Uzasadnienie
J. A. dołączonym do skargi formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Wg zawartych w nim i w dołączonych załącznikach informacji, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żoną, utrzymując się wyłącznie z pobieranego przez siebie świadczenia przedemerytalnego w wysokości 975 zł. brutto. Wykazane kwotowo wydatki obejmują opłaty za gaz, energię elektryczną i telefon (odpowiednio 53, 100 i 33 zł. miesięcznie), wodę i kanalizację – ok. 90 zł.
/3 m-ce, podatek – 223 zł./rok; reszta wydatkowana jest na żywność, środki higieny i odzież, przez co nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania.
Na posiadany majątek składa się dom o pow. 100 m² wraz z niewielkim gospodarstwem (nieruchomość rolna o pow. 0,78 ha) z którego pożytki "nie stanowią większego dochodu", a także oszczędności na lokacie bankowej (7 tys. zł.).
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
Z uwagi na sformalizowany charakter wniosków o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym związany w przypadku osób fizycznych z wymogiem ich składania na przeznaczonych do tego urzędowych formularzach PPF, uznano, że skarżący dochodzi wskazanego w nim częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, mimo że w treści skargi wnioskował o zwolnienie od opłat sądowych w całości. Pozostaje to jednak o tyle bez znaczenia dla rozpoznania wniosku, że zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości, jak i w części), wchodząc w zakres częściowego prawa pomocy, przyznawane jest wg tego samego kryterium, którym jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Wynika z tego, że jeżeli wnioskodawca nie spełni przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych w części, to tym bardziej nie kwalifikuje się do zwolnienia od nich w całości.
Wykazanie tej przesłanki obciąża osobę wnioskującą, o czym świadczy m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie.
Analiza wniosku J. A. nie potwierdza zasadności wyłączenia względem niego obowiązku poniesienia kosztów sądowych, który zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym (m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04) rozciąga się na wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody.
Głównym argumentem przemawiającym za takim stwierdzeniem jest fakt posiadania oszczędności, których wysokość znacząco przewyższa całość związanych z jego udziałem w sprawie kosztów sądowych (oprócz wpisu od skargi który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł., do najbardziej prawdopodobnych mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – obydwie w wysokości po 100 zł.).
Na zgromadzenie tych środków musiała pozwolić skarżącemu nadwyżka dochodów nad wydatkami, brak jest również informacji świadczących o tym, że możliwość dysponowania nimi jest jakikolwiek sposób wyłączona lub ograniczona (chociażby wiązało się to np. z utratą części odsetek za wcześniejsze zerwanie lokaty).
Zdolność do utrzymania lokaty przekłada się też na pozytywną ocenę sytuacji materialno – bytowej skarżącego i jego żony, którzy z obiektywnie niskich dochodów zaspokajają wszystkie niezbędne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe oraz posiadają gospodarstwo rolne z którego dochody /pożytki nawet jeżeli same w sobie nie są znaczące, to z pewnością minimalizują chociażby wydatki na zakup żywności.
Powyższe okoliczności nie potwierdzają więc, by skarżący wraz z żoną cierpiał jakikolwiek niedostatek (należy przez niego rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w którym nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych – postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Wnioskodawca nie wykazał, czym uszczerbek w koniecznym utrzymaniu miałby się dla nich objawić oraz jakich podstawowych potrzeb życiowych nie mogliby zaspokoić w związku z wymogiem jednorazowego poniesienia związanych ze sprawą kosztów sądowych.
Przekłada się to na brak możliwości uwzględnienia złożonego wniosku, gdyż naruszałoby to ustawowe zasady przyznawania prawa pomocy. Ma ono gwarantować prawo do sądu osobom najuboższym, które bez tej pomocy byłyby go pozbawione. Prawo to nie jest także instytucją służącą zabezpieczeniu lub poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar – wobec posiadania zasobów pieniężnych – miałoby we wskazanej sytuacji przyznanie wnioskodawcy dochodzonego zwolnienia.
Ubocznie należy podkreślić, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.
Z powołanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.