Uzasadnienie
Skarżący B. A. złożył wniosek o prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, że źródłem dochodu jego oraz żony jest tylko emerytura. Ponosi wysokie koszty utrzymania domu, oboje z żoną chorują przewlekle i ponoszą wysokie koszty leczenia. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, łączne miesięczne dochody wynoszą [...] zł brutto. Posiadają dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Skarżący oświadczył, że nie ma oszczędności, czy wartościowych ruchomości.
Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżący i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2012r.).
Zwrócono się także o podanie, czy prowadzone jest gospodarstwo rolne, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie rzeczywistych okoliczność w tym zakresie w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy.
Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje.
Wezwano także skarżącego do podania jakie posiada samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Skarżący powoływał się bowiem na wysokie koszty miesięcznego utrzymania oraz wysokie koszty leczenia. Przyznanie prawa pomocy przysługuje bowiem jedynie, wówczas gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania nie pozostają już żadne wolne środki.
Powyższe wezwanie, prawidłowo doręczone w dniu 28 sierpnia 2013r., do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi (k. 23 akt sąd.).
Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania jej i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06).
Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Pomimo wezwania skarżący nie wyjaśnił, w szczególności wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, w tym leczenia, co pozwoliłoby na ustalenie rzeczywistych możliwości poniesienia kosztów sądowych w jego konkretnej sytuacji finansowej. Niewystarczające jest bowiem samo powoływanie się na wysokie koszty koniecznego utrzymania bez głębszego wyjaśnienia i uzasadniania w tym względzie.
Nadto, skarżący nie odpowiedział, czy prowadzone jest gospodarstwo rolne na posiadanym gruncie i czy z tego tytułu osiągane są dodatkowe dochody, także w postaci dopłat. Zaznaczyć bowiem należy, że posiadanie nieruchomości, którą można wydzierżawić lub sprzedać, co do zasady stanowi ujemną przesłankę skorzystania z dobrodziejstwa praw pomocy.
Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, nie odzwierciedla zatem pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Wnioskodawca nie zrealizował warunku wykazania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części.
W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K.Witkowicz-Grochowska