Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 czerwca 2025 roku K. L. poprzez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę wnoszę skargę na uchwałę nr IV/33/2024 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 26 czerwca 2024 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu Przyłęk i Glinno - Rejon Glińskie Góry (zwaną dalej: "Uchwałą" lub "MPZP"), zaskarżając ją w zakresie obejmującym nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr 199/5 oraz działka nr 609, obręb Przyłęk, gm. Nowy Tomyśl, pow. nowotomyski, woj. Wielkopolskie poprzez ustalenie jej przeznaczenia jako teren zieleni otwartej, oznaczony symbolem 4ZO oraz wyznaczenie drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 5KDWxs. Skarżący podniósł, że w zakresie w jakim MPZP obejmuje działkę nr 609, obręb Przyłęk zaskarżonej uchwale zarzucił:
- 1) naruszenie art. 32 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977; zwanej dalej: "u.p.z.p."), poprzez zaniechanie przez organ wykonawczy Gminy Nowy Tomyśl ustawowego obowiązku dokonania oceny aktualności Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w świetle zmieniających się realiów przestrzennych i wieloletniego użytkowania działki nr 609 w sposób rolniczy, co doprowadziło do uchwalenia planu miejscowego w oderwaniu od rzeczywistego sposobu zagospodarowania tego terenu;
- 2) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt la u.p.z.p. w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647), poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju, polegające na arbitralnym przeznaczeniu działki nr 609 pod teren lasów oraz dolesień oraz wyznaczenie pasa ochronnego rowu melioracyjnego w sposób prowadzący do całkowitej eliminacji potencjalnych form zagospodarowania nieruchomości, co prowadzi do faktycznego wyłączenia możliwości realizacji jakiejkolwiek aktywności gospodarczej bądź społecznej na ww. działce, podczas gdy zagospodarowanie nieruchomości sąsiednich w sposób wystarczający sprzyja zachowaniu równowagi przyrodniczej oraz trwałości procesów przyrodniczych;
- 3) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1a, 2 i pkt 6 u.p.z.p. poprzez nieuwzględnienie walorów krajobrazowych, architektonicznych i ekonomicznych terenu, polegające na przeznaczeniu działki nr 609 pod funkcję lasów i zalesień (10ZL), z całkowitym pominięciem dotychczasowego oraz historycznego sposobu jej zagospodarowania;
- 4) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 i art. 1 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z § 271 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), poprzez przeznaczenie znacznej części działki nr 609 pod funkcję lasów (10ZL), co - z uwagi na wymaganą 12-metrową odległość zabudowy od lasu - uniemożliwia realizację zabudowy mieszkaniowej, a w konsekwencji czyni deklarowane przeznaczenie działki jako 21MN niemożliwym do zrealizowania;
- 5) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez braku poszanowania ładu przestrzennego oraz wadliwe wyznaczenie nieprzekraczalnej linii zabudowy polegające na wyznaczeniu pasa ochronnego rowu melioracyjnego na działce nr 609 w sposób uniemożliwiający jej realną zabudowę;
- 6) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przez organ stanowiący interesu właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 609, ograniczając władztwo mojego Mandanta w sposób faktycznie uniemożliwiający mu zagospodarowanie nieruchomości oraz nie dochowując przy tym rygoru procedury planistycznej;
Ponadto w zakresie w jakim MPZP obejmuje działkę nr 199/5, obręb Przyłęk, zaskarżonej uchwale zarzucił:
- 1) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez braku poszanowania ładu przestrzennego oraz wadliwe wyznaczenie nieprzekraczalnej linii zabudowy polegające na wyznaczeniu pasa ochronnego rowu melioracyjnego na działce nr 199/5 w sposób uniemożliwiający jej realną zabudowę;
- 2) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przez organ stanowiący interesu właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 199/5, ograniczając władztwo mojego Mandanta w sposób faktycznie uniemożliwiający mu zagospodarowanie nieruchomości oraz nie dochowując przy tym rygoru procedury planistycznej;
- 3) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 1 ust. 3 i art. 1 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, poprzez ustalenie w planie miejscowym przebiegu drogi wewnętrznej 5KDWxs przez centralną część działki nr 199/5 oraz nałożenie dodatkowych ograniczeń w postaci pasów nieprzekraczalnej zabudowy i zieleni izolacyjnej, co w sposób nieproporcjonalny i bez racjonalnego celu ogranicza prawo własności i czyni faktyczne wykorzystanie działki zgodnie z jej planowanym przeznaczeniem (21MN) niemożliwym;
- 4) naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 9 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. 2003 nr 164 poz. 1587), poprzez zaprojektowanie na obszarze działki nr 199/5, obręb Przyłęk drogi wewnętrznej 5KDWxs bez uwzględnienia jej rzeczywistej funkcji komunikacyjnej - jako ciągu kończącego się w środku działki i nieobsługującego innych terenów - co stanowi wadliwe określenie układu komunikacyjnego, nieuwzględniające zasad funkcjonalności i proporcjonalności ingerencji w prawo własności.
