Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia, J. R. złożył (w dniu 13 grudnia 2013 r.) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku tego oraz podanych na wezwanie dodatkowych danych wynika, że wyżej wymieniony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką H. R. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 70 m. kw., koło którego znajdują się obiekty gospodarcze tj. obora i stodoła. Dochód rodziny tworzą uzyskiwana przez skarżącego renta w kwocie 825,13 zł oraz emerytura matki w wysokości 926,96 zł (obydwie kwoty netto). Na comiesięczne wydatki składają się następujące kwoty: 575 zł (żywność), 47 zł (prąd), 200 zł (opał), 8 zł (wywóz śmieci), 45 zł (telefon), 5,50 zł (podatek rolny), 21 zł (ubezpieczenie budynku), 800 zł (leczenie matki łącznie z kosztem dojazdów do placówek medycznych), 50 zł (artykuły higieniczne i chemiczne) – łącznie 1751,99 zł. Rodzina nie korzysta ze środków pomocy społecznej.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje:
Przede wszystkim należy wskazać, że postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie po rozpoznaniu złożonego w niniejszej sprawie wniosku J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w pkt I uwzględnił żądanie przez zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, natomiast w pkt II odmówił ustanowienia adwokata. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Następnie wskazanym wyżej wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. J. R. ponownie zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Należy w tym miejscu wskazać na regulację art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", zgodnie z którą jeśli nie wniesiono sprzeciwu (albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony), postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Z kolei według art. 258 § 3 P.p.s.a., do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postanowień sądu.
Mając powyższe na uwadze rozpoznano wniosek J. R. w trybie art. 165 P.p.s.a. stanowiącego, że postanowienia nie kończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym istotna tak, by uzasadniała korektę tego orzeczenia.
Przedstawione tymczasem przez J. R. w pierwszym ze złożonych w niniejszej sprawie wniosków informacje i te podane we wniosku będącym przedmiotem obecnego rozpoznania są w istocie identyczne. Jedyna różnica sprowadza się do wskazanej przez wyżej wymienionego wysokości środków przeznaczanych na żywność. Pierwotnie była to kwota 700 zł, natomiast aktualnie jest to kwota 575 zł. Powyższe nasuwa podejrzenie, że zmiana ta spowodowana została tym, iż przy uwzględnieniu pierwszej z podanych kwot referendarz sądowy rozpoznający pierwotny wniosek J. R. zauważył różnicę pomiędzy wskazanymi przez stronę wydatkami a dochodami. Biorąc zaś pod uwagę drugą z podanych przez skarżącego kwot – 575 zł, wspomniana różnica nie istnieje.
Nadto, w obydwu składanych wnioskach skarżący podniósł, że jest osobą "schorowaną", wymagającą stałej opieki lekarskiej i leczenia w ośrodkach specjalistycznych. Ani jednak przy rozstrzyganiu w przedmiocie pierwszego z wniosków ani też obecnie nie wskazał jakiejkolwiek kwoty wydatkowanej w związku z powyższym (skierowane do niego wezwanie zawierało zaś pytanie w takim przedmiocie). Okoliczności te nadal powodują więc wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji materialnej strony.
Niezależnie od powyższego należy podnieść, że J. R. na mocy wskazanego wyżej postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2013 r. korzysta już w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Jego żądanie odnoszące się do ustanowienia adwokata należy zatem ocenić w aspekcie przesłanki przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie. I tak zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie żądania w tym zakresie możliwe jest w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle jednoznacznego brzmienia tego przepisu, wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy, w interesie którego leży przedstawienie danych przemawiających za uczynieniem w jego przypadku odstępstwa od obowiązującej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasady ponoszenia przez jego strony kosztów tego postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, J. R. nie wykazał, że jego sytuacja uzasadnia potraktowanie jej jako wyjątkowej, a tym samym skutkującej uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Przede wszystkim należy podkreślić, że zarówno wnioskodawca, jak też pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matka uzyskują stałe źródło dochodu. Mają ponadto zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jak też inne dotyczące rodziny (w tym leczenia).
Mając zatem powyższe na uwadze stwierdzić należy, że brak jest podstaw do korekty postanowienia referendarza sądowego z 11 lipca 2013 r. Okoliczności, w oparciu o które ono zapadło nie uległy bowiem zmianie w sposób uzasadniający taką modyfikację.
Rozstrzygnięcie niniejsze znajduje podstawę w art. 258 § 1, § 2 pkt 7, § 3 w zw. z art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 259 § 3 i art. 165 P.p.s.a.