Uzasadnienie
A. K. w zażaleniu na skierowane do niej wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. od złożonego przez nią wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt j.w. zwróciła się o przyznanie zwolnienia od tej opłaty.
W nadesłanym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wniosła o "zwolnienie od kosztów sądowych dot. 100 zł. opłaty sądowej" uzasadniając go złym, wymagającym stałego i kosztownego leczenia oraz rehabilitacji stanem zdrowia swojego i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym męża.
Wg zawartego we wniosku oświadczenia utrzymują się z pobieranych przez siebie emerytur w wysokości brutto 1036 zł. (wnioskodawczyni) i 1689 zł. (jej mąż). Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. ok. 68 m², posadowiony wraz z budynkami gospodarczymi na 23-arowej działce.
Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, została ona wezwana do:
- 1. Wykazania wszystkich osób (oprócz męża) z którymi zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z jednoczesnym wyjawieniem posiadanego przez nie majątku oraz osiąganych przez nie dochodów (jak wynikało z akt sprawy, do grona dorosłych domowników wnioskodawczyni należy także jej syn Z., dodatkowo przeciwko uznaniu że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z mężem przemawiał wzgląd na ich zaawansowany wiek oraz stan zdrowia),
- 2. Wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, opłaty związane z utrzymaniem domu, leczenie i ewentualnie inne cele wpływające w istotny sposób na obciążenie domowego budżetu,
- 3. Wskazania kwot netto emerytury swojej i męża,
- 4. Wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące pojazdów mechanicznych,
- 5. Wskazania, czy ona i/ lub domownicy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej,
- 6. Przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres od 15 stycznia 2011 r. do dnia wykonania wezwania oraz rachunków/ faktur/ zaświadczeń (lub ich kserokopii) potwierdzających wysokość wydatków przeznaczanych na rehabilitację (wg informacji zawartych we wniosku PPF jest ona odpłatna).
Powyższe wezwanie zgodnie z adnotacją widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu jego odbioru zostało w dniu 11 kwietnia 2011 r. podjęte przez dorosłego domownika A. K. – syna Z. K., co wywołało względem niej zastępczy skutek doręczenia - art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a. Mimo zakreślonego w wezwaniu 7-dniowego terminu do jego wykonania i wskazanego rygoru rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało ono jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 18 kwietnia 2011 r.). W dniu 14 kwietnia 2011 r. w kasie Sądu została wpłacona kwota 100 zł. tytułem należnej od A. K. opłaty kancelaryjnej.
W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:
W związku z precyzyjnym sformułowaniem wniosku uznano, że dotyczy on przyznania we wskazanym zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie od tych kosztów (tak w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków.
Jak wynika z powyższego, decydujące znaczenie dla uznania zasadności przyznania prawa pomocy ma sytuacja materialna osoby wnioskującej i jej możliwości płatnicze. Wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ciąży przy tym wyłącznie na osobie wnioskującej. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 20089 r. sygn. akt I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Mimo wskazywania przez wnioskodawczynię na trudną sytuację finansową związaną zwłaszcza z finansowaniem kosztów leczenia, ocena jej żądania oparta wyłącznie na informacjach zawartych w formularzu PPF nie potwierdziła spełnienia przytoczonej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Podyktowane to było głównie wątpliwościami nt. liczby osób z którymi A. K. faktycznie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (w dalszym ciągu potwierdza to odebranie wezwania przez jej syna) oraz brakiem dokładniejszych danych nt. wysokości obciążających ją i pozostałych członków rodziny wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem (rehabilitacją). Udzielenie przez A. K. odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić zasadność jej wniosku i w przypadku jej stwierdzenia, przyznać jej prawo pomocy.
Brak jakiejkolwiek odpowiedzi z jej strony skutkuje w tej sytuacji uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma ona zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i finansowej oraz że prawdopodobnie kształtuje się ona nieco odmiennie niż zostało to opisane we wniosku PPF. Okoliczność ta zestawiona z faktem opłacenia wymaganej opłaty poddaje również w wątpliwość wiarygodność już zawartych we wniosku informacji sugerując, że w sposób zamierzony mogły zostać wskazane w sposób ogólnikowy i wybiórczy celem uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia.
Brak dostatecznych danych pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze wnioskodawczyni skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niej obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.).
Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Wnioskodawczyni składając więc wniosek o przyznanie prawa pomocy musiała się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności, a decydując się następnie na niewykonanie skierowanego do niej wezwania powinna też przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku.
Niewywiązanie się więc przez A. K. z ciążącego na niej ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez nią wniosku, który poprzez opłacenie wymaganej opłaty i tak nie mógłby zostać rozpatrzony zgodnie z jej oczekiwaniami.
W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.