W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie obejmującym nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr 199/5 oraz działka nr 609, obręb Przyłęk, gm. Nowy Tomyśl, pow. nowotomyski, woj. Wielkopolskie. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, według norm przepisanych, powiększonego o kwotę 17,00 zł tytułem zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Rada Gminy Nowy Tomyśl uchwalając przedmiotowy plan nie uwzględniła uwarunkowań faktycznych związanych z możliwym sposobem zagospodarowania tej nieruchomości, w konsekwencji uniemożliwiając stronom zrealizowanie na niej jakiejkolwiek inwestycji, co niewątpliwie narusza przysługujące im prawo własności do nieruchomości. Wyznaczenie drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 5KDWxs w zaskarżonym planie miejscowym narusza jego interes prawny poprzez nieproporcjonalne i nieuzasadnione ograniczenie prawa własności działki nr 199/5. Droga ta została poprowadzona przez centralną część nieruchomości, bez wyraźnego celu komunikacyjnego - kończy się w jej środku, nie zapewniając logicznego ani funkcjonalnego połączenia z innym terenem wymagającym obsługi drogowej. Taki przebieg drogi nie znajduje uzasadnienia w potrzebach komunikacyjnych ani urbanistycznych i nosi znamiona arbitralności.
Skutkuje on znacznym ograniczeniem możliwości zabudowy działki, szczególnie w kontekście dodatkowych barier w postaci wyznaczonych w planie miejscowym nieprzekraczalnych linii zabudowy. W konsekwencji, właściciel pozbawiony zostaje realnej możliwości gospodarczego wykorzystania znacznej części swojej nieruchomości. Analogiczny efekt komunikacyjny - zapewnienie dojazdu do działki nr 199/5 - mógłby zostać osiągnięty poprzez poprowadzenie drogi wyłącznie wzdłuż zachodniej granicy działki, bez ingerencji w jej środkową część. Takie rozwiązanie byłoby znacznie mniej inwazyjne i pozostawałoby w zgodzie z zasadą proporcjonalności oraz zasadą poszanowania prawa własności. Wprowadzenie do MPZP drogi wewnętrznej o takim przebiegu, bez racjonalnego uzasadnienia funkcjonalnego, stanowi w istocie nadużycie władztwa planistycznego. Droga 5KDWxs nie realizuje celu publicznego ani nie służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, przez co nie może być uznana za element uzasadnionej ingerencji w prawo własności. Skarżący został w ten sposób obciążony ciężarem publicznym bez odpowiedniego uzasadnienia oraz bez możliwości ubiegania się o rekompensatę, co uzasadnia stwierdzenie nieważności planu w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Nowym Tomyślu wniosła o jej oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na rzecz Gminy Nowy Tomyśl kosztów zastępstwa procesowego ustanowionego pełnomocnika - według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie:
dowodu z Protokołu IV Sesji Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu, odbytej w dniu 26 czerwca 2024 r., w części obejmującej: porządek obrad, listę obecności radnych, głosowanie nad zaskarżoną uchwałą oraz z treści wskazanego powyżej Dziennika Urzędowego, w celu oceny prawidłowości postępowania organu stanowiącego Gminy przy podejmowaniu uchwały oraz jej ogłaszaniu a także braku uwag po stronie organu nadzoru, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym;
