Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu 18.10.2010 r. M. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie o sygn. II SA/Rz 906/10.
Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona przed WSA. Strona skarżąca z mocy prawa korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie wniosku PPF oraz akt administracyjnych ustalono następujące okoliczności majątkowe oraz rodzinne wnioskodawcy: M. W. jest osobą bezrobotną. Został pozbawiony statusu bezrobotnego z powodu niepodjęcia proponowanej przez organ zatrudnienia pracy związanej z usuwaniem skutków powodzi w powiecie [...]. Wnioskodawca według treści wniosku jest na utrzymaniu matki. Dochód małżonki wyżej wymienionego wynosi 700 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy opisano okoliczności faktyczne sprawy administracyjnej. Strona kwestionuje zaproponowane mu w ramach prac publicznych stanowisko robotnik gospodarczy.
Stwierdzono co następuje:
w określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej). Natomiast wydatki za stronę zwolniona od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa wyżej, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. b p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności przysługujących osobie bezrobotnej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga M. W. na decyzję Wojewody [...] jest sprawą dotycząca statusu osób bezrobotnych. W rezultacie, skarżący w granicach sprawy o sygn. akt II SA/Rz 906/10 jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, a więc opłat i wydatków.
Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, Jego wniosek należy uznać za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tego spostrzeżenia, jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie zniesienia kosztów sądowych.
Wniosek o ustanowienie adwokata dla skarżącego nie może zostać rozpoznany pozytywnie.
Instytucja prawa pomocy ma na celu wspomóc osoby znajdujące się w trudnych sytuacjach życiowych na skutek okoliczności, na które nie mogły mieć wpływu. Rzeczywiste możliwości płatnicze strony, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. to nie tylko ujawniony przez stronę stan jej dochodów, ale obiektywnie istniejąca zdolność polepszenia warunków dochodowych. W literaturze podkreśla się, iż konieczność uwzględniania realnych możliwości wnoszącego o prawo pomocy wynika z relacji łączących tę instytucję z prawem obywatela do zabezpieczenia społecznego. Zauważa się również, iż zadaniem państwa nie jest utrzymywanie obywateli, a tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb w sposób samodzielny a więc bez ingerencji instytucji państwowych. O braku możliwości zaspokajania własnym staraniem potrzeb egzystencjalnych decydują takie okoliczności jak pozostawanie bez pracy nie z własnej woli (W. Maciejko, M. Rojewski, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 231).
Niewykorzystanie istniejącego obiektywnie potencjału może być usprawiedliwione ważnymi powodami, które strona powinna wykazać w toku postępowania rozpoznawczego (S.Babiarz, B.Dauter, M. NIezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych, Warszawa 2008 r., s. 259).
Z akt administracyjnych wynika niezbicie, iż skarżący nie przyjął propozycji pracy oferowanej mu przez organ zatrudnienia. Na tej podstawie utracił on status osoby bezrobotnej. Wnioskodawca w sposób świadomy zrezygnował z obiektywnych możliwości polepszenia warunków życia. Innymi słowy, strona posiada adekwatny do swych możliwości osobistych potencjał do pracy zarobkowej, jednakże nie zamierza z niego skorzystać. Należy wspomnieć, iż propozycji odmowy przyjęcia pracy strona nie kwestionowała zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego. Jak zauważono, wobec wnioskodawców posiadających realne możliwości polepszenia stanu majątkowego prawo pomocy nie może zostać zastosowane. Stanowiłoby to naruszenie konstytucyjnej zasady subsydiarności oraz związanych z nią przepisów regulujących w p.p.s.a. prawa pomocy.
Z powyższych przyczyn orzeczono w sposób oznaczony w sentencji niniejszego postanowienia po myśli art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 239 § 1 pkt 1 lit. b, art. 161 § 1 pkt 3, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.