Uzasadnienie
K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W dniu [...] r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Sąd oddalił skargę.
Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku opłatę uiścił.
W dniu [...] r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną sporządzoną osobiście wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca podał w uzasadnieniu wniosku, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a ich dochód składa się z emerytury żony w kwocie [...]zł miesięcznie, oraz dochodu wnioskodawcy ze sprzedaży borówek wynoszącego [...] zł rocznie. Zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: czynsz [...] zł miesięcznie, energia elektryczna [...] zł, ścieki [...] zł, odpady stałe [...] zł, telefon [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, kredyt [...] zł, leki ok. [...] zł. Skarżący oświadczył, że mieszka w mieszkaniu czynszowym i obecnie nie posiada prawa do władania nieruchomością rolną w związku z wyrokiem sądu nakazującym jej wydanie właścicielowi. Wnioskodawca podał, że posiadane zasoby wynoszą [...] zł. Wyjaśnił, że zasób gotówki i emerytura żony wystarczają jedynie na przetrwanie.
Dodatkowe obciążenie w postaci kosztów sądowych i opłacenie pomocy prawnej przekracza możliwości finansowe rodziny, zwłaszcza w sytuacji pozbawienia skarżącego możliwości uzyskania dochodu ze zbioru borówek, w związku prawomocnym wyrokiem sądu nakazującym wydanie terenu na którym są nasadzenia borówek.
W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że radca prawny P. G. którego chciałby także jako pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie, we wcześniejszych procesach cywilnych był mu przydzielony z urzędu, a obecnie został ustanowiony pełnomocnikiem przez skarżącego.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Chodzi o osoby pozbawione środków do życia bądź osoby posiadające środki bardzo ograniczone, pozwalające na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych.
Z art. 252 § 1 i art. 255 powołanej wyżej ustawy wynika, że obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest złożenie oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach, a jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych i stanu rodzinnego wnioskodawcy, złożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa bowiem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy (art. 246).
Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Z będącego przedmiotem oceny wniosku, a także z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Wnioskodawca jest najemcą lokalu mieszkalnego należącego do Skarbu Państwa i pomieszczeń przynależnych o łącznej pow. użytkowej [...] m2. Dochody rodziny wynoszą [...] zł miesięcznie, a deklarowane wydatki stałe [...] zł miesięcznie. Skarżący posiada oszczędności w kwocie [...]zł.
Koszty sądowe obciążające skarżącego na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie, to wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący 100 zł, stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Sytuacja majątkowa w jakiej znajduje się skarżący, w szczególności posiadane oszczędności, pozwala na uiszczenie wpisu, bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania wnioskodawcy i jego żony. Uzasadnia to odmowę zwolnienia od kosztów sądowych.
Jeśli chodzi o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ponieważ skarżący ustanowił radcę prawnego P. G. swoim pełnomocnikiem procesowym w procesie cywilnym, nie jest możliwe przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 i 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.