dowodu z akt planistycznych dołączonych do niniejszej odpowiedzi na skargę w celu oceny prawidłowości postępowań mających na celu podjęcie zaskarżonej uchwały sporządzone w odpisie po raz drugi kompletne i uporządkowane akta zostały przekazane tutejszemu Sądowi w innym postępowaniu, prowadzonym przez WS A w Poznaniu pod sygnaturą akt IV SA/Po 660/24;
dowodu z treści Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl, w części obejmującej działkę o numerze 199/2 opisaną w skardze); w związku z dosyć dużą liczbą wnoszonych skarg na poszczególne uchwały planistyczne tutejszej Rady treść opisowa Studium była wielokrotnie przedkładana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu przy okazji rozpatrywania innych skarg, przykładowo w sprawach o sygnaturach IV SA/Po 286/23, IV SA/Po 522/23, IV SA/Po 65/21, IV SA/Po 660/24, IV SA/Po 20/25;
z pisemnych wyjaśnień udzielonych przez Pracownię Projektowania będącą autorem projektu zaskarżonej uchwały w dniu 8 kwietnia 2025 r., w celu wykazania, że zarzuty oraz żądania zgłoszone przez Skarżącego są bezzasadne.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 roku pełnomocnik K. L. złożył replikę na odpowiedź na skargę podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wskazując, że twierdzenia organu negują fakty niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci protokołu z kontroli gleboznawczej klasyfikacji gruntów wykonanej w dniu 23 sierpnia 2018 roku przeprowadzonej przez mgr inż. M. P. (upoważnienie Wojewody nr [...]), celem ustalenia następujących faktów: przeprowadzenia wobec działki nr 609 badań gleboznawczych, wyniku badań gleboznawczych, braku podstaw faktycznych do kwalifikacji jakiejkolwiek części działki nr 609 jako grunty leśne, nieprowadzenia na nieruchomości gospodarki leśnej; faktycznego obecnego i historycznego zagospodarowania nieruchomości.
Ponadto wniósł o pominięcie, powołanego przez pełnomocnika profesjonalnego, dowodu w postaci Protokołu IV Sesji Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 26 czerwca 2024 r. w części obejmującej: porządek obrad, listę obecności radnych, głosowanie nad zaskarżoną uchwałą oraz z treści wskazanego powyżej Dziennika Urzędowego, uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2026 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz postępowania w przedmiocie ustalenia jej przeznaczenia w uproszonym planie urządzenia lasu.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 roku Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministarcyjne z uwagi na niezakończone prawomocnie postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Wojewody [...] w sprawie o sygn. III SA/Po 219/26, które miało bezpośredni wpływ na wynik prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2026 roku Sąd postanowił podjąć zawieszone postepowanie sądowoadministracyjne albowiem ustała przyczyna zawieszenia.
Na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2026 roku pełnomocnik skarżącego wniósł i jak w skardze oraz w pismach składanych w toku procedury planistycznej. Dodatkowo wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków, które w ocenie skarżącego są nieprawdziwe i niezgodne z materialnoprawnym przeznaczeniem gruntów. W celu aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów toczy się postępowanie administracyjne, które nie zostało zakończone ostatecznie. Organ odmówił zmiany aktualizacji danych ewidencyjnych z uwagi na obowiązywanie zaskarżonego planu miejscowego. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie.
