Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W dniu 25 kwietnia 2013 r. skarżący złożył do Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych.
W treści formularza skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z byłą żoną i dwoma nieletnimi córkami dochód miesięczny wynosi 1848,00 zł. netto. Wedle oświadczenia, rodzina skarżącego posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 72 m 2, natomiast nie posiada żadnych oszczędności, ani innego majątku. Jednocześnie skarżący wskazał, że od dnia [...] marca 2013 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Jednak koszty utrzymania mieszkania, gdzie czynsz wynosi około 300 zł., ogrzewanie gazowe od 400 do 500 zł., rachunki za energię elektryczną około 130 zł., a także koszty wyżywienia rodziny uniemożliwiają wniesienie opłaty w wysokości 100 zł.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 maja 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Odpis przedmiotowego postanowienia R. M. otrzymał w dniu 16 maja 2013 r.
Od powyższego postanowienia w przewidzianym w ustawie terminie wpłynął sprzeciw.
W związku z powyższym, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie w terminie 14 dni:
- - wyciągów i wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego była małżonkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i byłej małżonki za rok 2012 r.,
- - zaświadczenia pracodawcy byłej małżonki o wysokości miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy),
- - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki).
Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście w dniu 13 czerwca 2013 r. R. M. nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał ww. dokumentów.
W dniu 19 czerwca 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kolejny wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierający rozszerzony zakres żądania o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W treści formularza skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym prowadzonym wspólnie z byłą żoną i dwoma nieletnimi córkami dochód miesięczny wynosi 2450,00 zł. Wedle oświadczenia, rodzina skarżącego posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 72 m 2, natomiast nie posiada żadnych oszczędności, ani innego majątku. Wskazał natomiast, że od dnia [...] marca 2013 r. jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku. Z uwagi jednak na kwoty opłat bieżących, a także alimentów nie stać go na skorzystanie z pomocy radcy prawnego bądź adwokata.
W dalszym ciągu uzasadnienia wniosku skarżący nadmienił, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą:
- - czynsz około 300 zł.,
- - opłata za energię elektryczną około 130 zł.,
- - opłata za gaz około 400 zł.
Do wniosku skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających okoliczności w nim wskazane.
Celem potwierdzenia danych zawartych w formularzu, Sąd ponownie wezwał skarżącego zgodnie z art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie w terminie 14 dni:
- - wyciągów i wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego była małżonkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i byłej małżonki za rok 2012 r.,
- - zaświadczenia pracodawcy byłej małżonki o wysokości miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy),
- - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki).
Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście w dniu 11 lipca 2013 r.
R. M. nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał żądanych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ww. ustawy). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1) powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Użyty w tym przepisie zwrot "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Zatem ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. To zainteresowany przyznaniem prawa pomocy powinien wykazać zasadności wniosku w świetle ustawowych przesłanek. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. H. Knysiak-Molczyk, Zwolnienie od kosztów sądowych, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2011, s. 973 i cyt. tam orzecznictwo).
Natomiast zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentów, dokonując ich szczegółowego wyliczenia. Ich analiza dałaby możliwość potwierdzenia sytuacji majątkowej skarżącego. Wobec braku stosownych dokumentów nie ma możliwości weryfikacji danych dotyczących zarówno wysokości dochodów skarżącego jak i sposobu ich wykorzystywania.
W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu pism wnioskodawcy, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie wykazał on, iż spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie uzupełnił brakujących danych, a złożone oświadczenie nie pozwala na ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Skarżący nie przekazując żadnych dokumentów, nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa przemawiała za zwolnieniem go od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
R. M. nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ani kosztów zastępstwa prawnego.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 255 i 260 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji postanowienia.