Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 367/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę S. Z. i H. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2009 r. nr [...], którą orzeczono o ich wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w D. przy ul. K. 28.
Jednocześnie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku M. M., pełnomocnik A. M. – ustawowego przedstawiciela małoletniego skarżącego S. Z., wniosła o przyznanie temu skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 12 marca 2009 roku, sygn. akt II SA/Rz 367/09 referendarz sądowy ustanowił dla S. Z. adwokata z urzędu odmawiając przy tym zwolnienia go od kosztów sądowych. Od rzeczonego postanowienia M. M. wniosła sprzeciw. Zarzuciła w nim, iż poczynione w kwestionowanym postanowieniu ustalenia są błędne i nie dają podstawy, by twierdzić, że rodzina pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim skarżącym jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo.
Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może.
Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego Sąd ocenił jego wniosek jako częściowo zasadny.
W oparciu o przedłożone do akt sprawy dokumenty oraz oświadczenia Sąd ustalił co następuje: skarżący jest osobą małoletnią, ma 17 lat. Wraz z matką A. M. zamieszkuje u swojej babki M. Z. w mieszkaniu o pow. 46m². W mieszkaniu mieszka również dziadek skarżącego H. Z., który jednak nie prowadzi z pozostałymi mieszkańcami wspólnego gospodarstwa domowego. Na dochód skarżącego, jego matki oraz babki składa się emerytura M. M. w wysokości 1171 zł. brutto (991 zł. netto) pobierane przez A. M. na syna S. alimenty (430 zł.) wraz z zasiłkiem rodzinnym (91 zł.); ona sama jest osobą bezrobotną (potwierdza to załączona kserokopia karty zgłoszeń PUP w D.). Ponadto A. M. tytułem spłaty dokonanego podziału majątku dorobkowego miesięcznie otrzymuje od byłego męża kwotę 299 zł; według oświadczenia zawartego w sprzeciwie, spłata majątku dorobkowego w chwili obecnej została już zakończona.
W styczniu br. M. M. otrzymała z MOPS w D. zasiłek specjalny na zakup leków (150 zł.), był to także ostatni miesiąc pobierania otrzymywanego z tej instytucji przez pół roku dodatku mieszkaniowego w kwocie 226 zł. Ośrodek ten finansuje również posiłki w szkole dla S. Z. Wydatki rodziny obejmują opłatę za mieszkanie 297 zł., wodę, energię elektryczną i gaz (średnio 80, 100 i 100 zł./m-c) oraz koszty leczenia M. M. – ok. 220 zł. Ponadto zalicza się do nich standardowe wydatki związane z bieżącym zakupem żywności, artykułów przemysłowych oraz odzieży.
Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową samego skarżącego, jak i osób wchodzących w skład wspólnego gospodarstwa domowego należy stwierdzić, iż dochód, jakim dysponuje jego rodzina jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na koszty sądowe, których poniesienie jest konieczne na obecnym etapie postępowania oraz opłacenie pomocy adwokata celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Z tych względów Sąd postanowił przyznać skarżącemu adwokata z urzędu oraz zwolnić go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 30 złotych. Oznacza to, że kwota ta (30 złotych) będzie jedynym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązany będzie skarżący w razie skorzystania z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej.
Sąd nie przyznał skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem w jego ocenie w stosunku do osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym nie zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 245 § 2 P.p.s.a.; nie można zasadnie twierdzić, że pozostające w ich dyspozycji środki finansowe są tak niskie, że nie pozwalają im ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu kwota 30 złotych mieści się w granicach możliwości finansowych osób, na utrzymaniu których skarżący obecnie przebywa.
Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.