Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą odmówił J. S. przyznania świadczenia specjalnego.
W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś przepis ten nie określa dokładnie warunków, jakie powinny być spełnione, aby uzasadnione było przyznanie renty lub emerytury w jego trybie.
Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców jest brana pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium ich przyznawania, o ile w sprawie nie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter, którymi mogą być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie, np. kultury, rozwoju sportu, jak również szczególne zdarzenia losowe.
Organ podał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie występowały przesłanki uzasadniające uznanie sytuacji J. S. za szczególną (przesłanki te powinny być spełnione łącznie). Wnioskodawczyni nie przedstawiła ani nie udokumentowała żadnych swoich wybitnych dokonań w jakiejkolwiek dziedzinie, w tym w pracy zawodowej lub w działalności społecznej w czasie pełnienia funkcji, na które się powołuje. Z dokumentów nie wynika też, aby obecna sytuacja zdrowotna oraz materialna (brak prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na ogólnych zasadach) spowodowane były jakimikolwiek nadzwyczajnymi okolicznościami. Powoływanie się na ewentualne zasługi rodziców może być brane pod uwagę tylko w przypadku przyznawania rent specjalnych na zasadach dotyczących rent rodzinnych, a więc gdy wnioski dotyczą małoletnich lub uczących się dzieci (do ukończenia 25 lat życia). Sam fakt, że wnioskodawczyni znajduje się obecnie niewątpliwie w trudnej sytuacji zdrowotnej, mieszka w trudnych warunkach oraz nie ma prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na ogólnych zasadach, nie uzasadnia przyznania prawa do świadczenia specjalnego, gdyż nie jest to świadczenie o charakterze socjalnym. Z uwagi na trudne warunki bytowe wnioskodawczyni, jak wszystkie inne osoby znajdujące się w podobnej sytuacji, objęta jest stosownymi świadczeniami ze środków pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. podnosiła, iż zasługuje na przyznanie jej renty na warunkach specjalnych z uwagi na szczególne zdarzenia losowe. Podnosiła, że organ nie uwzględnił jej szczególnych warunków losowych, w tym sytuacji bytowej i stanu zdrowia, warunków mieszkaniowych i braku środków na leczenie. Zdaniem skarżącej jej trudne warunki bytowe zostały spowodowane nieudzielaniem pomocy społecznej przez MOPS w S. W kolejnych pismach złożonych do Sądu przedstawia obszernie swoją sytuację zdrowotną oraz materialną.
W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniania pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych z funduszu gwarantowanego na ten cel ze składek ubezpieczeniowych – przyszłych świadczeniobiorców – przewidziano w przepisie art. 82 ust. 1 regulację szczególną. Pozwala ona na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, emerytury lub renty na warunkach i wysokości innej niż określone w ustawie.
Świadczenia przewidziane w ww. przepisie są świadczeniami specjalnymi także z tego względu, że są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie mają przy tym charakteru roszczeniowego, gdyż ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając rozstrzygnięcie w tym zakresie uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość nie oznacza jednak zupełnej dowolności organu rozstrzygającego sprawy takich świadczeń.
Z przepisu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej nie wynikają wprost żadne przesłanki warunkujące jego przyznanie, bowiem ustawodawca odwołuje się jedynie do pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem brak jest w nim określenia granic uznania administracyjnego.
Jednakże, stosownie do przepisu art. 124 ustawy, w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej przewidziane stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Oznacza to, że Prezes Rady Ministrów podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia specjalnego związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.
W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany też do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów.
W pierwszej kolejności należy podnosić, że Prezes Rady Ministrów trafnie stwierdził, iż nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej szczególnego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. Ocena tej okoliczności należy do organu, który dokonuje jej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi.
Orzecznictwo w tym przedmiocie, jak również piśmiennictwo, dokonując wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazują, że należy go łączyć z wybitnymi zasługami wnioskodawcy na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Za taką wykładnią zdaje się przemawiać również dotychczasowa praktyka w sprawach świadczeń specjalnych, czyli przyznanie go m.in. [...] wdowom po żołnierzach poległych w Iraku.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżąca nie wykazała, że jej zasługi, na które się powołuje, można uznać za wybitne i mogące stanowić podstawę do przyznania świadczenia specjalnego.
Trzeba ponadto podkreślić, że świadczenia specjalne nie stanowią żadnego odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia i represje, co zdaje się sugerować skarżąca.
Sam fakt, iż skarżąca znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej oraz nie ma prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na ogólnych zasadach, nie uzasadnia przyznania prawa do świadczenia specjalnego, gdyż nie jest to świadczenie o charakterze socjalnym. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] J. S. korzysta systematycznie od kwietnia 2004 r. z pomocy w formie pomocy socjalnej, zasiłków okresowych i celowych, od kwietnia 2004 r. otrzymuje zasiłek stały wraz ze świadczeniem w postaci składek zdrowotnych. Udzielona pomoc w postaci świadczeń pieniężnych w latach 2004-2006 wyniosła:
- – w 2004 r. [...] sumę [...] zł (średnio miesięcznie 482,91 zł)
- – w 2005 r. [...] sumę [...] zł (średnio miesięcznie 648,83 zł)
- – w 2006 r. [...] sumę [...] zł (średnio miesięcznie 650 zł).
Obecnie również skarżąca otrzymuje zasiłek stały z MOPS w kwocie 324 zł miesięcznie.
Skoro zatem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.