Uzasadnienie
M.S.(dalej: Skarżąca) pismem z 26 czerwca 2026 r. (data nadania pisma do organu – k. 68 akt sądowych), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin w Białymstoku (dalej: ZUS) z 29 maja 2026 r. nr 010070/680/3260795/2026, którą organ, działając na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576) odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawił stan sprawy. Wskazał, że Skarżąca mimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji z 29 maja 2026 r. o możliwości wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, wniosła skargę do WSA w Rzeszowie. Tym samym, nie wyczerpała środków zaskarżenia w administracyjnym toku postępowania. Ponadto organ krótko przedstawił sytuację rodzinną Skarżącej ponosząc, że nie jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii związanych z ustaleniem sprawowania opieki nad dzieckiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Powyższe oznacza, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego - orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołany art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. statuuje zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji.
W rozpoznawanej sprawie tryb, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., nie został wyczerpany, ponieważ od decyzji będącej przedmiotem skargi stronie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym Skarżąca została prawidłowo pouczona w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 maja 2026 r. Pomimo prawidłowego pouczenia, Skarżąca w dniu 26 czerwca 2026 r., zaskarżył do WSA nieostateczną decyzję ZUS z dnia 29 maja 2026 r.
W tym stanie rzeczy, skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, o czym orzeczono jak w sentencji.