Uzasadnienie
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W treści formularza wniosku R.Z. oświadczył, że z uwagi na niskie zarobki (1500 zł brutto miesięcznie), których źródłem są, jak wskazał, doraźne zlecenia, nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Podał przy tym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a łączne wydatki w tym gospodarstwie wynoszą ok. 1.200 zł miesięcznie.
Do wniosku skarżący, reprezentowany przez adwokata z wyboru, nie załączył jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających zarówno wysokość podanych dochodów, jak też wydatków.
W piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy, możliwości płatnicze oraz stan rodzinny, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych za 2010 i 2011 r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę wykonaną na podstawie umowy (umów) zlecenia z okresu ostatnich trzech miesięcy, względnie kopii umów za ten okres, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, a także dodatkowego oświadczenia o innych źródłach dochodu lub utrzymania, o ile źródła takie skarżący posiada.
Ponadto w powyższym piśmie wezwano skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy oświadczeniem zawartym w rubryce 12. formularza wniosku, z którego wynika, że skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym a faktem ustanowienia w niniejszej sprawie pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie zobowiązano skarżącego do wskazania źródeł dochodu, z których pokrył koszty zastępstwa prawnego w niniejszej sprawie. W wezwaniu zakreślono termin 14 dni.
W dniu 21 maja 2013 r., w odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącego złożył do akt pismo, w którym stwierdził, że skarżący nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie, ponieważ nie gromadził tego rodzaju dokumentacji, przy czym podana w oświadczeniu kwota wydatków nie przekracza przeciętnych kosztów utrzymania i nie może być uznana za niewiarygodną. Odnosząc się z kolei do dalszej części wezwania, pełnomocnik wskazał, że skoro skarżący utrzymuje się ze zleceń doraźnych, to nie jest w stanie udokumentować dochodów z tego tytułu za wskazany w wezwaniu okres. Pełnomocnik podał również, że jego mocodawca nie korzystał i nie korzysta z pomocy socjalnej gminy oraz nie posiadał i nie posiada innych źródeł dochodu i utrzymania. W zakresie zobowiązania do wyjaśnienia rozbieżności dotyczących ustanowienia pełnomocnika z wyboru, reprezentujący skarżącego adwokat podniósł, że skarżący wypełnił rubrykę 12. formularza wniosku zgodnie z pouczeniem (rubryka zacieniowana) i nie zatajał faktu ustanowienia pełnomocnika z wyboru na etapie postępowania przez NSA i istniejącego w tym zakresie wymogu formalnego. Natomiast kwestia wynagrodzenia pełnomocnika, w tym sposób i termin jego rozliczenia pozostaje otwarta.
W końcowej części pisma pełnomocnik złożył wniosek o przedłużenie terminu zakreślonego w wezwaniu w zakresie wezwania do złożenia odpisów zeznań podatkowych za 2010 i 2011 z uwagi na konieczność wystąpienia przez skarżącego o wydanie ich odpisów do właściwego urzędu skarbowego.
Jednakże do dnia 17 czerwca 2013 r. skarżący nie złożył wymaganych wezwaniem odpisów zeznań podatkowych. Nie złożył też pozostałych, wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych.
W tej sytuacji wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać na podstawie oświadczenia zamieszczonego w formularzu wniosku oraz w piśmie pełnomocnika skarżącego, a oceniając złożone oświadczenia skarżącego należało mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zgodnie zatem z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony.
W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony - złożone przez skarżącego oświadczenia nie czynią zadość wezwaniu z dnia 24 kwietnia 2013 r.
I tak, we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wpisał kwotę 1.500 zł brutto jako kwotę osiąganego miesięcznego dochodu oraz szacunkowo określił kwotę wydatków na poziomie ok. 1200 zł. Z zestawienia tych kwot wynikało, że wolna do dyspozycji skarżącego kwota, po odliczeniu wydatków, stanowi kwotę ok. 300 zł. Co więcej skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności i majątku. Jednocześnie z akt sprawy wynikało, że skarżący korzysta z pomocy prawnej adwokata z wyboru, który w jego imieniu wniósł skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku. Skarżący zaś ubiega się o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym i to w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej (v. wnioski skargi kasacyjnej oraz rubryka 4 formularza wniosku).
Należy zauważyć, że wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie to kwota 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz. U Nr 221, poz. 2193), natomiast minimalny koszt zastępstwa procesowego (stawka minimalna) na obecnym etapie postępowania – sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - to koszt 180 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit c. oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 wrzesnia 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461).
Oznaczałoby to zatem, że skarżący osiągając dochód w wysokości 1.500 zł przy szacunkowych wydatkach na poziomie 1.200 zł ma wystarczające środki, aby pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, a nie ma wystarczających środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej.
Z tego też powodu skarżący zobowiązany był wykazać jaka jest rzeczywista, a nie szacunkowa kwota wydatków oraz jaką wysokość dochodu osiągnął w okresie ostatnich trzech miesięcy. W tym ostatnim zakresie dochód skarżącego, zważywszy na jego źródło, mógłby bowiem obejmować kwotę w innej wysokości niż podana w formularzu wniosku (wyższą lub niższą).
Nie można przy tym przyjąć jako wiarygodnych wyjaśnień skarżącego, że nie posiada on jakichkolwiek rachunków dotyczących miesięcznych wydatków choćby w postaci wykazu opłat eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny, energię elektryczną, wodę, gaz, telefon itp. Nawet bowiem szacunkowe określenie kwoty wydatków winno opierać się na powtarzających się stałych wydatkach i zsumowaniu ich kwot w skali miesiąca. Nie można również uznać jako miarodajnych wyjaśnień skarżącego, że nie jest on w stanie udokumentować dochodu osiąganego z podejmowanych doraźnych zleceń, skoro składając formularz wniosku skarżący jako kwotę dochodu podał dokładną, a nie szacunkową, kwotę 1.500 zł. Miał zatem wiedzę jaki dochód osiągnął w ostatnim czasie.
Skarżący winien również złożyć wykazy i wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, tj. dokumenty, które pozwoliłyby na ustalenie nie tylko wysokości posiadanych oszczędności bądź ich braku (saldo rachunku), ale także i wysokości osiąganych dochodów i wydatków. Natomiast skarżący nie oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych.
Przede wszystkim zaś skarżący odstąpił od wykazania swoich możliwości płatniczych dokumentami urzędowymi, a mianowicie odpisami zeznań podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe (podatkowe). Otóż dokumenty te w sposób najszerszy pozwoliłyby na ocenę możliwości płatniczych skarżącego z uwzględnieniem zarówno wysokości i źródeł dochodu, jak tez w kontekście możliwości poczynienia oszczędności jeszcze przez złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji skarżący nie złożył dokumentów, których zestawienie umożliwiłoby ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych – dałoby możliwość porównania wysokości posiadanych środków pieniężnych z wysokością wydatków obciążających gospodarstwo domowe, a w rezultacie umożliwiłoby ustalenie, czy skarżący ma wystarczające środki, żeby ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.
Tym samym R.Z. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.