Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 887/08
J. W. w sprawie o sygn. II SA/Rz 887/08 zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (WSA) z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Sprawa o sygn. II SA/Rz 887/08, dotyczy skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO), wydaną w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Na obecnym etapie postępowania sądowego, skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł, z tytułu wniesienia skargi na decyzję SKO. Należy dodać, że strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika adwokat Z. G..
Wniosek o przyznanie prawa pomocy został uzasadniony sytuacją materialną strony skarżącej oraz jej rodziny. Sytuacja rodzinna i majątkowa strony została opisana we wniosku PPF oraz w dodatkowych oświadczeniach i dokumentach źródłowych nadesłanych na wezwanie wyznaczonego do rozpoznania wniosku referendarza sądowego. W skład czteroosobowego gospodarstwa domowego oprócz skarżącej wchodzą jej dzieci, tj. B. W., P. W. oraz P. W.. Rodzina mieszka w domu o pow. 200 m². Na stronie ciążą zobowiązania z tytułu kredytu hipotecznego. Podstawą utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz stosunku pracy. Łączny dochód członków rodziny został podany na kwotę 7600 zł. Strona uzasadniła swe żądanie kosztami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz udzielonymi kredytami hipotecznymi. We wniosku PPF skarżąca poinformowała Sąd, iż obciążenie w skali miesiąca z tytułu udzielonych kredytów wynosi 4500 zł. Na wezwanie referendarza sądowego wyjawiono natomiast, że skarżąca posiada samochód osobowy potrzebny do prowadzenia działalności gospodarczej.
W miesiącu grudniu 2008 r. wydatki na ten samochód wyniosły 1019,4 zł. Koszt utrzymania telefonu komórkowego w styczniu 2009 r. wyniósł około 290 zł. Wydatki ponoszone na utrzymanie konieczne rodziny wynoszą w skali miesiąca łącznie 2675 zł. Ponadto strona ponosi koszty edukacji dwóch córek. Do oświadczenia strony zostały załączone kopie zestawień obrotów na rachunku bankowym będącym w posiadaniu strony. Wynika z nich, że strona na dzień 31 stycznia 2009 r. miała do dyspozycji kwotę 55’175,71 zł. (załącznik do pisma J. W. z dnia 12 lutego 2009 r. - nr 54).
Stwierdzono, co następuje:
Strona skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na tak ustalone granice wniosku o prawo pomocy, skarżąca powinna udowodnić, że spełnia przesłanki, o których mowa w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). W myśl tego przepisu, prawo pomocy w zakresie częściowym może otrzymać osoba fizyczna, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na poziomie swego koniecznego utrzymania.
Sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącej w najmniejszym nawet stopniu nie uzasadnia konieczność przyznania prawa pomocy. Z informacji przedstawionych przez J. W. nie wynika, aby Jej rodzina żyła w ciężkich czy chociażby trudnych warunkach. Strona posiada samochód osobowy, a także dom o znacznej powierzchni. Podstawą utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza przynosząca spore jak na standardy województwa [...] dochody. Wnioskodawczyni ma na rachunku bankowym do swej dyspozycji kwotę, która wielokrotnie przekracza łączne koszty niniejszego postępowania, czyli zarówno koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
J. W. korzysta z kredytu bankowego i spłaca wiążące się z tym raty. Ten fakt ma zdaniem strony przekonywać do przyznania prawa pomocy. Jednakże zaciągnięcie zobowiązania wobec banku o tak wysokiej kwocie potwierdza dobrą sytuację majątkową strony skarżącej. Powszechnie wiadomo, iż banki udzielają kredytów i pożyczek osobom, których dochody oraz posiadane składniki majątkowe zabezpieczają spłatę zobowiązań. Na uzyskanie kredytu mogą liczyć osoby wykazujące się tzw. zdolnością kredytową. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż raty kredytu bankowego nie korzystają z pierwszeństwa spłaty zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Obywatel mocą art. 84 Konstytucji RP obowiązany jest ponosić ciężary publiczne określone w ustawie. Z tego przepisu wynika publicznoprawny obowiązek pokrycia kosztów postępowań sądowych wywołanych działaniem strony. Zniesienia tego obowiązku można domagać się, jedynie w sytuacji bardzo szczególnej, w której uiszczenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek na zdolności ponoszenia wydatków koniecznych osoby fizycznej i jej rodziny.
Ponieważ strona wnioskująca wywiązuje się na bieżąco ze swych zobowiązań wobec banku, to tym bardziej będzie w stanie wpłacić wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz inne wiążące się z niniejszą sprawą koszty postępowania (np. opłatę kancelaryjną z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku, wpis należy od wnoszonych środków odwoławczych).
Strona powołuje się w swym wniosku na fakt prowadzenia działalności gospodarczej i związane z tym wydatki i koszty (np. koszt utrzymania pojazdu samochodowego). Jednakże nie stanowi wystarczającej przyczyny przyznania prawa pomocy to, że związane z prowadzonym postępowaniem koszty spowodowałoby znaczny uszczerbek w dochodach lub środkach, które miałyby zostać przeznaczone na utrzymanie odpowiedniego standardu prowadzonej działalności gospodarczej. Prowadzenie działalności gospodarczej nie powinno być traktowane jako aktywność konieczna osoby fizycznej a tym samym związane z nią wydatki nie są wydatkami, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. I GZ 3/08, niepubl.).
Reasumując, J. W. z posiadanych zasobów majątkowych oraz możliwości ich pozyskania, będzie w stanie bez przeszkód uiścić występujące w niniejszej sprawie koszty i wydatki. Przyznanie prawa pomocy w przedstawionych warunkach życia wnioskodawczyni stanowiłoby nadużycie instytucji prawa pomocy powodujące pozbawienie Skarbu Państwa należnych mu dochodów.
Z tych przyczyn należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o przepisy art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.