Skarżący podtrzymał wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Pełnomocnik wyjaśnił, że pomimo istniejących od 2018 r. wątpliwości co do przeznaczenia gruntów w ewidencji, właściciel nieruchomości nie podjął żadnych działań zmierzających do aktualizacji ewidencji, a wniosek powyższy został złożony dopiero po wejściu w życie planu miejscowego, co wynika z akt sprawy. Sąd postanowił: odmówić zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, wskazując, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów nie miała wpływu na postępowanie w sprawie przyjęcia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzeni. Ponadto Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
W niniejszej sprawie kontroli poddano uchwałę Nr IV/33/2024 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 26 czerwca 2024 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu Przyłęk i Glinno - Rejon Glińskie Góry - zwaną dalej "Uchwałą". Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego – o czym stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 ze zm., dalej "u.p.z.p.") – zaskarżalnym do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Przedmiotowa Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 12 lipca 2024 r. pod pozycją 6303.
Skargę na powyższą uchwałę wywiódł K. L. domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w zakresie obejmującym nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr 199/5 oraz działka nr 609 obręb Przyłęk, gmina Nowy Tomyśl, powiat nowotomyski, Woj. Wielkopolskie.
Przesłanką posiadania legitymacji procesowej do złożenia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest wykazanie, iż akt ten narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (por. wyrok SN z dnia 7 marca 2003 roku, sygn. III RN/42/02). Naruszenie interesu prawnego skarżącego, w odniesieniu do zaskarżania aktów prawa miejscowego jakim jest MPZP, może przejawiać się we wprowadzeniu ograniczeń w sposobie wykorzystywania działki stanowiącej własność skarżącego. Skarga jest wówczas dopuszczalna, ponieważ miejscowy plan narusza interes prawny skarżącego, co z kolei pozwala Sądowi na przeprowadzenie merytorycznej oceny zaskarżonego aktu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2017 roku, sygn. II SA/Wr 588/16).
K. L. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 609 oraz działka nr 199/5 w Przyłęku, gm. Skarżący dysponuje tytułem prawnym do obu nieruchomości gruntowych o nr 609 i 199/5, obręb Przyłęk objętych miejscowym planem zagospodarowania, a w konsekwencji należało przyjąć, że miał interes prawny do wniesienia skargi na postanowienia przedmiotowego planu. Skarżącemu przysługuje zatem legitymacja procesowa upoważniająca go do wniesienia skargi na uchwałę Nr IV/33/2024 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu, co do części postanowień planu, które wpływają na jego prawa i obowiązki oraz skutkiem tego prowadzą do naruszenia jego interesu prawnego.
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., chociażby w części, dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Uchwałą nr XVI11/203/2019 z dnia 17 grudnia 2019 roku Rada Miejska w Nowym Tomyślu uchwaliła Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl. Na podstawie załącznika nr 2 tj. rysunku studium zatytułowanego "Miasto i Gmina Nowy Tomyśl. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Kierunki" obszar działki nr 199/5 oraz część obszaru działki nr 609 przeznaczone zostały pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną - ekstensywną. Znaczny obszar działki nr 609 przeznaczony został w Studium pod teren lasu oraz dolesień. Na całym obszarze lasu oraz dolesień obowiązuje całkowity zakaz zabudowy. Zgodnie z treścią Studium: "Celem wskazania terenów wyłączonych z zabudowy jest ochrona przed zabudową przede wszystkim istniejącego potencjału przyrodniczego oraz powstrzymanie urbanizacji na terenach zieleni." Pozostała część działki, jak również wszelkie nieruchomości sąsiednie (nieobjęte obszarem cennym przyrodniczo - Zespołem Przyrodniczo-Krajobrazowym Glińskie Góry) przeznaczone zostały pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Funkcją wiodącą jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i układem komunikacyjnym obsługującym tę zabudowę.
