Uzasadnienie
T. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. b ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa).
W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanym na wezwanie dodatkowym oświadczeniu z dnia 24 stycznia 2009 r. skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Poinformowała, że z mężem pozostaje w separacji od 1,5 roku. Oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez środków utrzymania. Dotychczas utrzymywała się ze środków zgromadzonych w ramach oszczędności ale obecnie utrzymuje się jedynie z pożyczek i korzysta z pomocy dorosłych dzieci. Jako majątek wykazała mieszkanie o powierzchni 51 m2. Oświadczyła, że opłaty ponoszone są przez męża, z którym pozostaje w separacji. Wskazała na skomplikowaną sytuację rodzinną.
Z uwagi na to, że informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawierały wszystkich danych niezbędnych do dokonania pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, pismem z dnia 2 lutego 2009 r., wezwana została do złożenia oświadczenia, czy separacja została orzeczona sądownie. W przypadku negatywnej odpowiedzi strona obowiązana była podać imię i nazwisko męża, datę jego urodzenia, informacje o stanie majątkowym męża oraz wysokość dochodu miesięcznego brutto uzyskiwanego przez męża. Strona obowiązana została również do nadesłania kopii rachunków wskazujących na wysokość stałych miesięcznych opłat oraz kopii wyciągów z rachunku bankowego.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że separacja nie została orzeczona przez sąd. Wskazała, że dokładnych informacji o stanie majątkowym męża nie zna, nie zna również wysokości dochodu osiąganego przez męża z tytułu pracy. Podała, że opłaty mieszkaniowe ponosi mąż. Nie podała ich wysokości i nie nadesłała kopii rachunków. Oświadczyła, że sytuacja rodzinna jest trudna.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Przedstawienie danych i dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację finansową oraz możliwości płatnicze osoby wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany wykazaniem i udokumentowaniem swojej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów zastępstwa prawnego.
Skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem. Niezależnie od trudności rodzinnych małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy i opieki. Przedstawione przez stronę informacje nie są wystarczające dla oceny możliwości płatniczych. Skarżąca nie przedstawiła danych w zakresie wysokości dochodu osiąganego przez męża oraz jego sytuacji majątkowej. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnieniu podlegają jednakże zarówno dochody jak i stałe miesięczne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Ze względu na brak informacji o wysokości dochodu uzyskiwanego przez męża oraz wysokości wydatków nie można dokonać oceny, jaki dochód przypada na jedną osobę we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższe nie daje możliwości dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy.
W związku z tym, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.