Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Z. Z. z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych.
W wyniku powyższego pełnomocnik skarżącej – E. Z. (mąż) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując w jego treści na ciężką sytuację finansową spowodowaną dużymi wydatkami związanymi z kosztami leczenia i utrzymania domu.
Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia:
- - Z. i E. Z. zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem i jego rodziną (żona i 3-letni wnuk),
- - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m² (z częścią mieszkalną o pow. 78 m²) oraz nieruchomość rolną o pow. 0,78 ha (z tego 49 arów stanowią nieużytki),
- - źródło ich utrzymania stanowi renta Z. Z. (495 zł.), emerytura E. Z. (820 zł.) oraz wynagrodzenie za pracę ich syna (1000 zł.).
Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza przesłanek decydujących o przyznaniu prawa pomocy w kontekście przedstawionych we wniosku informacji oraz dokonanego odrzucenia skargi wskazuje tylko na jego częściową zasadność. Wynika to przede wszystkim z uzyskiwanych przez Z. i E. Z. dochodów oraz ich aktualnej sytuacji materialno – bytowej, w ocenie której pod uwagę dodatkowo wzięto informacje przez nich udzielone w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 434/10, odstępując tym samym od wzywania pełnomocnika skarżącej do złożenia dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 P.p.s.a. (w sprawie tej postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r. w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zwolniono ją od nich w 4/5 części). Z informacji tych wynika dodatkowo, że ich średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 800 zł., opłaty za energię elektryczną i gaz – 140 zł., wywóz śmieci i odprowadzenie ścieków – 60 zł., zakup leków – 400 zł., opał - ok. 150 zł. Nieruchomość rolna (z wyłączeniem nieużytków) wykorzystywana jest pod uprawy przeznaczane na własne potrzeby. Wnioskodawczyni wraz z mężem nie posiada pojazdów mechanicznych i nie korzysta z pomocy społecznej.
Z powyższych danych wynika względna równowaga między dochodami a wydatkami Z. i E. Z., a rodzaj ponoszonych przez nich wydatków uzasadnia twierdzenie, że bez narażania się na uszczerbek w zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych nie będą w stanie ponieść całości związanych ze sprawą kosztów postępowania (kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika).
W kontekście powyższych okoliczności pozbawione praktycznego znaczenia dla takiego uznania jest uwzględnianie jako osób wspólnie z nimi gospodarujących syna i jego rodziny wraz z osiąganymi przez nich dochodami, które bez wątpienia przeznaczają na potrzeby własnej 3-osobowej rodziny (we wniosku złożonym w sprawie II SA/Rz 434/10 nie zostali oni wymienieni jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym).
Mając więc na uwadze ograniczone możliwości płatnicze skarżącej postanowiono zwolnić ją od związanych ze sprawą kosztów sądowych, co w praktyce może dotyczyć wpisu od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od postanowienia z dnia 22 lipca 2010 r. odrzucającego skargę.
Jednocześnie nie stwierdzono podstaw do pozytywnego załatwienia tej części wniosku Z. Z., która odnosiła się do ustanowienia adwokata. W obiektywnym ujęciu, mimo nie najlepszej sytuacji finansowej, wraz z mężem nie spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, które co do zasady przypisane jest osobom ubogim, całkowicie pozbawionym środków do życia. W ich przypadku kryterium to nie jest spełnione (zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, stałe dochody, brak innych osób na swoim utrzymaniu, możliwość ograniczenia wydatków na zakup żywności poprzez pozyskanie pożytków z nieruchomości rolnej).
Tym samym w stosunku do Z. Z. nie może być w pełni wyłączone zastosowanie art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony mają obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym dotyczy to wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i/lub dochody, które tych kosztów nie mogą w całości przerzucać na Skarb Państwa finansującego prawo pomocy ze środków publicznych.
Skarżąca będąc zatem zwolniona od kosztów sądowych, środki zaoszczędzone w ten sposób będzie mogła przeznaczyć na ustanowienie pełnomocnika z wyboru do ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej, jeżeli jej wniesienie uważa za celowe i konieczne (przepisy nie przewidują przy tym wymogu reprezentowania strony przez fachowego pełnomocnika na żadnym etapie postępowania sądowo administracyjnego, co skutkuje minimalizacją ponoszonych w związku z tym kosztów).
Nie narzucając Z. Z. i jej pełnomocnikowi jakichkolwiek działań, zupełnie ubocznie należy zwrócić uwagę na okoliczności stojące u podstaw odrzucenia skargi w niniejszej sprawie, a rzutujące w istotny sposób na celowość wnoszenia skargi kasacyjnej (jej braku). Przyczyną odrzucenie skargi był brak sprecyzowania jej przedmiotu (daty i numeru zaskarżonego aktu) oraz organu który go wydał, wobec wskazania przez E. Z. w odpowiedzi na wezwanie Sądu aż 3 decyzji: Starosty [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie wprowadzenia żądanych zmian w ewidencji gruntów wsi Jareniówka, uchylającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz ponownej odmownej decyzji Starosty z dnia [...] maja 2010 r.
Obecnie na skutek odwołania działającej przez męża Z. Z., ostatnia z wymienionych decyzji została ponownie uchylona przez WINGiK, który jednocześnie odmówił wprowadzenia wnioskowanych zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wydana w tym przedmiocie decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. została zaskarżona przez Z. Z. i działającego w jej imieniu męża do WSA w Rzeszowie (zarejestrowana jest pod sygn. akt II SA/Rz 932/10) i to na niej skarżący powinni skoncentrować swoje działania i środki finansowe.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.