Uzasadnienie
Wnioskiem o dacie wpływu 6 sierpnia 2010 r., E. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA w Rzeszowie) o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten złożono do sprawy o sygn. II SA/Rz 632/10. Dotyczy ona skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów. Sprawa o podanej sygnaturze nie została zakończona do chwili obecnej wyrokiem Sądu.
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Pozostałe prawdopodobne ciężary fiskalne mogą wiązać się z wpisem od środków odwoławczych (np.: wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł) oraz wynagrodzeniem za sporządzenie środków odwoławczych (np.: skargi kasacyjnej) przez fachowego pełnomocnika (tj. radcę prawnego lub adwokata).
Stwierdzono, co następuje:
W pierwszej kolejności wypada zauważyć, iż wniosek rozpoznawany w niniejszej sprawie dotyczy dwóch instytucji składających się na prawo pomocy - zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Podany zakres żądania należy do najszerszych znanych prawu granic prawa pomocy. Według art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w tym kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
Oświadczenie strony skarżącej E. S. zawarte we wniosku PPF nie budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistością. Dlatego też istnieją podstawy do rozpoznania jej żądania w sposób merytoryczny, poprzez odniesienie opisanej we wniosku sytuacji majątkowej i rodzinnej do warunków uzyskania prawa pomocy w pełnym zakresie tego prawa, tj. do treści unormowania art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Jak już wspomniano wyżej, E. S. ubiega się o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Według treści wniosku, wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów o łącznej wysokości 1372 zł brutto. Kwota ta musi wystarczyć do utrzymania dwuosobowej rodziny. Miesięczne dochody członków gospodarstwa są przeznaczane na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej, gazu oraz usług telekomunikacyjnych. Znaczące wydatki rodziny S. wynikają z potrzeby zakupu leków oraz częstych wizyt lekarskich. Wydatki te zostały dokładnie wyszczególnione w pkt 11 wniosku PPF. Na zakup niezbędnych medykamentów strona wydaje od 300 do 400 zł miesięcznie, jej mąż 100 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni ponosi koszty przejazdu na zabiegi rehabilitacyjne w jednorazowej kwocie 30 zł. E. S. oraz K. S. zamieszkują we własnym domu, jednakże bez elementarnego wyposażenia w postaci łazienki czy bieżącej wody. Według oświadczenia strony brak wystarczających dochodów powoduje, że rodzina nie jest w stanie zakupić niekiedy niezbędnej dla zaspokojenia potrzeb elementarnych żywności.
W świetle stwierdzonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie w stanie pokryć zarówno kosztów postępowania sądowego, a także kosztów wynikających z konieczności opłacenia adwokata. Wypada podkreślić, iż znaczną część swych dochodów rodzina S. zmuszona jest przeznaczać na zakup niezbędnych lekarstw oraz wizyty lekarskie u specjalistów. Pokrycie kosztów postępowania w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca, będzie skutkować nieakceptowanym przez ustawodawcę obniżeniem poziomu życia rodziny. Kwota łącznych dochodów dwuosobowego gospodarstwa oscyluje na poziomie wysokości wynagrodzenia minimalnego. Dochody te przy obecnym poziomie cen za usługi i dobra o charakterze podstawowym trudno uznać za wystarczające do pokrycia kosztów postępowania sądowego.
Nie można oczekiwać od skarżącej, że będzie w stanie z tej kwoty "wykroić" na potrzeby postępowania sądowego wpis sądowy, jak również pozostałe opłaty i wydatki sądowe. Nie powinno też umknąć uwadze, iż na etapie zakończenia postępowania przed WSA, możliwość weryfikowania orzeczenia sądu jest uzależniona od wniesienia skargi kasacyjnej. Ten środek odwoławczy nie może zostać sporządzony osobiście przez stronę, lecz wyłącznie przez adwokata lub radcę prawnego. Ustawowy wymóg sporządzenia środka odwoławczego przez adwokata lub radcę wymaga działania fachowego pełnomocnika (adwokata), którego ustanowienie w sprawie, jak również zlecenie napisania skargi kasacyjnej, ewidentnie przekracza możliwości finansowe E. S. i Jej męża. Skromne kwoty, jakie uzyskuje rodzina S. nie pozwoliłby na zweryfikowanie w toku instancji wydanych w sprawie orzeczeń WSA.
Wobec zobrazowanych wyżej okoliczności zostały spełnione przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie sposób pominąć, iż w analogiczny sposób sytuację majątkową strony E. S. ocenił WSA w postanowieniu z 16 marca 2006 r., sygn. II SA/Rz 1114/05, a także w postanowieniu z 3 grudnia 2009 r., sygn. II SO/Rz 7/09.
Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.