Dnia 29 grudnia 2020 roku Rada Miejska w Nowym Tomyślu podjęła uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu Przyłęk i Glinno-Rejon Glińskie Góry. Granice opracowania planu miejscowego obejmowały działkę nr 199/5 oraz działkę nr 609. Na etapie sporządzenia projektu MPZP K. L. wnosił o wyłączenie terenu oznaczonego jako 10ZL z granic opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie skarżącego objęcie tego obszaru funkcją leśną zablokuje możliwość uzyskania odstępstwa od minimalnej odległości budynków od lasu. Skarżący wskazał, że planowane przeznaczenie terenu jako leśnego skutkuje koniecznością zachowania 12-metrowego odstępu, ponieważ przepis ten dotyczy zarówno lasów oznaczonych w ewidencji jako Ls, jak i terenów przeznaczonych pod las w planie miejscowym. Uwaga nie została uwzględniona przez organ uchwałodawczy. Ponadto skarżący wniósł o usunięcie terenu wód powierzchniowych śródlądowych, oznaczonych symbolem 3WS na odcinku wzdłuż działek 199/5 i 609 i włączenie go do terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem skanalizowania przedmiotowego rowu melioracyjnego. Uwaga również nie została uwzględniona.
Dnia 27 marca 2023 roku Sejmik Województwa Wielkopolskiego podjął uchwałę nr LI/1000/23 w sprawie uchwalenia Audytu krajobrazowego województwa wielkopolskiego. Działka nr 199/5 oraz działka nr 609 w Przyłęku, została zaklasyfikowana jako krajobraz priorytetowy (ID: 2434, Podtyp 6c, Rejon Nowego Tomyśla) i nie została objęta żadną z form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3,4 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm.; zwanej dalej: "u.o.p."). Nieruchomość nie została objęta również żadną z form ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). Nieruchomość znajduje się natomiast na obszarze mogącym negatywnie wpłynąć na zachowanie spójności struktury funkcjonalno-przestrzennej krajobrazu. Zgodnie z częścią opisową krajobrazu priorytetowego ID 2434, na terenie wsi Przyłęk, pomiędzy zabudową historyczną znajduje się pojedyncza zabudowa jednorodzinna i lokalizowane są osiedla nowych domów, charakteryzujące się powtarzalnością wizualną.
W ocenie skarżącego pomimo uchwalenia audytu krajobrazowego dla województwa wielkopolskiego, Rada Gminy Nowy Tomyśl nie podjęła uchwały dot. oceny aktualności Studium lub jego zmiany.
W ocenie Sądu organ mógł uwzględnić treść Audytu na etapie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania terenu bez konieczności odrębnej zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Nowy Tomyśl.
Działka ewidencyjna nr 199/5 została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, oznaczoną symbolem 21MN. W jej zachodniej części oraz w centralnym obszarze wyznaczono przebieg ciągu pieszo-jezdnego, oznaczony symbolem 5KDWxs, wraz z liniami nieprzekraczalnej zabudowy w odległości odpowiednio 4 m i 6 m od jego przebiegu. Wzdłuż istniejącego cieku wodnego (rowu melioracyjnego) wyznaczono pas zieleni izolacyjnej o szerokości 4 m. Sposób ukształtowania zagospodarowania przestrzennego działek nr 609 oraz nr 199/5 przez organ gminy skutkuje brakiem możliwości ich zagospodarowania, z uwagi na ograniczenia wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.).
Działka ewidencyjna nr 609 została w przeważającej części przeznaczona pod teren leśny, oznaczony symbolem 10ZL, oraz w części pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, oznaczony symbolem 21MN. Po zachodniej stronie tej działki wyznaczono pas wewnętrznego ciągu pieszo-jezdnego, oznaczonego symbolem 5KDWxs. Tylko niewielki fragment działki pozostaje objęty funkcją 21MN - zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, przy czym jego lokalizacja i parametry przestrzenne uniemożliwiają całkowicie jakiekolwiek zabudowanie nieruchomości zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi.
