Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r. odmówił D.S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt II OZ 739/12 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie.
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 242/12 Sąd oddalił skargę D.S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej dnia [...].
W dniu [...] D.S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r. Sąd odmówił zmiany postanowienia z dnia 20 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 272/13 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczono D.S. w dniu [...], w trybie art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż pokwitowanie odbioru podpisał administrator domu.
D.S., reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargę kasacyjną.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżącej podał, że otrzymał informację od skarżącej, iż zwracała się o przyznanie prawa pomocy z uwagi na zawiłości przepisów prawa w przedmiocie dokonanej przez nią rozbudowy. Zawsze była wzywana przez sąd do uiszczenia wpisu, dlatego po oddaleniu jej zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. oczekiwała na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W przekonaniu tym utwierdziła ją pracownica sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, która zapewniła, że skarżąca ma czekać na wezwanie sądu do zapłaty wpisu. Pełnomocnik skarżącej podkreślił aktywność i wysiłki skarżącej w przedmiocie przyznania jej prawa pomocy i jednocześnie nieporadność w zakresie złożonej przez nią skargi. Wskazał, że obiektywnie skarżąca i tak nie miała możliwości złożenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie 30 dni od daty otrzymania wyroku z uzasadnieniem, gdyż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy nastąpiło w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r., które doręczono skarżącej przy piśmie z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
W świetle postanowień zawartych w art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;
- 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
- 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie skargi kasacyjnej);
- 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu;
- 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 P.p.s.a.).
Z brzmienia wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania przez sąd wniosku o przywrócenie terminu, jest złożenie go w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 88 P.p.s.a.: "Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie".
Wnioskodawca musi wykazać, że zachował termin do złożenia przedmiotowego wniosku, w konsekwencji zatem wskazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę.
Wyjaśnić również należy, że przesłanka, o której mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia wszelkiej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i w nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając te przesłanki, powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. III, Warszawa 2008r. str. 258).
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 27 sierpnia 2013 r. (k. [...]), a zatem niewątpliwie z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a., bowiem odpis wyroku Sądu z dnia 5 grudnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie w dniu 14 stycznia 2013 r. (k. [...]). Wobec tego, termin do wniesienia skargi, wynikający z przywołanego przepisu, upłynął w dniu 13 lutego 2013 r. Jednakże przed upływem terminu, w dniu 5 lutego 2013 r., strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 22 kwietnia 2013 r., a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, został doręczony stronie odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego zażalenie skarżącej na postanowienie tutejszego sądu z dnia 14 marca 2013 r. odmawiające zmiany postanowienia sądu z dnia 20 lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Zasadniczą okolicznością, dla oceny prawnej rozpatrywanego wniosku jest ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Data ta, wyznacza bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, co jest podstawowym warunkiem formalnym skutecznego wniesienia przedmiotowego pisma procesowego. Zdaniem sądu, termin ten w niniejszej sprawie rozpoczął bieg dnia 22 kwietnia 2013 r., a więc z momentem doręczenia skarżącej prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy.
Zatem już w dniu 22 kwietnia 2013 r. skarżąca mogła podjąć czynności w celu samodzielnego ustanowienia pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego w jej sprawie wyroku. W konsekwencji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 29 kwietnia 2013 r.
Tymczasem skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru, przedmiotowy wniosek złożyła w dniu 27 sierpnia 2013 r., a zatem z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności, określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a.
Podkreślić należy, że wraz z doręczeniem wyroku z uzasadnieniem D.S. została pouczona o przysługującym jej prawie, terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. Analizując uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu sąd uznał, że nieporadność skarżącej nie ma usprawiedliwionych podstaw, a złożenie wniosku o przywrócenie terminu, po upływie ok. 4 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego postanowienia sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, nie było czynnością niezależną od strony.
Wymaga zaznaczenia, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powołując się na utrwaloną linię orzecznictwa sądów administracyjnych stwierdzić należy, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia: dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., I SA/Wr 1329/01, niepubl.), zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej (wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r., I SA/Gd 1288/99, LEX nr 44331), niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl).
Reasumując, argumentacja wniosku skarżącej nie stanowi w przekonaniu sądu należytego uzasadnienia dla przyjęcia, że jego złożenie w dniu 27 sierpnia 2013 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a.
Mając powyższe na względzie sąd uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony po terminie, a zatem na podstawie art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.