Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 9 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Sz 444/26

Uzasadnienie

Rada Gminy uchwałą nr [...] z dnia 26 marca 2026 r., wydaną na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm., dalej: "u.s.g.") w związku z art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") uznała za bezzasadną skargę M. G. (dalej: "skarżąca"), złożoną na działanie Wójta Gminy K. w zakresie realizacji obowiązków związanych z dowozem dzieci do szkoły oraz rozpatrywania wniosków o zwrot kosztów dowozu.

M. G. w dniu 27 maja 2026 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. uchwałę Rady Gminy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. - art. 238 § 1 k.p.a. poprzez pozorne oraz niepełne rozpoznanie jej skargi z dnia 9 lutego 2026 r., w szczególności brak odniesienia się do podniesionych przez nią zasadniczych zarzutów proceduralnych;
2. - art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;
3. - art. 11b u.s.g. oraz art. 61 Konstytucji RP poprzez przeprowadzenie procedury rozpoznania skargi w sposób ograniczający realną transparentność postępowania;
4. - zasady rzetelnego działania organów administracji publicznej poprzez ograniczenie postępowania wyjaśniającego niemal wyłącznie do stanowiska organu objętego skargą;
5. - nierozpoznanie istoty skargi z dnia 9 lutego 2026 r. poprzez skoncentrowanie uzasadnienia uchwały niemal wyłącznie na kwestii braku ustawowego obowiązku finansowania dowozu do szkoły poza obwodem, podczas gdy zasadnicze zarzuty skargi dotyczyły sposobu działania organu, wcześniejszych ustaleń z mieszkańcami, praktyki działania gminy, komunikacji z obywatelami oraz przebiegu postępowania administracyjnego.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o stwierdzenie, że ww. uchwała została wydana z naruszeniem prawa, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi albowiem w niniejszej sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Rada wskazała między innymi, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Rozpatrzenie skargi kończy się wydaniem uchwały przez radę gminy, jednak uchwała ta nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem administracyjnym rozstrzygającym o prawach lub obowiązkach skarżącego - ma ona jedynie charakter zawiadomienia i nie podlega kontroli instancyjnej. Odmowne zatem załatwienie skargi przez radę gminy kończy postępowanie w tym zakresie i nie podlega kontroli sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia, obejmującym również ocenę tego czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Negatywny wynik tej oceny uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie,
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;

4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

W niniejszej sprawie zaskarżona uchwała Rady Gminy nr [...] nie mieści się w żadnej z ww. kategorii, gdyż stanowi akt podjęty w trybie uregulowanym w dziale VIII k.p.a. –"Skargi i wnioski".

W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a., które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną.

Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym niż decyzje i postanowienia aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Nie wpływa na to okoliczność, że sprawa ze skargi na działanie Wójta Gminy K. została załatwiona przez Radę Gminy w formie uchwały – tak jak miało miejsce w niniejszej sprawie. Uchwała jest bowiem formą właściwą dla działania organu kolegialnego, jakim jest rada gminy. Podjęcie przez radę uchwały w sprawie skargi nie wyłącza określonego w art. 238 § 1 k.p.a. obowiązku zawiadomienia skarżącej o sposobie załatwienia skargi i nie zmienia charakteru tego zawiadomienia jako czynności materialno-technicznej, która jest niezaskarżalna (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2021 r., III OSK 3694/21 oraz powoływane tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie Przewodniczący Rady Gminy pismem z dnia 30 marca 2026 r., znak: KO-III.1510.51.2026 zawiadomił skarżącą o sposobie załatwienia skargi, przesyłając skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie z pouczeniem o treści art. 239 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji postanowienia.

Odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z omówionych wyżej powodów oznacza, że również za niedopuszczalny należało uznać wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jak stanowi art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (pkt II sentencji postanowienia).

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a., który obliguje Sąd do zwrotu całego uiszczonego wpisu sądowego w razie odrzucenia skargi (pkt III sentencji postanowienia).