Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 980/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku Z. K. zwolnił wyżej wymienionego od kosztów sądowych (pkt I) i jednocześnie odmówił ustanowienia na rzecz wnioskodawcy radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazano, że ustalona sytuacja materialna wnioskodawcy uzasadnia zwolnienie go od kosztów sądowych, niemniej jednak kondycja finansowa strony nie jest na tyle zła by wymagała wsparcia także w zakresie ustanowienia pełnomocnika.
Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył Z. K. domagając się jego uchylenia w zakresie odmowy ustanowienia radcy prawnego. W jego ocenie "odmowa" pozbawia go prawa do "dochodzenia prawa własności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym". Wyjaśnił, że z jego skromnej emerytury nie jest w stanie opłacić prawnika w celu sporządzenia kasacji od wyroku, który w jego ocenie winien zostać uchylony. Skarżący nie zgodził się z dokonaną w postanowieniu referendarza oceną jego możliwości płatniczych. Wyjaśnił, że nigdy nie wydawał pieniędzy na zbyteczne rzeczy. Podniósł, że zarówno podeszły wiek jak i stan zdrowia jego i żony nie pozwala na uprawę podmokłego i nieurodzajnego pola. Nie stać ich natomiast na wynajem robotników. Jako nieuprawnione uznał twierdzenie, że "zaoszczędzone z wakacji pieniądze może wykorzystać na wynagrodzenie pełnomocnika". Wyjaśnił, że takie oszczędności co roku przeznacza na zakup opału na zimę – 4-5 tys. złotych.
Mimo to nadal jest zmuszony pożyczać od rodziny by spłacić zadłużenie. Wyjaśnił, że od 1 listopada będzie spłacał po 1 tys. złotych. Końcowo zawnioskował o przyznanie mu prawnika z M. - adw. G. B., który jest jego adwokatem z urzędu w sprawie cywilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a."), sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.).
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Dokonana przez Sąd analiza złożonego wniosku pozwala uznać, że skarżący spełnia przesłanki wymienione w tym przepisie, gdyż nie będzie w stanie uiścić niezbędnych kosztów sądowych oraz ponieść kosztów związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w treści sprzeciwu.
Z akt sprawy wynika, że Z. K. wraz z żoną – H. K. i córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ich dochód stanowi pobierana emerytura w wysokości odpowiednio – 1 855,08 zł i 1 605,46 zł. Rodzina mieszka w domu o pow. 110 m2. Na ich wydatki składają się koszty utrzymania i edukacji córki (do października 2016 r.) - 1200 zł miesięcznie, energia elektryczna – 212,85 zł, woda – 106,18 zł, wywóz śmieci – 39 zł, gaz – 394,49 zł, podatek – 122 zł, telefon – 40,59 zł, ubezpieczenie budynków – 505 zł, ubezpieczenie wnioskodawcy – 60 zł, lekarstwa, środki opatrunkowe, środki higieniczne – 400 zł, wyżywienie – 1200 zł. Skarżący zaznaczył, że nie posiada żadnych oszczędności, z uwagi na stan zdrowia będzie musiał przejść operację, co wiąże się z wydatkami dotyczącymi zakupu niezbędnych do szpitala rzeczy. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,46 ha, z czego część przeznaczona jest pod ziemniaki i inne warzywa, część została obsiana łubinem w celu nawiezienia ziemi, natomiast pozostały kawałek obrośnięty jest trawą.
Stan zdrowia i wiek nie pozwalają na "uprawę pola". Na zapłatę rachunku za gaz skarżący zmuszony był pożyczyć 200 zł. Ponadto, jest też wraz z żoną zobowiązany do spłaty 10 000 zł, lecz spłacanie rozpocznie końcem października tego roku, kiedy córka zdobędzie pracę i będzie partycypować w powyższym. Środki zaoszczędzone w wakacje (z uwagi na niepobieranie nauki przez córkę) przeznacza na zakup opału na zimę – 4-5 tys. złotych. Mimo to nadal jest zmuszony pożyczać od rodziny by spłacić zadłużenie. Wyjaśnił, że od 1 listopada będzie spłacał po 1 tys. złotych.
W ocenie Sądu za zwolnieniem Z. K. od kosztów sądowych i ustanoweniem adwokata przemawia jego sytuacja materialna. Pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania), może wiązać się z uszczerbkiem dla wnioskodawcy i jego rodziny, zwłaszcza, że według oświadczenia nie posiada on żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, które mogłyby stanowić źródło ich pokrycia. Dokonując oceny przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej Sąd uznał, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Opisane dochody (bez uwzględnienia wydatków związanych z kształceniem córki, gdyż ta zgodnie z oświadczeniem skarżącego w miesiącu październiku kończy pobieranie nauki) wystarczają na pokrycie wyłącznie niezbędnych wydatków. Nie jest możliwe aby z tych dochodów skarżący był w stanie wygospodarować jakichkolwiek oszczędności na poniesienie kosztów sądowych a także kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika – celem reprezentowania i należytego zabezpieczenia praw w przedmiotowej sprawie.
Tym bardziej, że skarżący we wniosku zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jego skargę. W tej sytuacji, na obecnym etapie postępowania, zasadnym stało się zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego racy prawnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.