Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 404/09
Skarżący R. Ś. do sprawy o sygn. II SA/Rz 483/08 złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Granice tego wniosku obejmowały zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Rz 483/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA), zawiesił postępowanie sądowe. Powodem zawieszenia postępowania była śmierć R. Ś. Pismami z dnia 4 i 6 maja 2009 r. skarżący B. i B. J. wnieśli o podjęcie postępowania w sprawie o sygn. II SA/Rz 483/08. We wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania zostali wskazani następcy prawni R. Ś. Postanowieniem z dnia 15 maja 2009 r., sygn. II SA/Rz 483/08, WSA podjął zawieszone postępowanie uznając, że w miejsce zmarłego wstąpili jego następcy w osobach S. i Z. Ś. (rodzice zmarłego) oraz P. Ś. (brat zmarłego).
Stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych, jak również prawo do korzystania z pomocy fachowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, jest prawem procesowym o charakterze wyłącznie osobistym. O takiej naturze tej instytucji przesądza art. 251 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Z względu na osobisty charakter prawa pomocy, związane z nim uprawnienia nie przechodzą na następców prawnych strony korzystającej z tego prawa. W rezultacie, śmierć osoby fizycznej ubiegającej się o prawo pomocy powoduje konieczność umorzenia postępowania incydentalnego, co jest podyktowane niedopuszczalnością rozpoznania wniosku zmarłego. Jeżeli śmierć strony nastąpi po uprawomocnieniu się postanowienia przyznającego prawo pomocy, ustalone w nim uprawnienia ulegną wygaśnięciu z mocy prawa na podstawie art. 251 p.p.s.a. (M. Rojewski, W. Maciejko, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 215).
Śmierć wnioskującego o prawo pomocy R. Ś. została potwierdzona skróconym odpisem aktu zgonu (karta akt sądowych nr 85). Osobisty charakter prawa pomocy powoduje, że w miejsce zmarłego R. Ś. nie mogą wstąpić jego rodzice oraz brat. Ze względu na brak wnioskodawcy stosunek prawny nawiązany z chwilą wszczęcia postępowania incydentalnego przestał istnieć. Skierowane do zmarłej strony orzeczenie merytoryczne, tj. przyznające lub odmawiające przyznania prawa pomocy, byłoby z chwilą wydania istotnie wadliwe. To ustalenie zobowiązuje do umorzenia postępowania dotyczącego przyznania R. Ś. prawa pomocy.
Przedstawione powyżej okoliczności wraz z art. 161 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i art. 251 p.p.s.a., stanowiły podstawę niniejszego orzeczenia.