Uzasadnienie
Burmistrz [...], po rozpatrzeniu wniosku Województwa złożonego przez pełnomocnika J.S., o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.[...]", określił w decyzji z dnia [...] środowiskowe uwarunkowania realizacji ww. przedsięwzięcia.
Powyższe rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
J.S. pismem z dnia [...] r. oraz Województwo pismem z dnia [...] r. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarga J.S. została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Sz 760/11, zaś Województwa - II SA/Sz 759/11.
W swojej skardze J.S. zawarł wniosek o dopuszczenie jego, w trybie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Uzasadniając powyższy wniosek wskazał, że jest wykonawcą umowy nr [...] r. zawartej z Województwem, której przedmiotem stanowi wykonanie do [...] r. dokumentacji projektowej dla "[...]". W ocenie skarżącego, wynik postępowania sądowego dotyczy jego interesu prawnego jako wykonawcy zamówienia publicznego. Uchylona zaskarżona decyzja Burmistrza z dnia [...] r. warunkuje bowiem terminową realizację umowy pomiędzy inwestorem a skarżącym, zatem rozstrzygnięcie sądowoadministracyjne ma decydujące znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności cywilnej wobec inwestora za nieterminowe wykonanie umowy.
Sąd pismem z dnia [...] r. w sprawie II SA/Sz 760/11 wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia oświadczenia, czy wnosi o dopuszczenie skarżącego w trybie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do udziału w charakterze uczestnika w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 759/11.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia [...] r. J.S. wskazał, że wnosi o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie II SA/Sz 759/11. Kserokopię powyższego wniosku, stosownie do zarządzenia Sądu, dołączono do akt sprawy o sygn. II SA/Sz 759/11.
Postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odmówił dopuszczenia J.S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
W ocenie sądu wnioskodawca nie wykazał, iż wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego, tzn. nie wskazał jaka norma prawa materialnego, z którego wynikają określone uprawnienia czy obowiązki wnioskodawcy została naruszona w wyniku postępowania administracyjnego. Argumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym odnoszące się do umowy cywilnoprawnej potwierdzają jedynie istnienie po stronie wnioskodawcy interesu faktycznego polegającego na jego zainteresowaniu w korzystnym rozstrzygnięciu sprawy dla strony skarżącej, które będzie miało wpływ na ustalenie odpowiedzialności cywilnej wnioskodawcy.
Na powyższe postanowienie J.S. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisów postępowania:
- - art.33 § 2 P.p.s.a, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania,
- - art. 16 § 1 P.p.s.a. wobec sprzecznego z przepisami prawa składu sądu orzekającego skutkujące nieważnością postępowania
Wobec powyższego żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z dnia 20 stycznia 2012 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe postanowienie wydane zostało na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art.16 § 1 P.p.s.a.) w sytuacji gdy prawidłowe byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym. Tym samym doszło do nieważności postępowania, którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. aczkolwiek w tym zakresie był też sformułowany zarzut strony.
Wobec powyższego Sąd nie odniósł się merytorycznie do oceny możliwości przystąpienia J.S. do toczącego się postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. Wojewódzki Sad Administracyjny odmówił dopuszczenia J.S. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Natomiast stosownie do § 2 udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
W przypadku osób wskazanych w § 1, dopuszczenie do udziału w postępowaniu następuje z mocy prawa, natomiast w przypadku podmiotów wymienionych w § 2, koniecznym jest złożenie stosownego wniosku.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż skoro J.S. (pełnomocnik strony w postępowaniu administracyjnym) złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym stosownie do art. 33 § 2 P.p.s.a., zatem należy stwierdzić, czy wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego.
W myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny winien wyrażać się zatem w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu.
Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98, niepublik., wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt II GSK 135/05, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 280/08, LEX nr 506870).
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wywiódł swój status uczestnika na prawach strony z faktu, iż rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny będzie miało decydujące znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności cywilnej wobec inwestora za nieterminowe wykonanie umowy.
W ocenie Sądu, powyższa okoliczność nie przesądza o istnieniu interesu prawnego. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu prawnego, tzn. nie wskazał jaka norma prawa materialnego z którego wynikają określone uprawnienia czy obowiązki wnioskodawcy została naruszona w wyniku postępowania administracyjnego.
Wskazać należy, iż nie można stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego wyłącznie na podstawie zaistniałego stosunku prawnego (na mocy umowy cywilnoprawnej), łączącego go z podmiotem, który jest stroną postępowania administracyjnego. Tak więc okoliczność zawarcia umowy i wynikającej z niej obowiązek odpowiedzialności cywilnej, nie stanowi o istnieniu interesu prawnego, albowiem nie podlega skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Ponadto należy wskazać, iż w interesie prawnym źródła obowiązku czy uprawnienia nie można upatrywać w umowie, lecz w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie przyjmuje się, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym niedopuszczalna jest podejmowana przez skarżącego próba obrony swoich interesów wynikających z umowy o charakterze cywilnoprawnym.
Argumenty wskazane w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym odnoszące się do umowy cywilnoprawnej potwierdzają jedynie istnienie po stronie wnioskodawcy interesu faktycznego polegającego na jego zainteresowaniu w korzystnym rozstrzygnięciu sprawy dla strony skarżącej, które będzie miało wpływ na ustalenie odpowiedzialności cywilnej wnioskodawcy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak na wstępie.