Uzasadnienie
Z. D. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF wniosła o zwolnienie od niego.
Wg uzasadnienia wniosku, jest studentką czwartego roku studiów dziennych, nie pracuje, nie ma żadnych dochodów ani oszczędności. Uprzednio mieszkała na stancji, jednak obecnie z braku środków finansowych dojeżdża na zajęcia.
Wg zawartego we wniosku oświadczenia, nie ma żadnego majątku i brak jest osób z którymi prowadziłaby wspólne gospodarstwo domowe.
Ponieważ analiza tych informacji – przede wszystkim z uwagi na brak wskazania źródeł utrzymania - nie wykazała w sposób przekonujący zasadności wniosku, wezwano skarżącą do:
- a) wskazania osób z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadanego przez nie majątku oraz uzyskiwanych dochodów (z akt sprawy wynikało, że pod tym samym co ona adresem zamieszkują jej rodzice),
- b) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz wcześniejszych, związanych z zamieszkiwaniem na stancji,
- c) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych obecnie przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, utrzymanie domu (opłaty) oraz inne cele stanowiące istotne obciążenie domowego budżetu (np. wydatki związane ze studiowaniem),
- d) wykazania posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją,
- e) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z inwestycją, dla której ubiega się o ustalenie warunków zabudowy, tj. budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego,
- f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej,
- g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania.
W udzielonej odpowiedzi skarżąca ponownie przytoczyła informacje zawarte we wniosku PPF, wskazując dodatkowo, że aktualnie dojeżdża na studia "najczęściej autostopem i różnymi tzw. okazjami z różnych miejsc noclegu, od znajomych, dalszej rodziny jak i z domu rodzinnego". Rodzice są przeciwni jej edukacji, nie łożą na jej utrzymanie i z tego względu nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Opłata w kwocie 100 zł. zagraża jej egzystencji. Nie posiada żadnych pojazdów, wartościowych przedmiotów i oszczędności, nie korzysta z pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. Zwolnienie od nich (zarówno w całości, jak i w części) objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej. Świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13), strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z. D. warunku tego nie spełniła. Powołując okoliczności mające w jej ocenie świadczyć o trudnej sytuacji materialnej, w żaden sposób ich nie uprawdopodobniła. O ile nie budzi zastrzeżeń, że jako osoba młoda i studiująca w systemie dziennym, może nie posiadać jeszcze własnych dochodów ani wartościowych składników majątkowych, to jednak z drugiej strony nie budzi też żadnych wątpliwości konieczność zaspokajania przez nią podstawowych potrzeb życiowych związanych z wyżywieniem, doraźnymi wydatkami na zakup odzieży, środków czystości, leczeniem i edukacją (dojazdy na uczelnię, zakup pomocy naukowych), itp. O ile logiczne i najbardziej prawdopodobne w takiej sytuacji jest pozostawanie na utrzymaniu rodziców, zwłaszcza że pośrednio na wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie z nimi gospodarstwa domowego wskazywał wynikający z akt administracyjnych fakt odbioru przez nich kierowanej do skarżącej korespondencji, ona sama w dodatkowym oświadczeniu zdecydowanie zaprzeczyła temu, sugerując wręcz, że nie utrzymuje z nimi bliższych kontaktów /jak wskazano w wezwaniu do jego złożenia, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z innymi osobami, wiąże się z obowiązkiem wykazania posiadanego przez nie majątku, osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków/. Nie sposób nie zauważyć jednak przy tym, że rodzice wnioskodawczyni są właścicielami działek, względem których ubiega się ona o ustalenie warunków zabudowy.
W formularzu PPF, jak i w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie wskazała przy tym żadnych innych osób udzielających jej wsparcia ani źródeł pokrycia w/w wydatków. Nie ujawniła też sposobu finansowania wcześniejszych wydatków związanych z zamieszkiwaniem na stancji.
W tym kontekście udzielone przez nią informacje nie mogą być postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania jej prawa pomocy. Jego finansowanie ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy (żądanie jego złożenia ma zastosowanie w sytuacjach, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku PPF okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości).
Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.