Uzasadnienie
Z. K. zakwestionował w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku tego wynika, że wraz z żoną i studiującą córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymując się z pobieranych emerytur w kwotach: 1850,20 zł i 1454,30 zł. Skarżący zaznaczył, że pomimo, iż uzyskują stały dochód, to koszty kształcenia obecnie szóstego już dziecka powodują, że nie mają żadnych oszczędności. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że wiek i stan zdrowia uniemożliwia im podjęcie prac przynoszących jakieś dodatkowe korzyści. Nie stać ich na prywatne leczenie stomatologiczne, czy lekarstwa. Rodzina żyje "na granicy minimum socjalnego". Na kształcenie córki wnioskodawca wydaje miesięcznie ok. 1800-2000 zł. Pozostałe wydatki to: prąd – 186,42 zł, woda – 132,52 zł, telefon – 43 zł, wywóz śmieci – 42 zł, gaz - 136,55 zł, lekarstwa i środki opatrunkowe – 130 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że żona spłaca pożyczkę w kwocie 5000 zł. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 110 m.kw. Na jej majątek składa się także nieruchomość rolna.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Z. K. ubiega się o częściowe prawo pomocy, w zakresie którego mieści się zwolnienie od kosztów sądowych, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jedyną przesłanką przyznania wsparcia Państwa w takim wymiarze jest sytuacja ekonomiczna strony. Jak bowiem przewiduje art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tylko strona, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może uzyskać przedmiotową pomoc. Brzmienie tego ostatniego przepisu w połączeniu z wynikającą z art. 199 P.p.s.a. zasadą ponoszenia przez strony kosztów swojego udziału w postępowaniu wskazuje na wyjątkowość instytucji prawa pomocy. Przeznaczona jest ona zatem dla osób, które własnym staraniem nie są w stanie zgromadzić kwoty pieniężnej niezbędnej do zapewnienia sobie prawa do sądu.
Wnioskodawca pomimo twierdzenia o pozostawaniu przez jego rodzinę "na granicy minimum socjalnego" nie wykazał, by sytuacja taka rzeczywiście miała miejsce. Rodzina ta ma bowiem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nadto posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 1,46 ha. Skarżący i jego żona uzyskują poza tym stałe dochody – nie należące do najniższych świadczenia emerytalne, z których są w stanie zapewnić sobie utrzymanie i kształcenie córki. Należy także mieć na względzie, że skarżący nie podał, na jaki cel zaciągnięta została przez żonę pożyczka w kwocie 5000 zł, ani też jaka jest miesięczna rata z tytułu jej spłaty. Zasadniczo jednak zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym nie mogą korzystać z pierwszeństwa w spłacie przed tymi o publicznoprawnym charakterze (np. koszty postępowania sądowego).
Z drugiej jednak strony uwzględniono, że edukacja córki wnioskodawcy pochłania dużą część dochodów jego i jego żony. Nadto wzięto też pod uwagę, że w związku ze zbliżającym się sezonem grzewczym skarżący musi nabyć drewno na opał. Jak podał wnioskodawca, zaoszczędzoną ostatnio kwotę 800 zł przeznaczył już na zakup węgla. Poza tym, skarżący i jego żona pozostają w leczeniu i co miesiąc na ten cel wydają ok. 130 zł.
Z uwagi na powyższe przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od połowy kosztów sądowych. Uznano, że uiszczenie tych kosztów w ½ części nie spowoduje powstania u strony i jej rodziny uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.