Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 21 października 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1237/26

Uzasadnienie

Pismem z 9 czerwca 2026 r. nr N-VII.7570.1.130.2026 Wojewoda Podkarpacki, dalej: "Wojewoda", zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości położoną w obrębie nr [...], jednostka ewidencyjna [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,1158 ha, będącą dotychczas współwłasnością I.B., K.K., S.K., M.M. oraz M.S., dalej: "Skarżąca", w udziałach po 1/5 części dla każdego z nich. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Województwa Podkarpackiego na podstawie decyzji Wojewody z 30 grudnia 2025 r. nr l-VII.7820.1.33.2025 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi wojewódzkiej wraz z rozbudową skrzyżowań z innymi drogami publicznymi oraz przebudową niezbędnej infrastruktury technicznej, budowlami i urządzeniami budowlanymi w km 0+000 - 4+720" w ramach zadania pn.: "Budowa drogi wojewódzkiej obsługującej specjalną strefę ekonomiczną [...]", która stała się ostateczna 7 lutego 2026 r. W piśmie tym Wojewoda zawiadomił również strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym z operatem szacunkowym oraz o możliwości uzyskania informacji co do zebranego materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do treści zgromadzonych w sprawie dowodów.

Skarżąca pismem z 1 lipca 2026 r. wniosła uwagi co do treści operatu szacunkowego (punkt 1-6 pisma), wskazała omyłkę pisarską w treści zawiadomienia (punkt 7 pisma). Ponadto w piśmie zawarła oświadczenie w sprawie dojazdu i odstąpienia od wniosku o wykup "resztówki" oraz wniosła o powiększenie odszkodowania o 5% z tytułu terminowego wydania gruntu na cele realizacji inwestycji.

Wojewoda pismem z 6 lipca 2026 r. przekazał uwagi zawarte w piśmie Skarżącej do rzeczoznawcy majątkowego celem odniesienia się do nich. Rzeczoznawca majątkowy B.Ż. w piśmie z 7 lipca 2026 r. udzieliła odpowiedzi na zarzuty strony, a odnośnie oszacowanej wartości podtrzymała w całości dotychczasową opinię.

Następnie Wojewoda pismem z 28 lipca 2026 r. nr N-VII.7570.1.130.2026 zawiadomił Skarżącą o zakończeniu postępowania dowodowo - wyjaśniającego oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów oraz zgłoszenia żądań.

Odrębnym pismem z 28 lipca 2026 r. nr N-VII.7570.1.130.2026 (jak wyżej) poinformował strony o braku przesłanek do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311, dalej: "specustawa drogowa" i tym samym powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% z uwagi na to, że jeden ze współwłaścicieli nie złożył oświadczenia o wydaniu nieruchomości.

Skarżąca pismem z 18 sierpnia 2026 r. wniosła skargę na decyzję Wojewody z 28 lipca 2026 r. nr N-VII.7570.1.130.2026 w przedmiocie odmowy powiększenia odszkodowania o 5% za wywłaszczenie nieruchomości (działki nr [...]). W treści skargi zarzuciła błędną wykładnię art. 18 ust 1e specustawy drogowej oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a"). Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w części dotyczącej udziału Skarżącej, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z akt sprawy administracyjnej ze szczególnym uwzględnieniem protokołu geodezyjnego z udziałem Skarżącej oraz oświadczeń pozostałych współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie wskazując, że złożenie skargi jest przedwczesne. Wojewoda zgromadził materiał dowodowy, ale nie została jeszcze wydana decyzja w przedmiotowej sprawie. Pismo z 28 lipca 2026 r., które strona uważa za decyzję, jest jedynie pismem wyjaśniającym w toku prowadzonego postępowania a nie jest rozstrzygnięciem administracyjnym Organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi M.S. w niniejszej sprawie jest pismo Wojewody Podkarpackiego opisane w sentencji decyzji stanowiące odpowiedź na złożone przez Nią pismo z 1 lipca 2026 r. w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod realizację inwestycji drogowej. Jakkolwiek zaskarżone pismo zawiera stanowisko Organu w sprawie powiększenia odszkodowania, ustalanego w toku tego postepowanie, jednakże nie rozstrzyga władczo ani o jego przyznaniu ani o jego wysokości.

Zaskarżone pismo nie należy do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Nie stanowi ani decyzji ani postanowienia ani innego aktu lub czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Pismo to jest jednym z pism złożonych w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W szczególności nie zawiera cech (elementów składowych) decyzji administracyjnej, określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej;

1. 2) datę wydania;
2. 3) oznaczenie strony lub stron;
3. 4) powołanie podstawy prawnej;
4. 5) rozstrzygnięcie;
5. 6) uzasadnienie faktyczne i prawne;
6. 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania;
7. 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji;
8. 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.

Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżone w niniejszej sprawie pismo procesowe Wojewody z 28 lipca 2026 r. nr N-VII.7570.1.130.2026 skierowane do Skarżącej w toku postępowania administracyjnego, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Powyższe nie oznacza jednak, że Skarżąca pozbawiona jest obrony swoich praw. Po wydaniu decyzji będzie mogła skorzystać z przysługujących Jej uprawnień procesowych, o których Wojewoda pouczy Skarżącą doręczając Jej odpis decyzji wydanej w sprawie.

Mając na względzie powyższe Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.