do atmosfery w spalinach nie przedostaje się formaldehyd ani mocznik.
Produkty uboczne powstające w procesie produkcji w zakładzie skarżącego spełniają kryteria biomasy stałej. Stanowią więc biomasę i mogą być spalane w miejscu ich powstania (art. 20 ust. 1 ustawy o odpadach).
Według skarżącego organ uznał odpad za niebezpieczny, a to nie znajduje potwierdzenia w dołączonej opinii.
Wywody skargi czerpane są z treści dołączonej opinii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Substancje poprodukcyjne spalane przez skarżącego stanowią odpad, nie zaś produkt uboczny (art. 11 ustawy). Nie są również odpadem stanowiącym biomasę. W szczególności nie są odpadem drewna, lecz odpadem sklejki, stanowiącym odpad niebezpieczny (załącznik nr 4 do ustawy pkt 50). Organ twierdził, że jest to odpad o kodzie 03 01 04, który nie może być wykorzystany jako paliwo (rozporządzenie MŚ z dnia 10 listopada 2015 r. Dz. U. z 2016 r., poz. 93).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W odpowiedzi na skargę organ podważył wiarygodność dotychczasowych ocen, wprowadzając w niej nowe twierdzenia, sprzeczne przy tym z zebranym materiałem procesowym. Nie było to jednak uchybienie wystarczające do uwzględnienia skargi.
Pozostałość procesu produkcyjnego w zakładzie skarżącego niewątpliwie stanowi odpad o kodzie 03 01 05, który nie został w odrębnej procedurze uznany za produkt uboczny nie będący odpadem (patrz art. 10-11 ustawy o odpadach, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 21 oraz art. 5 dyrektywy 2008/98/WE, por. wyrok II SA/Po 1087/15 dot. ścinek z płyty wiórowej zanieczyszczonych formaldehydem). Było w szczególności niesporne, że skarżący nie dokonał zgłoszenia wymaganego według art. 11 ustawy.
Przepis art. 155 ustawy ustanawia zakaz termicznego przekształcania odpadów (art. 3 pkt 29) poza spalarnią lub współspalarnią odpadów (art. 3 pkt 26 i 31, patrz art. 29-31 ustawy oraz art. 157 i załączniki nr 7 i 8 do rozporządzenia MŚ z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych... Dz. U. poz. 1546 a także § 15-20 tego rozporządzenia). Zakazu tego nie stosuje się zgodnie z art. 163 ust. 1 ustawy do instalacji termicznie przekształcających odpady stanowiące biomasę. Określenie pojęcia biomasy w taki sam sposób zawiera § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia z dnia 4 listopada 2014 r., obejmując nim w szczególności odpady drewna, z wyjątkiem odpadów drewna zanieczyszczonego impregnatami lub powłokami ochronnymi o podanej zawartości.
W nawiązaniu do zarzutów skargi można od razu wskazać, że powołane w skardze rozporządzenia z 2008 i 2011 r. zostały uchylone, podobnie określa biomasę § 2 pkt 1 rozporządzenia MG z dnia 18.10.2012 r. (Dz. U. poz. 1229) w ramach prawa energetycznego, bardziej ogólne określenie zawiera powołana ustawa z 2006 r. (obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 285).
Podstawowe znaczenie miało więc ustalenie, czy skarżący wytwarza odpad drewna, czy inny odpad, a wówczas cechy tego innego odpadu byłyby nieistotne.
W zakresie tej podstawowej oceny Sąd w pełni akceptuje tezy prawne i rozważania wyroku II SA/Po 334/16. Wskazano tam, że odpad z produktu drewnopodobnego w sposób oczywisty nie jest odpadem drewna, zatem odpad taki, nawet sklasyfikowany pod kodem 03 01 05 nie stanowi odpadu ujętego w art. 163 ust. 1 pkt 5 ustawy, a jego spalanie może być prowadzone zgodnie z art. 155 wyłącznie w spalarniach odpadów.
Oznacza to, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne, w tym treść nałożonego nim obowiązku, jest zgodne z prawem.
Nie był w szczególności uzasadniony zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r., skoro zaskarżone zarządzenie było zgodne z ustaleniami kontroli i skierowane zostało do kierownika kontrolowanej spółki (prokurenta-dyrektora).
Omówione powyżej określenia biomasy w przepisach krajowych są w pełni zgodne z prawem unijnym (dyrektywy 2010/75 UE i 2001/81/WE). Jak już zaznaczono, nie były istotne zarzuty związane z właściwościami odpadu nie stanowiącego biomasy. Wnioski dowodowe skarżącego dotyczyły okoliczności nieistotnych, a przede wszystkim były niedopuszczalne (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Kontrolowane zarządzenie pokontrolne spełnia wymagania formalne i merytoryczne tego aktu (na ich temat patrz wyroki II SA/Kr 1049/17, II OSK 723/12, 2036/09, II SA/Lu 144/07, II SA/Wr 559/11, II SA/Gd 90/17).
Organ nie naruszył prawa odmawiając zakwalifikowania do biomasy odpadu nie będącego odpadem drewna. Brak szkodliwości tego odpadu nie miał znaczenia w nin. sprawie.
Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.