Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 200/10
Wnioskiem złożonym na druku PPF w dniu 30.03.2010 r., R. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pełnej kwoty kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wniosek ten złożono do sprawy skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca została wezwana do uiszczenia 100 zł wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej.
Referendarz sądowy WSA postanowieniem z 25.05.2010 r., sygn. akt II SA/Rz 200/10, zwolnił wnioskodawczynię od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. O odmowie przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie zadecydowało w szczególności posiadanie przez skarżącą samochodu osobowego oraz utrzymywanie telefonu komórkowego.
Skarżąca wniosła w terminie ustawowym sprzeciw od wymienionego wyżej postanowienia referendarza sądowego. Zdaniem strony, wydane przez referendarza postanowienie narusza jej procesowe uprawnienia. Wniesienie sprzeciwu spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza sądowego oraz konieczność rozpoznania wniosku skarżącej R. B. przez Sąd.
WSA stwierdził, co następuje
Należy wskazać, iż R. B. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec tego żądania, sytuacja majątkowa i rodzinna strony powinna odpowiadać przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; ze zm., dalej jako p.p.s.a). W świetle tego przepisu, strona obowiązana jest wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości współuczestniczenia w kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty sądowe oraz wynagrodzenie fachowego pełnomocnika.
Skarżąca opisując we wniosku swą sytuację oraz odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14.04.2010 r. wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnego ciężaru związanego z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Według Sądu, strona wnioskująca poniosłaby uszczerbek na utrzymaniu koniecznym opłacając koszty ustanowienia pełnomocnika z urzędu wykonującego zawód adwokata. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż R. B. jest osobą bezrobotną, mającą na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Dochody rodziny nie są znaczne albowiem wynoszą 1476 zł brutto (praca męża strony) plus dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie 1898 zł rocznie. Uzyskiwanie stałych dochodów z pracy zarobkowej przez męża skarżącej, posiadanie gospodarstwa rolnego, samochodu oraz utrzymywanie telefonu komórkowego nie pozwala jednak stwierdzić, iż stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca nie posiada żadnych możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego.
W przekonaniu Sądu, nie naruszy chronionej przez ustawę zdolności wnioskodawczyni do zakupu dóbr i usług podstawowych dla egzystencji osoby fizycznej, pokrycie istniejących i przyszłych kosztów sądowych (tj. wydatków i opłat sądowych). Skarżąca może zgromadzić kwoty potrzebne do kontynuowania postępowania dzięki ograniczeniu korzystania z pojazdu samochodowego oraz telefonu komórkowego. Miesięczne utrzymanie samochodu odpowiada kwocie należnego wpisu sądowego. Korzystanie i utrzymanie wymienionych dóbr nie jest niezbędne dla zachowania poziomu utrzymania koniecznego osoby fizycznej i jej rodziny (por. W. Maciejko, M. Rojewski, P. Zaborniak, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 222). Powyższy pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. postanowienie NSA z 20.06.2006 r., sygn. I OZ 805/06).
Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że tylko potrzeba zachowania stanu utrzymania koniecznego rodziny uzasadnia zastosowanie tak szczególnego środka pomocy publicznej, jakim jest prawo pomocy. Wydatki na potrzeby zbędne dla tego stanu nie mogą być w jakimkolwiek stopniu preferowane przez rozpoznającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Innymi słowy, finansowe współuczestniczenie w sprawie sądowej musi odbywać się kosztem wydatków niemających wpływu na stan egzystencji osoby fizycznej.
Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w części, poprzez zastosowanie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 p.p.s.a.