Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 156/08
R. Ł. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wniosek, o którym mowa został złożony do sprawy skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA) zakończyło się na mocy wyroku WSA z 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 156/08 o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Naczelny Sąd Administracyjny na mocy zarządzenia z 14 lipca 2010 r., w sprawie sygn. akt II OSK 845/09 nakazał przekazanie wniosku o prawo pomocy R.Ł. do rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W treści wniosku, R. Ł. podkreślił, że koszty wynagrodzenia radcowskiego związane z postępowaniem przekraczają jego możliwości finansowe i spowodują uszczerbek na utrzymaniu koniecznym rodziny. R.Ł. wraz ze swą małżonką oraz czwórką dzieci zamieszkuje w domu o pow. 80 m². Dochód z pracy A.Ł. oraz R. Ł. wynosi łącznie 2397 zł i stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny. W związku ze złym stanem zdrowia członków rodziny, R.Ł. ponosi bardzo wysokie koszty leczenia. Żona A. Ł. jest po ciężkim zabiegu operacyjnym. Koszty leczenia małżonki jak i R. Ł. są według złożonego oświadczenia bardzo wysokie. Domowy budżet na członka rodziny nie przekracza 600 zł. Poza tym, skarżący zwraca w zakładzie pracy pożyczkę zaciągniętą na pokrycie wydatków leczenia w wysokości 10’000 zł.
Stwierdzono, co następuje:
Żądanie R. Ł. o ustanowienie fachowego pełnomocnika winno zostać rozpatrzone w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Warunki dla uzyskania prawa pomocy w tych ramach zostały oznaczone treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, skarżący obowiązany jest udowodnić, że kwota wynagrodzenia radcowskiego przekracza zdolności dochodowe członków rodziny a jej pokrycie spowoduje powstanie uszczerbku na poziomie utrzymania koniecznego, czyli możliwości zakupu dóbr i usług o charakterze podstawowym. Ponieważ, skarżący korzysta z prawa pomocy w zakresie częściowym na mocy postanowienia referendarza sądowego z 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 156/08, należy rozważyć czy w jego sytuacji dochodowej nastąpiły zmiany skutkujące koniecznością szerszego przyznania prawa pomocy niż dotychczas.
Według treści art. 165 p.p.s.a. zmiana i uchylenie postanowienia może nastąpić wyłącznie wskutek zmiany okoliczności stanowiących podstawę oceny sądu przy podejmowaniu pierwotnego orzeczenia. Bez tej zmiany nie istnieje możliwość uchylenia czy zmodyfikowania prawomocnego orzeczenia. Zmiana okoliczności sprawy stanowi jedyną, ale bardzo istotną barierę w modyfikowaniu prawomocnych przecież postanowień sądu administracyjnego. Bez tego warunku uznanie przez ustawodawcę postanowień niekończących postępowania w sprawie za prawomocne nie miałoby właściwie żadnego znaczenia dla prawa. Orzeczenia te mogłyby być zmieniane i uchylane w każdej sytuacji pomimo istnienia tych samym okoliczności prawnych i faktycznych, jakie istniały przy ich wydaniu.
Analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, pozwala uznać, że sytuacja majątkowa i osobista strony uległa pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego we wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 marca 2008 r. Wobec powyższego wypada stwierdzić, iż strona wnioskująca wywiązała się z obowiązku udowodnienia warunków otwierających drogę do otrzymania prawa pomocy poprzez pomoc radcy prawnego z urzędu. Nie można nie zgodzić się z twierdzeniem, że wydatki rodziny Ł. w całości pochłaniają bardzo skromne jak na potrzeby gospodarstwa domowego dochody (2397 zł brutto). Wysokość tych dochodów w stosunku do pierwotnie rozpoznanego wniosku uległa pomniejszeniu. Z kwoty dochodów netto po odjęciu wydatków nie pozostają rodzinie środki pieniężne w wystarczającej dla wynagrodzenia radcy prawnego wysokości. Małżonkowie znajdują się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Jest ona wynikiem aktualnego stanu zdrowia A.Ł..
Pod ciągłym leczeniem znajduje się także R.Ł. Bardzo zły stan zdrowia wymienionych osób potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci zaświadczeń lekarskich, kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz orzeczeń lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należy też podnieść, że członkowie rodziny nie posiadają takich składników majątkowych, które pozwalałyby na ich obciążenie lub sprzedaż. Stwierdzone okoliczności nakazują w odmienny sposób ocenić sytuację majątkową oraz rodzinną R.Ł. w stosunku do postanowienia referendarza sądowego WSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., o sygn. akt II SA/Rz 156/08.
Reasumując, wynagrodzenie radcy prawnego pobierane w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest na tyle wysokie, że jego uiszczenie skutkowałoby obniżeniem już i tak niskiego poziomu życia rodziny Ł. Z tej przyczyny przyznanie prawa pomocy polegające na pokryciu wynagrodzenia radcowskiego z budżetu WSA jest w pełni uzasadnione. Procesowe podstawy tego rozstrzygnięcia znajdują wsparcie w art. 165, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.