Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], którą to decyzją odmówił przyznania świadczenia specjalnego P.K..
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
P.K. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie mu świadczenia specjalnego na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wniosek swój motywował faktem, iż jest osobą upośledzoną umysłowo, nie zdolną do podjęcia pracy zawodowej. Mieszka z matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ojciec nie żyje. Z uwagi na zbyt długą przerwę w pracy stałej ojca, wnioskodawca otrzymał odmowę w zakresie prawa do renty rodzinnej. Sąd Okręgowy oddalił skargę, zaś Sąd Apelacyjny oddalił kasację. Również Prezes ZUS odmówił świadczenia w drodze wyjątku. Dlatego wnioskodawca wystąpił do Prezesa Rady Ministrów, podnosząc iż jest to jego ostatnia nadzieja.
Wnioskodawca w swoim wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego nadmienił, że ojciec pracował dorywczo, oraz opiekował się swoją niewidomą matką – H.K.. Ojciec wnioskodawcy zmarł [...] maja 2007 r. w wyniku pobicia we własnym mieszkaniu.
Dokumenty nadesłane do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów potwierdzają, iż wnioskodawca ma trwale ustaloną całkowitą niezdolność do pracy, powstałą przed [...] rokiem życia. Z tego tytułu otrzymuje rentę socjalną w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Natomiast matka wnioskodawcy jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności oraz ze wskazaniem możliwości pracy w warunkach chronionych. Pobiera emeryturę w kwocie [...] zł netto miesięcznie.
Wnioskodawca podał, iż jego matka – B.K. jest nieoficjalnie społecznym prezesem [...] Stowarzyszenia Rodzin Osób Niepełnosprawnych, od 20 lat jest ławnikiem sądowym, oraz przez dwa lata była społecznym kuratorem osoby upośledzonej umysłowo. Nadesłane świadectwo pracy matki wnioskodawcy wskazuje, iż pracowała ona od [...] grudnia 1973 r. do [...] sierpnia 1991 r. w spółce P. na stanowiskach; księgowej, operatora [...], starszego referenta, starszego planisty, oraz starszej księgowej. Stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron. W dniu [...] lipca 2009 r. otrzymała ona nagrodę [...] w uznaniu zasług dla [...].
P.K. stałe miesięczne wydatki rodziny oszacował na kwotę ok. [...] zł. W kwocie tej zawarł opłatę czynszu, oraz opłaty za prąd, gaz, telefon, kablówkę, Środowiskowy Dom Samopomocy, leki i benzynę, podkreślając, iż w przypadku jego rodziny samochód jest koniecznością, a nie luksusem.
Od decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2009 r. w dniu 1 grudnia 2009 r. Przemysław Kandybowicz wniósł odwołanie.
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...].
Organ, w odpowiedzi na odwołanie, stwierdził, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Dokonując wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS należy go łączyć z wybitnymi zasługami wnioskodawcy na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej.
Organ podniósł dalej, że wniosek skarżącego w sprawie przyznania świadczenia specjalnego został rozpatrzony szczegółowo, z uwzględnieniem dokumentów złożonych przez skarżącego, jak również dokumentów zebranych z inicjatywy organu - Prezesa Rady Ministrów. Jednakże zebrane w sprawie dokumenty, oraz ustalone fakty nie dały podstaw do przyznania świadczenia. W ocenie organu, w sprawie dokonano prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu decyzji dokonano szczegółowej analizy sytuacji skarżącego i okoliczności jakie są konieczne do przyznania świadczenia, które jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Należy podkreślić, że skarżący de facto nie kwestionuje ustaleń faktycznych, ale ich ocenę, gdyż nie przytacza nowych okoliczności bądź argumentów, powołując się tym samym na te same okoliczności, które znalazły się w już uzasadnieniu rozpoznanego wniosku w przedmiotowej sprawie. Okoliczności te zostały poddane świadczenia.
Organ podniósł dalej, że wydana w oparciu o powyższe wnioski decyzja uznana być musi za w pełni prawidłową, w szczególności uwzględniając fakt, iż na podstawie art. 82 ustawy o FUS, Prezes Rady Ministrów ma prawo do podejmowania decyzji uznaniowej.
Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji kryteria brane pod uwagę przy rozpatrzeniu wniosku skarżącego nie potwierdziły zaistnienia w tym wypadku szczególnie uzasadnionego przypadku warunkującego przyznanie renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Powyższa decyzja Prezesa rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi P.K. do tutejszego Sądu.
Skarżący w skardze nie zgodził się z krzywdzącą go decyzją i poprosił o wnikliwe i sprawiedliwe rozstrzygnięcie. Wniósł także o zwolnienie z kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne, oraz o oddalenie pozostałych wniosków skarżącego zawartych w skarze ze względu na oczywistą bezzasadność skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –
Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd
Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy nie dopatrzył się występowania po stronie wnioskodawcy przesłanek uzasadniających przyznanie mu emerytury lub renty specjalnej.
Omawiana tematyka została uregulowana w art.82 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz.U.z 2004 r. Nr.39, poz.353 ze zm.) w myśl którego, Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie zawiera wyszczegółowienia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi będącemu decydentem tego świadczenia swobodę, w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej.
Organ administracji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał, jaki jest sposób rozumienia treści powyższego przepisu. Podkreślił, iż świadczenie to przysługuje osobie, która podczas swojej działalności politycznej, kulturalnej, naukowej czy społecznej położyła wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, a która jednocześnie, wskutek szczególnego zdarzenia losowego znalazła się w sytuacji bytowej będącej rażąco niesprawiedliwą w odniesieniu do jej dokonań.
Tak zaprezentowany sposób odczytywania treści spornego przepisu uznać należy za poprawny. Powyższa materia była bowiem przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Wskazać należy tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 894/06, którą to tezę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni akceptuje, a w której podano, iż:"(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej, czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty(...)".
W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 7/07 stwierdzając, iż " niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art.82 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności".
Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r. wydanym w sprawie o syg. akt I OSK 396/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że " świadczenie o którym mowa w art.82 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach (...) nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym".
Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie świadczą o tym, aby przysługiwało mu uprawnienie do świadczenia w omawianym trybie. Skarżący nie uzasadnił skutecznie tego, aby legitymował się wybitnymi osiągnięciami i zasługami dla kraju. O posiadaniu takich zasług nie świadczy fakt otrzymania licznych dyplomów uznania za udział w imprezach tematycznych, sportowych, kulturalnych. Stanowią one oczywiście wyraz uznania, dla pracy skarżącego, dla jego determinacji do czynnego udziału w życiu społecznym, jednakże nie można skutecznie wywodzić z tego faktu, istnienia zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym.
Przesłanką uzasadniającą przyznanie skarżącemu omawianego świadczenia nie jest również postawa społeczna i działalność propaństwowa jego najbliższej rodziny. Mimo, iż postawa ta może budzić najwyższy szacunek, nie stanowi elementu podlegającego ocenie w niniejszej sprawie. Skarżący jest bowiem osobą pełnoletnią, i dochodzi świadczenia powołując się na swoją sytuację życiową. Stąd, ocenie organu podlegają jedynie osiągnięcia skarżącego i jego sytuacja bytowa.
Za przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku nie przemawia także trudna sytuacja materialna skarżącego. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, ta kwestia nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku. Oprócz niej musi jeszcze występować element niepowtarzalności na skalę kraju, osiągnięć danej osoby. Przeciwne podejście do przedmiotowej kwestii spowodowałoby to, iż omawiane świadczenie utraciłoby charakter wyjątkowy a stałoby się świadczeniem socjalnym.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.)