Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 849/09
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej SKO) z [...].08.2009 r. nr [...]. Na jego podstawie SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...].06.2009 r. nr [...] wydaną w sprawie zastrzeżeń do projektu uproszczonego urządzenia lasu dla działek 1254 i 1243.
Decyzją z dnia [...].06.2009 r. nr [...], Starosta uznał zastrzeżenia E. S. do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu dla obrębu G. w gminie S. W treści rozstrzygnięcia wyjaśniono stronie, że uproszczone plany urządzenia lasu sporządza się dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Podstawy prawne dla tego rodzaju planów zawierają przepisy ustawy z 28.09.1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.). W związku z upływem czasu obowiązywania dotychczasowego planu urządzenia lasu na terenie gminy S., Starosta zlecił sporządzenie uproszczonego planu urządzenia lasu dla osób fizycznych i wspólnot gruntowych położonych na terenie gminy S. Sporządzony Plan urządzenia lasu na terenie gminy S. został wyłożony do publicznego wglądu i obejmował swymi granicami działkę nr ewid. 1243 stanowiącą własność E. S. Właścicielka nieruchomości w dniu 17.03.2009 r. wniosła pisemne zastrzeżenia do wyłożonego do wglądu planu urządzenia lasu.
Jej zastrzeżenia dotyczyły wieku lasu, gatunków drzew a także powierzchni zalesienia działki. Według strony jej działka jest zalesiona jedynie w 14%. Starosta po zapoznaniu się z treścią zarzutów E. S. postanowił uwzględnić je w całości. Działkę 1254 położoną w G. zlokalizowano w granicach nowych wydzieleń taksacyjnych. Określono powierzchnię zalesioną jako 0,18ha, powierzchnię leśną niezalesioną jako 0,52 ha. Działkę o nr ewid. 1243 o pow. 0,47 ha zlokalizowano w granicach dwóch wydzieleń taksacyjnych 7z i 7dx. Treść decyzji Starosty z [...].06.2009 r. znak [...] stanowiła przedmiot wyjaśnień zawartych w postanowieniu tego organu z [...].07.2009 r. nr [...].
W dniu 15.07.2009 r. E. S. nadała w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji Starosty z [...].06.2009 r. nr [...]. Stwierdziła w nim, że nie rozumie pojęć wydzieleń taksacyjnych. Decyzja Starosty także nie rozstrzyga zastrzeżeń strony zgłoszonych do urządzenia działki. Nie rozwiązuje także problemu zamiany działki z działką państwową, nie wyjaśnia kwestii płacenia podatków, a także rozstrzyga o tym, jaką ilość drewna można wyciąć w każdym roku. Strona nie zgadza się także z wydzieleniem działki 1243. E. S. w zakończeniu swego podania zażądała unieważnienia decyzji Starosty w zakresie podszycia i oprocentowania zalesienia buka, a także rozstrzygnięcia zastrzeżeń w zakresie wycinki drzew wymiany działek oraz opodatkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO), postanowieniem z [...].08.2009 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium ustaliło, iż odwołująca się E. S. odebrała decyzję Starosty w dniu 30.06.2009 r. zaś odwołanie wniosła w dniu 15.07.2009 r. czyli jeden dzień po terminie. W podstawie swego postanowienia SKO powołało art. 134 K.p.a.
W skardze sądowoadministracyjnej, nazwanej wnioskiem o przywrócenie terminu ustawowego, E. S. powtórzyła swe zastrzeżenia o niezrozumiałej dla niej treści decyzji Starosty. Ze względu na stan swego zdrowia, skarżąca nie mogła wysłać swego odwołania w terminie. Jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Kłopoty z poruszeniem się ma także jej mąż. E. S. nie wiedziała, że listy przyjęte po godzinie 16.00 są wysyłane w dniu następnym. Winę w niedochowaniu terminu ponosi także Starosta, skoro tak długo załatwiał sprawę planowania zalesienia jej działki. W zakończeniu skargi, E. S. zwróciła się do Sądu z prośbą o przywrócenie terminu i rozpatrzenie odwołania od decyzji Starosty.
SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Podkreślono, że strona składając odwołanie nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wobec stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania, Organ odwoławczy był zwolniony od badania zasadności merytorycznej zawartych w nim zarzutów.
WSA działając na wniosek strony skarżącej przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym, ustanawiając na jej rzecz adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Skarga E. S. jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.
W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji jest postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez E. S. od decyzji Starosty [...]. Formalnoprawne źródło zaskarżonego postanowienia zawiera art. 134 K.p.a. Na jego podstawie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z treści podanej regulacji wynika dla organu odwoławczego dyrektywa nakazująca stwierdzać uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli zostanie ustalone, że strona odwołująca się naruszyła termin na wniesienie środka odwoławczego. Ustalenie czasowych granic na wnoszenie środków odwoławczych ma sprzyjać zasadzie trwałości rozstrzygnięć administracyjnych, zapobiegając ewentualności podważania tych rozstrzygnięć w każdym czasie. Rozpoznania odwołania po terminie nie da się pogodzić z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) oraz trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 2 K.p.a.). Tą ocenę potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96 - LEX nr 45698; wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., IV SA 727/96 - LEX nr 43307).
Termin na wniesienie odwołania jest terminem ustawowym, a więc terminem wyznaczonym precyzyjnie przepisami prawa. W postępowaniu administracyjnym termin ten wypływa z art. 129 § 2 k.p.a. Jego treść nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż strona postępowania ma prawo złożyć odwołanie w okresie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji administracyjnej. Wspomniano już, że konsekwencje niedochowania terminu wyznacza art. 134 k.p.a.
Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona E. S. w dniu 30.06.2009 r. Właściwe doręczenie aktu potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji. Na potwierdzeniu odbioru podpis złożyła E. S. oznaczając jednocześnie datę odbioru decyzji. W związku z powyższym termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg następnego dnia po 30.06.2009 r., albowiem przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia doręczenia decyzji Starosty. Termin na wniesienie odwołania upłynął dla E. S. w dniu 14.07.2009 r. Na tą datę przepisy prawa nie przewidywały dnia wolnego od pracy.
Pismo zawierające odwołanie od wymienionej decyzji PINB zostało nadane w urzędzie pocztowym w S. 15.07.2009 r. Oznacza to, że odwołująca się E. S. spóźniła się z dochowaniem swych obowiązków procesowych o jeden dzień. Złożenie odwołania w 15 – tym dniu od doręczenia decyzji zobowiązywało organ odwoławczy do zakończenia postępowania poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. W takiej sytuacji merytoryczne rozpoznanie odwołania od decyzji Starosty spowodowałoby naruszenie przepisu art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a.
Wydane przez SKO postanowienie nie jest przejawem formalizmu, lecz dowodzi należytego wykonania obowiązków organu prowadzącego postępowanie jurysdykcyjne. Wypada też dodać, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i pełny pouczył strony postępowania o trybie wnoszenia odwołania.
Zawarte w skardze E. S. zarzuty przeciwko wydanemu przez SKO rozstrzygnięciu nie mogą zaważyć o jego nielegalności. Zgromadzone przez organy dowody dawały wystarczające podstawy do zakończenia postępowania na podstawie art. 134 K.p.a. Skarżąca wnosząc środek odwoławczy nie złożyła podania o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.
Z wyżej podanych względów orzeczono o oddaleniu skargi E. S. na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na art. 200 p.p.s.a.