Uzasadnienie
Pismem z 28 kwietnia 2026 r. M. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej "Zakład Ubezpieczeń Społecznych") w przedmiocie nierespektowania wnoszonych uwag dotyczących prawidłowości danych osobowych i nazwy działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu podniosła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnia zgłaszanych przez nią wniosków o sprostowanie danych osobowych. Wskazała, że kierowana do niej korespondencja nie zawiera jej drugiego imienia ani numeru PESEL, bądź obejmuje dane, które nie odpowiadają temu numerowi. Zarzuciła również niejednolite oznaczanie nazwy prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz posługiwanie się zapisem danych niezgodnym z jej dokumentem tożsamości (dowodem osobistym). Wniosła zatem o zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do dokonania odpowiednich zmian w systemie, przedkładając na poparcie swoich twierdzeń dotychczasową korespondencję prowadzoną z organem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podkreślając, że skarga na opisane przez skarżącą działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej "p.p.s.a.").
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Nadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarga dotyczy niewprowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmian danych osobowych skarżącej oraz oznaczenia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej zgodnie ze zgłaszanymi przez nią uwagami.
Zdaniem Sądu, przedmiot skargi nie mieści się jednak w katalogu aktów i czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga dotyczy bowiem sposobu, w jaki Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje obowiązki administratora danych osobowych. Nie odnosi się ona do działań w ramach postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania aktu, który podlegałby zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm. - dalej "RODO") Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako administrator danych osobowych, zobowiązany jest do przestrzegania zasad ich przetwarzania. Obowiązkom administratora odpowiadają uprawnienia osoby, której dane dotyczą, w tym przewidziane w art. 16 RODO prawo do żądania niezwłocznego sprostowania danych osobowych, które są nieprawidłowe oraz uzupełnienia danych niekompletnych.
Jednocześnie ustawodawca określił odrębny tryb ochrony tych praw. W świetle art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1781 - dalej "ustawa") organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Do jego kompetencji należy m.in. prowadzenie postępowań w sprawach naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych (art. 60 ustawy) oraz kontrola przestrzegania tych przepisów (art. 78 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 7 ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tejże ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o których mowa w rozdziałach 4-7 i 11, stosuje się ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 1). Postępowanie przed Prezesem Urzędu jest postępowaniem jednoinstancyjnym (ust. 2). Do postanowień wydanych w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, na które zgodnie z ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego służy zażalenie, przepisów o zażaleniu nie stosuje się (ust.3). Na postanowienia, o których mowa w ust. 3, służy skarga do sądu administracyjnego (ust.4).
Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że sądy administracyjne nie są organami właściwymi do rozstrzygania sporów dotyczących wykonywania przez administratorów danych obowiązków wynikających z RODO ani do nakazywania im dokonania sprostowania (korekty) danych osobowych. Kompetencja ta została powierzona Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych, natomiast sąd administracyjny sprawuje jedynie kontrolę legalności jego rozstrzygnięć. Ani przepisy prawa unijnego, ani krajowego nie przewidują możliwości wniesienia bezpośrednio do sądu administracyjnego skargi na działania administratora danych osobowych.
Oznacza to, że skarga dotycząca nierespektowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwag skarżącej dotyczących nieprawidłowości danych osobowych i nazwy działalności gospodarczej nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wykonując obowiązki administratora danych osobowych, nie prowadzi bowiem w tym zakresie postępowania administracyjnego, które kończyłoby się wydaniem decyzji, postanowienia ani innego aktu lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W konsekwencji działanie te nie może stanowić przedmiotu skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Gd 93/22, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli skarżąca uważa, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych narusza obowiązki wynikające z przepisów o ochronie danych osobowych, to powinna zwrócić się ze stosowną skargą do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, nie zaś do sądu administracyjnego.
Końcowo warto też wskazać, iż nadzór nad działalnością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (aktualnie: Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej). Zatem do powyższego organu można kierować zastrzeżenia dotyczące w szczególności realizacji przez Zakład zadań oraz kształtowania rozwiązań systemowych w zakresie systemu ubezpieczeń społecznych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a. - odrzucił skargę, o czym orzekł jak w sentencji.