W niniejszej sprawie zarzuty skargi skupiają się na naruszeniu zasad sporządzania planu miejscowego.
Dla porządku wskazać trzeba, że przedmiotowa Uchwała była już przedmiotem merytorycznych rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawach:
- – o sygn. akt IV SA/Po 660/24 – w której WSA nieprawomocnym wyrokiem z 26 września 2024 r. oddalił skargę;
- – o sygn. akt II SA/Po 312/25 – w której WSA nieprawomocnym wyrokiem stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w części tekstowej oraz graficznej w odniesieniu do działki nr 199/2 położonej w Przyłęku.
- - o sygn. akt III SA/Po 219/26 – w której WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2026 roku, sygn. akt III SA/Po stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: a) teren oznaczony symbolem 5KDWxs na obszarze działki nr 199/5, obr. Przyłęk, stanowiący użytek LsV, b) § 15 ust. 8 pkt 1 lit. h.
Odnosząc się w do terenu 5KDWxs na obszarze działki nr 199/5, obr. Przyłęk, WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2026 roku, sygn. akt III SA/Po 219/26 zwrócił uwagę, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, że ta część działki nr 199/5 stanowi użytek leśny LsV. Organ planistyczny wskazywał, że toczy się procedura sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasów dla terenu Gminy Nowy Tomyśl w trakcie, której mają zostać sprostowane granice lasu. W takich okolicznościach organ stał na stanowisku, że nie było podstaw do uwzględniania przedmiotowego terenu we wniosku o zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, gdyż teren ten faktycznie nie stanowi lasu. Skoro procedura zmiany uproszczonego planu urządzenia lasu, była w toku, to na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały zmiany tej jeszcze nie dokonano, a część działki nr 199/5 stanowiła użytek leśny. W efekcie na dzień podjęcia uchwały oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków dotyczące działki 199/5 stanowi klasoużytki RVI o powierzchni 0.5262 ha i LsV o powierzchni 0.0470 ha.
W świetle powyższego kwestionowana część działki 199/5 stanowiła użytek leśny. Brak wymaganej zgody na przeznaczenie gruntów leśnych (rolnych) na cele inne niż leśne (rolnicze) spowodował naruszenie zasad uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego w tym zakresie, co w konsekwencji stanowi przesłankę uznania Uchwały za nieważną w tej części. Brak wystąpienia przez organ o zgodę na zmianę przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne stanowił istotne naruszenie art. 17 pkt 6 lit. c u.p.z.p. Naruszenie to, jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, uzasadniało stwierdzenie nieważności przedmiotowej Uchwały w części na zasadzie art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził, zatem nieważność zaskarżonej Uchwały w części obejmującej teren oznaczony symbolem 5KDWxs na obszarze działki nr 199/5, obr. Przyłęk, stanowiący użytek LsV, jak w pkt 1 lit. a sentencji wyroku.
Skład orzekający w niniejszej sprawie uwzględnił powyższe rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2026 roku, sygn. akt III SA/Po 219/26 i z tego powodu umorzył postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi K. L. w odniesieniu do zaskarżonej uchwały w części obejmującej teren oznaczony symbolem 5KDWxs na obszarze działki nr 199/5, obr. Przyłęk, stanowiący użytek LsV. W tym zakresie miejscowy plan został już poddany sądowej kontroli, a w konsekwencji usunięto z obrotu prawnego jego części w zakresie objętym przywołanym orzeczeniem.
