Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r.
Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 9, poz. 1071 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez J. K. odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty na działce nr [...] przy ulicy [...] w D. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w dniu [...] r. organ I instancji za pośrednictwem Poczty Polskiej wysłał na adres skarżącej decyzję z dnia [...] r., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Z potwierdzenia doręczenia tej przesyłki wynikało, że doręczyciel dwukrotnie awizował przesyłkę kierowaną do J. K., tj. w dniu [...] r. i powtórnie w dniu [...] r. Skarżąca nie podjęła pisma w terminie 14 dni liczonego od dnia pierwszego powiadomienia. Organ odwoławczy uznał, że skutecznego doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji dokonano w dniu [...]r.
Możliwość tzw. zastępczego doręczenia przesyłki – jak zauważył organ II instancji - wynika z art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 kpa), z zachowaniem procedur określonych w art. 44 § 2 i § 3 kpa. Zgodnie z art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 kpa. Uznanie w/w doręczenia za skuteczne skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania, które zgodnie z art. 129 § 2 kpa wnosi się w terminie 14 dni, liczonym od dnia doręczenia stronie zaskarżonej decyzji.
J. K. złożyła odwołanie od ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] r. (data stempla pocztowego na kopercie), zatem złożyła je po terminie.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. J. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S, wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca wyjaśniła, że składa odwołanie, albowiem poprzednio istniejąca wiata drewniana częściowo rozpadła się. Strona zgłosiła remont wiaty, jednakże konieczne okazało się całkowite jej rozebranie, a następnie odbudowanie od nowa. Konstrukcja obecnie istniejącej wiaty wykonana jest z desek, dach zaś pokryty pleksi. Wiata jest rozbieralna, ponieważ przykręcona została śrubami do cokolików.
Skarżąca wskazała nadto, że jest osobą niepełnosprawną i porusza się na wózku inwalidzkim. Wiata jest jej potrzebna w codziennym życiu (chroni przed deszczem i służy jako suszarka).
Dalej skarżąca wyjaśniła, że w okresie miesiąca [...] r. nie odbierała korespondencji, ponieważ przebywała w szpitalu, o czym informowała organ. Wyjaśniła, że pracownik organu wielokrotnie pukał do drzwi, jednak nie pozostawił awizo. Strona nie mogła odebrać przesyłki, ponieważ nie porusza się o własnych siłach, nie mogła też posłużyć się synem, bowiem przebywa on często poza domem.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. udzielając odpowiedzi na skargę J. K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w treści zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a. – narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności.
Dokonana według wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, iż nie narusza ono prawa, zaś skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób doręczenia decyzji unormowany jest w art. 39-40 kpa. Stosownie do art. 39 kpa doręczenia dokonuje organ administracji publicznej, który wydał decyzję, za pokwitowaniem za pośrednictwem poczty, przez swoich pracowników, lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 42 § 1 kpa osobie fizycznej pisma doręcza się w jej miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 kpa).
Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nie została doręczona skarżącej w trybie wskazanych wyżej przepisów, ponieważ doręczający przesyłkę nie zastał adresata, ani dorosłego domownika w miejscu zamieszkania.
Stosownie do art. 44 § 1 - 4 kpa, mającego zastosowanie w razie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi w sposób przewidziany w art. 42 i art. 43 kpa, aby powstało prawne domniemanie doręczenia przesyłki, muszą łącznie nastąpić następujące okoliczności:
- 1) złożenie pisma w urzędzie pocztowym (lub w urzędzie gminy) na okres 14 dni,
- 2) umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia o złożeniu pisma,
- 3) upływ terminu do odbioru pisma.
W rozpoznawanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, co słusznie stwierdził organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] r. stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Sąd na podstawie akt sprawy, w szczególności na podstawie adnotacji dokonanej na przedmiotowej przesyłce stwierdził, że złożenie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji w placówce pocztowej nastąpiło w dniu [...] r. Doręczający dochował przy tym wymóg dwukrotnego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r.). Brak odbioru pisma w terminie 14 dni liczonym od dnia złożenia pierwszego zawiadomienia zgodnie z powołanymi wyżej przepisami skutkował przyjęciem przez organ wydający zaskarżone postanowienie, że skuteczne doręczenia decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu [...] r.
W tych warunkach upływ 14 - dniowego terminu, wskazanego w art. 129 § 2 kpa, do wniesienia przez J. K. odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nastąpił z dniem [...] r. Skarżąca nie zachowała w/w terminu, ponieważ odwołanie złożyła w dniu [...] r. (data stempla pocztowego na kopercie). Odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Wobec zawartych w skardze do sądu twierdzeń skarżącej o niezasadności dokonania rozbiórki wiaty, o której mowa w treści decyzji organu I instancji, należy wyjaśnić, że rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, sąd ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia tj. (skuteczności doręczenia rozstrzygnięcia i upływu terminu do wniesienia odwołania). Nie podlegają zaś jego badaniu zarzuty odnoszące się do samej decyzji, która w tym wypadku i nie mogła podlegać ocenie przez organ II instancji w trybie odwoławczym. Wobec wniesienia przez skarżącą odwołania po upływie ustawowego 14 dniowego terminu od doręczenia jej decyzji organu I instancji, organ odwoławczy mógł jedynie – zgodnie z art. 134 kpa stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia. Kontrola powyższego postanowienia, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do zakwestionowania legalności postanowienia wydanego na mocy art. 134 kpa nie może obejmować badania rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Postanowienie organu odwoławczego nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie – ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia - nie może zostać rozpoznane.
Pokreślić również należy, że wyrażone w art. 44 kpa domniemanie prawne ma charakter niewzruszalny. Adresat pisma ma możliwość jedynie wykazania, że przepis art. 43 lub art. 44 kpa nie powinien być zastosowany albo został zastosowany wadliwie, a wobec tego brak było przesłanek do wywołania skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tych przepisach (vide wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., opublikowany w Lex nr 555594).
J. K. powołała również w uzasadnieniu swej skargi fakt pobytu w szpitalu w okresie [...] r., o czym - jak stwierdziła - informowała organ I instancji. Ponadto skarżąca wskazała, że doręczający nie dopełnił wymogu złożenia awizo. W ocenie Sądu twierdzenia skarżącej nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie zostały poparte materiałem dowodowym. Ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącej. Stan zdrowia oraz kłopoty z poruszaniem się także nie mogły stanowić przesłanki przyjęcia, że odwołanie zostało wniesione przez skarżącą w terminie, lecz – co najwyżej – mogłyby stanowić podstawę do ubiegania się przez stronę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednakże wniosku w tym zakresie skarżąca nie złożyła. Z akt sprawy jednoznacznie wynika natomiast fakt złożenia odwołania po terminie, bez wniosku o jego przywrócenie, wobec czego uznać należało, że zaskarżone postanowienie zostało wydane prawidłowo i zgodnie z przepisami prawa w nim wskazanymi (art. 134 kpa).
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.