Uzasadnienie
B. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej sporządzenie i przedłożenie projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego. W skardze tej wnosząca ją wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu. Następnie we wniosku przedłożonym na urzędowym formularzu (PPF) wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko w wieku 4 lat, bowiem mąż odszedł od niej w maju 2015 r. Wymieniona nie pracuje. Jej dochód to alimenty na syna w wysokości 500 zł oraz środki finansowe uzyskiwane od rodziców w kwocie 700 zł. Skarżąca wskazała, że koszt utrzymania mieszkania to ok. 500 zł miesięcznie.
Z uwagi na to, że powyższy wniosek zawierał zbyt mało danych potrzebnych do rozstrzygnięcia w jego przedmiocie, wezwano B. G. do jego uzupełnienia. W odpowiedzi wnioskodawczyni podała, że jej centrum życiowe stanowi mieszkanie w J., a nie dom w L., w których mieszkają jej rodzice. Podkreśliła, że z nikim oprócz czteroletniego syna nie prowadzi gospodarstwa domowego. Mieszkanie utrzymuje za kwotę ok. 400 zł ze środków otrzymywanych od rodziców. Telefon kosztuje ją miesięcznie 40 zł. Strona oświadczyła także, iż dom, którego dotyczy niniejsza sprawa budowała wraz z mężem za pobierane przez niego poza granicami kraju wynagrodzenie za pracę. Skarżąca nadesłała także kserokopie dokumentów wskazujących wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, z których wynikają następujące wielkości opłat: czynsz – 1449,93 zł, prąd – 101,13 zł i 178,91 zł, gaz – 260,65 zł. Przedłożony został także wyciąg z rachunku bankowego strony z saldem na dzień 11 stycznia 2016 r. wynoszącym 592,57 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", dotyczących instytucji prawa pomocy, może być ono przyznane bądź w całkowitym zakresie bądź też tylko częściowym (art. 245 § 1). W tym drugim wypadku obejmuje ono np. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zasadniczo jednak to strony postępowania sądowego mają obowiązek ponosić wszelkie związane z nim koszty, na co wskazuje brzmienie art. 199 P.p.s.a. Treść tego ostatniego przepisu nakazuje dużą ostrożność przy rozstrzyganiu w przedmiocie udzielenia stronie żądanego przez nią wsparcia. Oznacza to, że przy wykładni określonych ustawowo przesłanek przyznania pomocy nie można stosować interpretacji rozszerzającej, a należy stosować przedmiotową instytucję do rzeczywiście wyjątkowych przypadków, kiedy strona obiektywnie rzecz biorąc nie jest w stanie zgromadzić środków niezbędnych do uczestnictwa w postępowaniu sądowym.
Z powyższym koreluje treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który na wnioskodawcę nakłada obowiązek wykazania, iż w tego rodzaju sytuacji się znajduje. Mianowicie przepis ten stanowi, że częściowy wymiar prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem powyższego, ubiegający się o wsparcie winien złożyć oświadczenie z dokładnymi danymi o swoim stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach, które to informacje winny obrazować w sposób jasny i wyczerpujący jego możliwości finansowe. Brak jednoznaczności nie może przemawiać na korzyść wnioskodawcy. Tymczasem, w przypadku wniosku B. G. pojawiają się wątpliwości co do jej sytuacji materialnej. Pomimo bowiem skierowanego do niej wezwania o wskazanie dodatkowych danych wymieniona w całości ich nie podała. I tak, nie wskazała wysokości wydatków na żywność dla siebie i dziecka, wydatków na utrzymanie samochodu.
Nie odpowiedziała także na zapytanie odnośnie do źródła pokrycia kosztów dokończenia inwestycji budowlanej, której dotyczy niniejsza sprawa (budynek mieszkalny) wskazując tylko, że dotychczas poniesione koszty z tym związane pochodziły z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez jej męża. Należy także zwrócić uwagę, iż wyciąg z rachunku bankowego skarżącej wykazuje dodatkowy jej dochód tzn. oprócz tych wskazanych we wniosku (tj. alimenty na dziecko i wsparcie od rodziców), a mianowicie z tytułu wynajmu garażu w miesięcznej wysokości 150 zł Z wyciągu tego wynika także, iż wnioskodawczyni co miesiąc przekazuje środki na cele społeczne (fundacje) czy też na opłacenie uroczystości religijnych – w październiku 2015 r. była to kwota 120 zł, w listopadzie 2015 r. – 50 zł, w grudniu 2015 r. – 150 zł, zaś w styczniu 2016 r. – 50 zł. Nie podważając szczytności celu, na który powyższe środki są wydatkowane stwierdzić należy, że z pewnością nie mają one charakteru wydatków koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego też brak podstaw by przyznać im pierwszeństwo przed zobowiązaniem o publicznym charakterze, którym są koszty sądowe.
Nadto, nadal wątpliwości budzi poruszona w skierowanym do strony, a wspomnianym wyżej wezwaniu kwestia ilości osób tworzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Zarówno bowiem w adresowanej do tut. Sądu skardze jak też we wniosku o przyznanie prawa pomocy B. G. jako swój adres wskazała: L. [...]. Na niego właśnie także organy administracji kierowały korespondencję do strony. Zaznaczyć także wypada, że we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) adres ten został podany jako zarówno adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji. Powyższe sugerowało wspólne prowadzenie przez wnioskodawczynię gospodarstwa domowego z jej rodzicami, co byłoby tym bardziej prawdopodobne, że jest ona osobą bezrobotną, uzyskującą jedynie dochód w postaci alimentów na dziecko. Dopiero na skutek powołanego wyżej wezwania, skarżąca jako swój adres wskazała: [...] w J., zaprzeczając jednocześnie, by z kimkolwiek prowadziła wspólne gospodarstwo domowe.
Trudno także uznać prawdziwość twierdzeń skarżącej co do przyczyn kierowania przez organy administracji korespondencji do jej męża na adres: L. [...] ("jak sądzę w aktach spraw administracyjnych widnieje nasz adres w tej miejscowości"). W aktach administracyjnych sprawy niniejszej zawarta jest bowiem notatka służbowa datowana 28 lipca 2015 r., sporządzona przez pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...], z której wynika, że zgłaszająca się B. G. zwróciła się z prośbą o przekazywanie adresowanej do jej męża korespondencji na adres: L. [...].
Wszystkie przedstawione wyżej wątpliwości nie pozwalają na choćby częściowe przychylenie się do wniosku strony. Jak już zaznaczono, prawo pomocy może znaleźć zastosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy podana przez stronę jej sytuacja materialna w sposób wyraźny wskazuje na potrzebę udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych celem umożliwienia realizacji jej praw na drodze sądowej. Brak możliwości poczynienia wiarygodnych ustaleń w oparciu o złożone przez skarżącą oświadczenie skutkował odmową przyznania jej prawa pomocy. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.