Uzasadnienie
W dniu 23 października 2013 r. M.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej.
W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną i pozostaje bez jakiegokolwiek dochodu, bowiem nie przysługuje mu renta ani emerytura. Zaznaczył, że nie ma oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych, a jako wyłączny składnik majątku wymienił lokal mieszkalny o powierzchni 32 m2.
W związku z tym, że skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających wyżej wymienione informacje, pismem z dnia 30 października 2013 r. wezwano M.S. - w terminie 14 dni - do uzupełnienia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres; zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (względnie kopii decyzji przyznających świadczenia socjalne, o ile świadczenia takie zostały przyznane) oraz oświadczenia o aktualnych źródłach utrzymania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. M.S. oświadczył, że nie opłaca rachunków za energię (od około 8 lat ma wyłączone światło) i telefon, ponieważ w tym zakresie pozostaje w sporze zarówno z przedsiębiorstwem energetycznym, jak i przedsiębiorstwem telekomunikacyjnym. Stwierdził również, że z uwagi na brak środków nie uiszcza opłat eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny, przy czym w odniesieniu do tej ostatniej informacji podał, że został mu przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości ok. 240 zł. Wskazał, że nie otrzymuje świadczeń socjalnych oraz, że utrzymuje się z prac dorywczych za posiłek lub za niewielkie wynagrodzenie.
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.
Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. M.S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w szczególności w piśmie z dnia 2 grudnia 2013 r., w którym zwrócił uwagę na trudną sytuację majątkową.
W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez stronę.
Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W rozpoznawanej sprawie M.S. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem skarga M.S. dotyczy decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej.
Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa.
Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a).
Zadaniem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy co do zasady odnieść się do argumentacji przedstawionej przez M.S. i dokonać analizy jego sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia z dnia 2 grudnia 2013 r. oraz argumentacji przedstawionej w sprzeciwie wynika, że w chwili obecnej sytuacja bytowa i materialna skarżącego jest niezwykle trudna. Jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, bezrobotną, bez prawa do zasiłku i pozostającą bez stałego dochodu. Utrzymuje się wyłącznie z prac dorywczych za posiłek, niewielkie wynagrodzenie, pobierając dodatek mieszkaniowy w wysokości ok. 240 zł z uwagi na brak możliwości uiszczenia opłat za mieszkanie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że w chwili obecnej M.S. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a tym samym, spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 262 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.