Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF K. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W motywach wniosku podała, że jest schorowana: cierpi na nerwicę i ma problemy z pamięcią. Z uwagi na wskazane problemy zdrowotne na stałe przyjmuje leki, których miesięczny koszt zakupu wynosi ok. [...] zł. Koszty utrzymania domu to: gaz - ok. [...] zł, prąd - ok. [...] zł, woda – ok. [...] zł, śmieci – [...] zł, TV – [...] zł, ponadto ok [...] zł strona wraz z mężem wydatkuje na wyżywienie i środki chemiczne do domu. Pozostałe środki przeznaczane są na zakup odzieży, obuwia, doładowania do telefonu itp.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który jest emerytem. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł netto i składa się na niego emerytura męża w kwocie [...] zł oraz emerytura skarżącej w wysokości [...] zł. Posiadany, wspólny z małżonkiem, majątek to dom o powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] tys. zł oraz 30% udziału w [...] m2 mieszkaniu zamieszkiwanym i utrzymywanym przez syna.
W celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia 2 marca 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał pełnomocnika skarżącej do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy:
- - decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...]
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd) oraz innych niezbędnych wydatków (np. zakup lekarstw),
- - wyciągów lub wykazów z zestawieniem operacji z posiadanego/posiadanych przez skarżącą oraz jej męża konta bankowego/kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii umowy wynajmu części powierzchni domu pod Z. W wykonaniu powyższego zobowiązania wnioskodawczyni przedłożyła decyzję ZUS o waloryzacji jej emerytury, której wysokość od [...] r. po potrąceniu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego wynosi [...] zł, PIT – [...] W. P., wyciąg z posiadanego przez nią konta bankowego za okres od [...] r., rachunki za wynajem lokali za [...] r. na kwotę [...] zł ([...]), na kwotę [...] z (E. K.) i na kwotę [...] zł ([[...]), fakturę za gaz za okres dwóch miesięcy na kwotę – [...] zł, fakturę za prąd za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, fakturę za wodę za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, dowód wpłaty podatku od nieruchomości i wieczystego użytkowania gruntów za rok [...] r. w kwocie [...] zł, dowód wpłaty opłaty za odpady w kwocie [...] zł (miesięcznie [...] zł), dowód wpłaty do US podatku ryczałtowego w kwocie [...] zł, dowód opłaty za TV w wysokości [...] zł oraz dowód opłaty ubezpieczenia samochodu [...] w wysokości [...] zł. Ponadto skarżąca sporządziła zestawienie dochodów i wydatków, wskazując, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego: emerytura męża – [...] zł, emerytura strony – [...] zł, dochód z wynajmu lokalu i piwnicy – [...] zł, natomiast miesięczne wydatki kształtują się na poziomie [...] zł i są to: PZU – [...] zł, TV – [...]zł, US – [...] zł, śmieci – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, zważył:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r.Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego.
Jednocześnie wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentów potwierdzających powyższe.
Przechodząc do oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przede wszystkim podkreślić należy, że K. P. w oświadczeniu dotyczącym wysokości odchodów oświadczyła nieprawdę wskazując, że miesięczny dochód jej rodziny wynosi [...] zł netto. Tymczasem z dokumentów przesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego wynika, że wraz mężem uzyskuje dodatkowy dochód z wynajmu trzech pomieszczeń w domu za łączną kwotę [...] zł, i tym samym miesięczny dochód rodziny stanowi kwota [...] zł.
Wyszczególnione miesięczne wydatki ponoszone na niezbędne koszty utrzymania wahają się w granicach ok. [...] zł i składają się na nie: woda –[...] zł, prąd – [...] zł, tv- [...] zł, odpady – [...] zł, gaz (w sezonie zimowym) – [...] zł, podatek od nieruchomości i wieczyste użytkowanie – [...] zł. Do podanej kwoty doliczyć należy [...] zł wydatkowane, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, na wyżywienie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że posiadanie przez skarżącą stałego dochodu w wysokości [...] zł netto miesięcznie w zestawieniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania w wysokości [...] zł pozwalają na uznanie, że wnioskodawczyni jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie.
Zaakcentować należy bowiem, że nawet po uiszczeniu wykazanych miesięcznych wydatków (z wyżywieniem) skarżącej pozostaje do dyspozycji kwota w wysokości ok. [...] zł, która to powinna być przeznaczona na pokrycie kosztów niniejszej sprawy.
Skarżąca inicjując postępowanie sądowoadministracyjne winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z nim wydatków.
Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.