W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia przedmiotem rozpoznania Sądu pozostała skarga K. L. dotycząca zaskarżonej uchwały w części obejmującej teren oznaczony symbolem 5KDWxs na pozostałym obszarze działki nr 199/5, obr. Przyłęk (nie stanowiącym użytku LsV). Wcześniejsze rozstrzygnięcie zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2026 roku, sygn. akt III SA/Po 219/26 sprawiło, że pozbawione racji bytu było pozostawienie na działce nr 199/5, obr. Przyłęk terenu oznaczonego symbolem 5KDWxs na obszarze przeznaczonym pod zabudowę. Na działce wyznaczono też pas pieszo-jezdny 5KDWxs, przebiegający przez jej centralną część, pasy nieprzekraczalnej zabudowy w odległości 4 m i 6 m od jego granic, pas zieleni izolacyjnej o szerokości 4 m wzdłuż rowu melioracyjnego. Teren przeznaczony pod drogę w powyższym zakresie wymaga ponownego całościowego przeanalizowania planowanego rozwiązania w celu zachowania spójnego rozwiązania po wyjaśnieniu statusu tej części działki, która została oznaczona symbolem LsV, a zaskarżona uchwała w tym zakresie już nie obowiązuje w odniesieniu do działki nr 199/5. Organy powinny rozważyć ewentualne przeznaczenie terenu spornej działki pod drogę w sposób umożliwiający skarżącemu swobodną zabudowę tej części, która została przeznaczona pod zabudowę.
Sąd zwrócił uwagę, że zarzuty skargi dotyczą też działki nr 609 należącej do skarżącego. Plan miejscowy został sporządzony na podstawie obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego Uchwałą Nr XVIII/203/2019 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu z dnia 17 grudnia 2019 r., które dla działki nr 609 obręb Przyłęk wprowadziło dwie funkcje: ZL - teren lasów i dolesień - wyłącznie w granicach użytku Ls, oraz MN2 - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - ekstensywnej, na pozostałej części działki. Zgodność Planu ze Studium jest wymogiem ustawowym, a wszelkie odstępstwa od ustaleń Studium mogłyby skutkować nieważnością uchwały.
Zdaniem Skarżącego, uchwała narusza art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 oraz 3 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2 i 6 oraz art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) poprzez pominięcie walorów krajobrazowych nieruchomości przez przeznaczenie działki nr 609 na tereny lasów i zalesień, pomimo że nieruchomość od 20 lat stanowi użytki rolne, nigdy nie była zalesiona, a proponowane przeznaczenie jest nieuzasadnione z uwagi na jego nieekonomiczny charakter dla właściciela gruntu.
Zdaniem Sądu przeznaczenie terenu ZL jest uzasadnione istniejącym stanem faktycznym i prawnym zgodnym ze Studium. Przeznaczenie części działki nr 609 na tereny lasów i dolesień (ZL) nie stanowi pominięcia walorów krajobrazowych, lecz ich świadome i celowe zachowanie i opiera się na obiektywnych danych ewidencyjnych i stanie faktycznym, wskazującym na występowanie lasu (użytek Ls klasy V) na znacznej części nieruchomości w momencie uchwalania Studium. Celem przeznaczenia ZL jest ochrona istniejącego ekosystemu leśnego, zapobieganie jego urbanizacji i degradacji, co jest kluczowe dla zachowania ładu przestrzennego i walorów przyrodniczych Gminy, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. Subiektywne odczucia skarżącego dotyczące "niecelowości i nieekonomicznego charakteru" nie mogły podważać legalności aktu prawa miejscowego, który przewiduje dla pozostałej części działki nr 609 funkcję MN2 (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - ekstensywnej), co w sposób jednoznaczny umożliwia realizację aktywności gospodarczej i społecznej.
