Uzasadnienie
GM wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k.23). Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła sprzeciw.
Z przedstawionych informacji wynika, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie 2.244 zł netto. Jest właścicielką domu o pow. 100 m2, w którym znajdują się dwa mieszkania o pow. po 50 m2 (ustalenie to wynika z innych spraw zawisłych przed tut. Sądem, w których GM ubiegała się o przyznanie prawa pomocy, jak w sprawie II SA/Rz 801/13). Jest także właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 1,63 ha, do której nie pobiera dopłat. Ponosi wydatki na: podatki i opłaty, gaz, energię elektryczną, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefon, środki higieny osobistej, odzież, lekarstwa, wyżywienie, a także bieżące remonty mieszkania. Nie posiada oszczędności, w tym papierów dłużnych, jak też innych wartościowych przedmiotów, w tym pojazdów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie zwrócić należy uwagę, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe zostało zainicjowane skargą wniesioną przed tą datą, dlatego też – w myśl art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z nim, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może odbyć się bez analizy związanych z danym postępowaniem kosztów, które mogą ponieść strony w zakresie wynikającym z art. 199 Ppsa. W zawisłej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł, a dalsze możliwe koszty to opłata kancelaryjna od wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę w kwocie 100 zł (w przypadku wyroku uwzględniającego skargę uzasadnienie sporządzane jest z urzędu bez pobierania opłat od stron) oraz wpis od skargi kasacyjnej wynoszący również 100 zł i ewentualnie wpisy od zażaleń na niektóre postanowienia.
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu sytuacja materialna i rodzinna skarżącej – prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Osiągając stały dochód w kwocie 2244 zł netto miesięcznie jest ona w stanie samodzielnie pokryć wszystkie zadeklarowane wydatki, w tym te niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Do wydatków takich nie można jednak zasadniczo zaliczyć ponoszenia każdego miesiąca kwoty 400 zł na "bieżące remonty mieszkania" - o pow. 50 m2, czy wydatku na telefon w kwocie 120 zł miesięcznie. Już tylko z tych pozycji możliwe jest dokonanie niewielkich comiesięcznych oszczędności, które pozwoliłyby w pierwszej kolejności na uiszczenie należnego w sprawie wpisu w kwocie 100 zł. Jest to bym bardziej uzasadnione, że niniejszej postepowanie zostało zainicjowane skargą wniesioną w dniu 7 kwietnia 2015 r., którą przekazano do Sądu w dniu 24 kwietnia 2015 r. Tak więc trwa już 4 miesiące i już tylko kwota oszczędności w wysokości 25 zł miesięcznie pozwoliłaby uiścić wpis od skargi, a w przyszłości ewentualne inne należne koszty.
Mając zatem świadomość toczącego się postępowania skarżąca w pierwszej kolejności powinna poczynić starania do wygospodarowania niezbędnych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a dopiero gdyby nie było to realnie możliwe, a więc bez narażenia się na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, uzasadnione byłoby zwrócenie się o przyznania prawa pomocy. Instytucja ta służyć ma bowiem osobom bez dochodu, lub - pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów - osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Nie może ona natomiast być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku. Skarżąca nie znajdzie się w sytuacji zagrożenia zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych na skutek poniesienia nieznacznych kosztów sądowych, jakie mogą się wiązać z tym postępowaniem. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.