Dopuszczenie zabudowy mieszkaniowej na obszarach sąsiednich, które nie posiadają istotnych walorów przyrodniczych, świadczy o wyważonym i racjonalnym podejściu organu planistycznego. Przeznaczenie ZL było konsekwencją zachowania istniejących walorów krajobrazowych i przyrodniczych. Nie doszło do pominięcia "dotychczasowego sposobu zagospodarowania". Walory architektoniczne nie były adekwatne do charakteru terenu leśnego, a interesy ekonomiczne właściciela musiały być rozpatrywane w kontekście nadrzędnego interesu publicznego i wymagań ochrony środowiska.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie interesu właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 609. Przeznaczenie części działki na tereny leśne stanowiło realizację celów publicznych związanych z ochroną środowiska i ładu przestrzennego, na podstawie istniejącego stanu faktycznego (lasu) i ustaleń Studium. Plan dopuszcza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną na pozostałej części działki. Nie doszło do naruszenia art. 1 ust. 3 u.p.z.p. poprzez brak ważenia interesu publicznego i interesu prywatnego, w szczególności interesu skarżącego, przy ustaleniu przeznaczenia terenu obejmującego działkę o numerze ewidencyjnym 609, Przyłęk, co doprowadziło do naruszenia prawa własności przysługującego skarżącemu. Interes Skarżącego nie został potraktowany w sposób niezgodny z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, ani też art. 140 Kodeksu cywilnego, poprzez ukształtowanie zaskarżoną uchwałą takiego przeznaczenia terenu obejmującego działkę nr 609 w Przyłęku, które naruszałoby chroniony prawem interes skarżącego, a więc z przekroczeniem przyznanego gminie zakresu władztwa planistycznego oraz zaniechaniem wyważenia interesów indywidualnych z interesem publicznym, jak również ponad ustawowe i nieuzasadnione racjami społecznymi ograniczenie indywidualnego interesu właściciela nieruchomości objętej studium. W studium wyznaczony został teren lasu, w związku z czym brak było możliwości przeznaczenia całej działki pod zabudowę mieszkaniową.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki nr 609 dostrzegł, że według organu planistycznego części obejmującej teren oznaczony symbolem 5KDWxs dla fragmentu lasu oznaczonego w Studium jako ZL według organu planistycznego przeprowadzono procedurę odlesienia pod drogę wewnętrzną. W tym względzie jednak należało uwzględnić, że zachowanie tego fragmentu działki nr 609 z przeznaczeniem pod drogę było nie celowe wobec stwierdzenia nieważności uchwały nr IV/33/2024 Rady Miejskiej w Nowym Tomyślu w odniesieniu do działki nr 199/5 objętej symbolem 5KDWxs. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały części obejmującej teren oznaczony symbolem 5KDWxs na obszarze działki nr 609, obr. Przyłęk miało na celu zachowanie spójności i wyeliminowanie ograniczeń przy wyznaczeniu nowej drogi.
Zdaniem skarżącego organ ograniczył się do powołania na dane ewidencyjne, które nie mogą w sposób samodzielny przesądzać o rzeczywistych uwarunkowaniach terenu. Organ stanowiący Gminy Nowy Tomyśl dokonał kwalifikacji przeznaczenia nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 609, obręb Przyłęk z pominięciem rzeczywistych uwarunkowań przestrzennych, w szczególności walorów krajobrazowych oraz dotychczasowego sposobu użytkowania gruntu. Tymczasem granice terenów ZL wyznaczone zostały zgodnie z ewidencją gruntów. Źródłem danych przyjmowanych przez organ planistyczny w toku procedury planistycznej są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Organ nie miał obowiązku wykonywać działań prowadzących do weryfikacji aktualności ustaleń studium, które klasyfikuje obszar działki skarżącego jak las klasy V. Dane ewidencyjne, które przywołała Rada Miejska w Nowym Tomyślu na obszarze działek nr 609 i 199/5, obręb Przyłęk, stanu faktycznego, były wiążące w momencie podejmowania uchwały o przyjęciu miejscowego planu zagospodarowania terenu.
Końcowo Sąd stwierdza, że nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w odpowiedzi na skargę organu, a także wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym skarżącego stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, które dotyczyły dokumentów znanych z urzędu.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w części obejmującej o czym orzekł w punktach 1-3 sentencji wyroku, a w pozostałej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę o czym orzekł w punkcie 4 sentencji wyroku. W punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), na które składają się kwota 300 zł tytułem uiszczonego wpisu, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł.