Uzasadnienie
Podaniem z dnia 5 marca 2020 r. W. C. i B. P. (dalej jako: "wnioskodawcy" lub "strona") wnieśli o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako część działki nr ewid.[...], obręb [...], arkusz mapy 10.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2020 r., znak: [...] Wojewoda wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2021 r., znak: [...] Urząd Miasta [...] poinformował, że nie posiada w swoim zasobie akt dotyczących wywłaszczenia nieruchomości przy ul. [...] w P..
Pismem z dnia 16 kwietnia 2021 r., znak: [...] Urząd Miasta [...] poinformował, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania znajduje się w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich w [...], a na jej części zlokalizowane jest ukrycie przeciwlotnicze o powierzchni 123 m2, objęte umową dzierżawy nr [...] zawartą z Zarządem K.. Ponadto w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prowadzone jest postępowanie wyjaśniające w sprawie bezumownego korzystania z gruntu.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak: [...] Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] poinformował, że po przeprowadzeniu kwerendy archiwalnej, nie odnaleziono dokumentacji wywłaszczeniowej dotyczącej nieruchomości położonej w P. oznaczonej geodezyjnie: obręb [...], arkusz mapy 10, działka nr [...].
W dniu 23 kwietnia 2021 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia 19 lipca 2021 roku Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że nie posiada dokumentów jakim czasie realizowana była budowa ul [...], a remonty chodników i naprawy interwencyjne wykonywane są na bieżąco. Działka nr [...] w części stanowi drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych i w części znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...].
Pismem z dnia 22 lipca 2021 roku znak sprawy [...] Zarząd K. spółka z o.o. poinformował, że wejście do ukrycia przeciwlotniczego przy ulicy [...] znajduje się na działce nr [...], obręb [...], arkusz mapy 10.
Pismem z dnia 28 października 2021 r., znak: [...] Sąd Rejonowy [...] przesłał kserokopie następujących dokumentów znajdującej się w KW [...]:
- - postanowienie Sądu Powiatowego dla miasta [...] z dnia 9 maja 1962 r. Sygn. akt: Kw nr [...], karta akt 47,
- - plan podziału nieruchomości z dnia 7 marca 1950 r. L. dz 211, mierniczy przysięgły S.. Z., karta akt 68,
- - decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia 24 lutego 1962 r. L. dz. [...], karta akt 77-78 (dok. 6),
- - decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia 28 lutego 1964 r. L. dz. [...], karta akt 79-80 (dok. 8),
- - decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia z dnia 29 lipca 1968 r. L. dz. [...], karta akt 84 (dok. 10),
- - wniosek o wpis prawa własności na podstawie dziedziczenia z dnia 15 lutego 1995 r., karta akt 89-90,
- - postanowienie Sądu Powiatowego dla m. [...] z dnia 30 stycznia 1973 r. Sygn. akt [...], karta akt 96,
- - akt notarialny Umowa o zniesienie współwłasności nieruchomości z dnia 11 lipca 1997 r. Rep. [...], karta akt 105-109,
- - wniosek o wpisanie prawa własności w księdze wieczystej z dnia 2 lutego 2000 r., karta akt 128,
- - postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 marca 1999 r. Sygn. akt [...], karta akt 129.
Pismem z dnia 9 listopada 2021 roku Prezydent Miasta [...] poinformował, że nie posiada informacji by dla wnioskowanej nieruchomości w latach 1950 – 1960 obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie mógł udzielić informacji o przeznaczeniu nieruchomości we wskazanym okresie. Jednoczenie zaznaczył, że dla przedmiotowego terenu wydano następujące pozwolenia na budowę: - decyzja nr [...] z dnia 15 grudnia 1975roku (nr [...]) w sprawie dobudowy ustępów lokatorskich do istniejącego budynku mieszkalnego; decyzje z dnia 1 czerwca 1982 roku (nr [...]) w sprawie dobudowy ustępów lokatorskich do istniejącej klatki schodowej przy ul. [...].
Pismem z dnia 18 lutego 2022 roku, nr [...] [...] S.A. poinformowała, że na działce ewidencyjnej nr [...] nie jest zlokalizowana sieć cieplna stanowiąca własność [...] S.A.
Pismem z dnia 2 marca 2023 r. Starosta [...] przesłał do stron postępowania operat szacunkowy (wycenę nieruchomości) dotycząca nieruchomości położnej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] (projektowana działka nr [...]), arkusz mapy 10, obręb [...] i wyznaczył 14 dni od jego otrzymania na złożenie pisma z ewentualnymi pytaniami, które zostaną przekazane rzeczoznawcy majątkowemu. Żadna ze stron niniejszego postępowania nie złożyła pisemnych zastrzeżeń ani zapytań do w/w operatu szacunkowego.
W dniu 4 marca 2022 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości (po podziale na działki nr ewid. [...] i [...]).
Decyzją z dnia 25 lipca 2023 r., znak: [...] Starosta [...] (dalej jako: "Starosta" lub "organ pierwszej instancji")
- I. orzekł o zwrocie na rzecz W. C. w [...] części, B. P. w [...] części nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 10, projektowana działka nr [...] (99 m2). W udziale [...] części nieruchomość pozostaje zapisana jako własność Miasta [...],
- II. nie zobowiązał do zwrotu kwoty: W. C., B. P. na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
- III. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz W. C., B. P., nieruchomości położonej w P., stanowiącej projektowaną działkę nr [...] o powierzchni 201 m2 zapisanej w księdze wieczystej [...] jako własność Miasta [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb [...], arkusz mapy 10 oraz
- IV. zatwierdził podział działki położonej w P., oznaczonej ewidencyjnie jako: obręb [...], arkusz mapy 10, działka nr [...] o powierzchni 300 m2 zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] na działkę nr [...] o powierzchni 99 m2 i działkę nr [...] o powierzchni 201 m2 zgodnie z mapą projektu podziału stanowiącego załącznik do niniejszej decyzji.
Decyzją z dnia 13 maja 2024 r., znak: [...] Wojewoda (dalej jako: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") uchylił wyżej opisaną decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Starosta nie pozyskał do akt sprawy wszystkich wymaganych dokumentów, w szczególności dotyczących realizacji ulicy [...], ponadto organ pierwszej instancji po podziale działki nr ewid.[...] powinien był dokonać ustaleń, czy wydzielona działka [...] nie znajduje się w pasie drogowym ulicy [...], a także czy w przestrzeni tej nie znajdują się obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu lub urządzeniami zarządzania drogą.
Starosta przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe pozyskał do akt sprawy: 1) pismo Archiwum Państwowego w [...] z dnia 17 września 2024 r. znak: [...] w którym przesłano kserokopie aktu notarialnego z dnia 3 kwietnia 1958 r. rep. [...], stanowiące umowę o odstąpieniu trenu pod realizację ulicy, 2) pismo z Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia 20 września 2024 r., znak: [...] informujące, że ZDM: nie posiada dokumentów potwierdzających w jakim czasie realizowana była budowa ul. [...], projektowana działka nr [...] z obrębu [...], arkusz mapy 10 znajduje się poza pasem drogowym ul. [...], na rzeczonym gruncie brak jest widocznej infrastruktury drogowej, sygnalizacji lub urządzeń bezpieczeństwa ruchu.
Decyzją z dnia 14 listopada 2024 r., znak: [...] Starosta [...]:
- I. orzekł o zwrocie na rzecz W. C. w [...] części, B. P. w [...] części nieruchomość stanowiącej własność Miasta [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 10, projektowana działka nr [...] (99 m2). W udziale [...] części nieruchomość pozostaje zapisana jako własność Miasta [...];
- II. nie zobowiązał do zwrotu kwoty: W. C., B. P. na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
- III. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz W. C., B. P., nieruchomości położonej w P., stanowiącej projektowaną działkę nr [...] o powierzchni 201 m2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Miasta [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb [...], arkusz mapy 10;
- IV. zatwierdził podział działki położonej w P., oznaczonej ewidencyjnie jako: obręb [...], arkusz mapy 10, działka nr [...] o powierzchni 300 m2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] na działkę nr [...] o powierzchni 99 m2 i działkę nr [...] o powierzchni 201 m2 zgodnie z mapą projektu podziału stanowiącego załącznik do decyzji.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie zebranych w aktach sprawy dokumentów ustalono, że postępowanie w sprawie podziału nieruchomości z KW [...] tom I karta 23 prowadzone było w trybie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. R.P. Nr 35 poz. 240). Aktem notarialnym z dnia 3 kwietnia 1958 r., znak: [...] bezpłatnie odstąpiono na rzecz Skarbu Państwa pod ulicę [...] działkę nr [...] (odpowiadającej ewidencyjnej działce nr [...]) o powierzchni 300 m2 (około 305 m2). Położenie jej w terenie wynikało z pozyskanego do akt sprawy ówczesnego planu podziału nieruchomości z dnia 7 marca 1950 r., sporządzonego przez mierniczego przysięgłego S.. Z.. Z przeprowadzonych postępowań spadkowych wynikało natomiast, że spadek po właścicielce nieruchomości postanowieniem o nabyciu spadku z dnia 30 stycznia 1973 r., sygn. akt [...] nabyli: F. C. w [...] części, M. M. w [...] części, S. C. w [...] części i B. S. w [...] części.
Zaś spadek po zmarłym F. C. nabyli: syn W. C. i córka B. P. z domu [...] po [...] części każde z nich (postanowieniem o nabyciu spadku z dnia 1 marca 1999 r. sygn. akt: [...]). Wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożyli spadkobiercy F. C. w przysługującym im udziale [...] części (B. P. [...] cz. i W. C. w [...] cz.), a pozostała [...] części udziału pozostaje nadal we władaniu Miasta [...].
Podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 23 kwietnia 2021 r. stwierdzono, że działka ewidencyjna nr [...] w części zachodniej stanowi fragment utwardzonej asfaltem ulicy [...] (szerokość ok. 0,5 m), a także przebiegającego wzdłuż niej chodnika utwardzonego kostką brukową. W części południowo-wschodniej działka stanowi fragment ogrodzonego płotem metalowym na podmurówce betonowej ogrodu przydomowego przy posesji nr [...]. W tym miejscu (w rejonie narożnika północno-wschodniego) na działce znajduje się fragment zamieszkałego budynku murowanego z 1902 roku (dwukondygnacyjnego). Teren ogrodu porośnięty trawnikiem i zielenią ozdobną. Pozostały teren w części południowo-wschodniej stanowi utwardzony dojazd do w/w budynku oraz terenu nieurządzonego wzdłuż ogrodzonego placu zaplecza budowy (teren zaniedbany i zaśniecony).
Podczas kolejnych oględzin nieruchomości (po sporządzonym projekcie podziału przez uprawnionego geodetę) przeprowadzonych w dniu 4 marca 2022 r. stwierdzono, że projektowana działka nr [...] stanowi w większości ogrodzony na podmurówce ogród przydomowy przy posesji ul. [...]. Teren zagospodarowany zielenią (trawnik, nasadzenie drzew i krzewów ozdobnych). W części wschodniej na działce znajduje się narożnik budynku murowanego 3-kondygnacyjnego mieszkalnego. W części północnej na działce znajduje się wjazd na teren posesji (brama wschodnia, dojazd) częściowo utwardzony kostką brukową. Projektowana działka nr [...] w części zachodniej stanowi fragment pasa jezdni ul. [...] utwardzonego asfaltem oraz przebiegającego wzdłuż niej chodnika utwardzonego kostką brukową. Część północno-wschodnia stanowi teren niezagospodarowany, w tym miejscu granica wschodnia nie przebiega po płocie z siatki. W rejonie posesji ul. [...] nr [...] w granicę wchodzi paczkomat "in post" (w jego rejonie fragment utwardzony kostką brukową).
W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę ulicy. Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym w stosunku do nieruchomości położonej w P., stanowiącej własność Miasta [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 10, projektowana działka nr [...] (99 m2) spełnione zostały obydwie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w terminach przewidzianych w ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją budowy ulicy ani celu tego nie zrealizowano ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia, co doprowadziło do uznania, że w/w działka podlega zwrotowi.
Jednocześnie odmówiono zwrotu nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną i odstąpiono od zwrotu należności z tytułu wywłaszczenia, gdyż przekazanie nieruchomości na rzecz skarbu państwa nie było związane z odszkodowaniem.
Pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. odwołanie złożył Prezydent Miasta [...] wskazując na naruszenie: przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2025 r., znak: [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Starosta prawidłowo zgromadził wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego. W stosunku do działki nr ewid. [...] o pow. 99 m2 spełnione zostały obie przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po pierwsze na nieruchomości objętej wnioskiem w terminach przewidzianych wymienionym przepisem nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Po drugie cel ten nie został na nieruchomości zrealizowany. Starosta zasadnie odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] o pow. 201 m˛, gdyż budowa ulicy [...] stanowiła realizację celu wywłaszczenia, a obecnie znajduje się na niej droga publiczna, która zgodnie z dokumentacją utrzymywana jest przez Zarząd Dróg Miejskich w [...].
Pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. Prezydent Miasta [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 9 grudnia 2025 roku, nr [...], której zarzucono naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, zaniechanie wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie ustaleń faktycznych z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie. W tym Starosta nie podjął wszystkich czynności pozwalających na ustalenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, ani nie ustalił, jakie znaczenie dla realizacji celu wywłaszczenia miała projektowana działka nr [...] (np. zaplecze budowy, uzasadniona modyfikacja celu wywłaszczenia).
Wojewoda nie odniósł się także do zarzutu odwołania wskazującego, że na obszarze projektowanej działki nr [...] znajduje się fragment budynku, który zgodnie z planem podziału posadowiony jest na działce nr [...], a nieruchomość ta nie stanowi własności wnioskodawców. Brak rozważenia możliwości geodezyjnego wydzielenia fragmentu budynku miał doprowadzić do sytuacji, w której wnioskodawcy staną się współwłaścicielami działki, na której posadowiony jest fragment budynku nie będący ich własnością.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2026 r., znak: [...] Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 9 grudnia 2025 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 listopada 2024 r., znak: [...], którą w punkcie I orzeczono zwrot części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr ewid.[...] obręb [...], arkusz mapy 10 w P., projektowana działka nr ewid. [...] (99 m˛) w udziale ˝ dla każdego z wnioskodawców.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145; dalej jako: "u.g.n.")
Przepis art. 136 ust. 1 u.g.n. wprowadza normatywny zakaz używania wywłaszczonych (nabytych) nieruchomości na cele inne niż te, dla których nastąpiło ich wywłaszczenie. Wykorzystanie nieruchomości na inny cel lub niewykorzystanie na cel stanowiący podstawę wywłaszczenia w określonym terminie implikuje ustawowy obowiązek zwrotu. Ratio legis przywołanej normy stanowi uniemożliwienie wykorzystywania nieruchomości na cele inne niż te, dla których zostały one wywłaszczone, zaś zwrot nieruchomości ma zapobiegać jego nadużywaniu oraz zabezpieczyć konstytucyjnie chronione prawo własności. Powołana norma ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu przejętej nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do treści art. 140 u.g.n. W świetle powołanego przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. zbędność wywłaszczonej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę jej zwrotu.
Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
- 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
- 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 pkt 1-2 u.g.n.)
Badanie powyższej przesłanki jest kluczowe dla sprawy zwrotowej, gdyż polega w określonych sytuacjach na sprawdzeniu, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach wskazanych w art. 137 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. Pozwala także przyjąć, iż nieruchomość nie jest zbędna o ile została wywłaszczona przed 27 maja 1990 r., a w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, lecz nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano na niej cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt [...]).
Zgodnie z art. 140 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (ust. 1).
Pierwszą z kwestii spornych stanowi ustalenie, czy na części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej zgodnie z planem podziału działce nr ewid. [...] zrealizowany został cel wywłaszczenia. Drugą kwestią zaś jest dokonanie podziału w taki sposób, że część budynku znajdującego się na sąsiedniej działce, którego właścicielami nie są wnioskodawcy, posadowiona została w wyniku podziału nieruchomości na działce nr ewid. [...].
W ocenie Sądu Starota [...] w sposób prawidłowy pozyskał do akt sprawy dokumenty pozwalające na jednoznaczne ustalenie celu wywłaszczenia. Ustalenia organów obu instancji w tym zakresie są prawidłowe. Kwestia ta nie pozostaje przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.
Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy powalał na przyjęcie, że nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, jakim była budowa drogi – ulicy [...] na części działki, której zwrot na rzecz wnioskodawców orzekły organy. Świadczą o tym zwłaszcza ustalenia poczynione podczas oględzin nieruchomości dokonywanych w dniach 23 kwietnia 2021 r. oraz 4 marca 2022 r. ustalenia te przytoczone zostały w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. Prawidłowo zatem organy ustaliły, że część działki, stanowiąca projektowaną działkę nr ewid. [...] o pow. 99 m˛ stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Wskazana część terenu nie nosi znamion związanych z użytkowaniem jej jako drogi, nie zostały na niej zrealizowane żadne urządzenia służące do jej obsługi, w tym chodnik lub inne elementy infrastruktury, co potwierdzają również pisma odpowiednich jednostek znajdujące się w aktach sprawy.
Nie można zatem uznać, że rozpoznając niniejszą sprawę organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów, czy nie zebrały całości wymaganego dla rozstrzygnięcia materiału. Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej jako: "K.p.a."), organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sąd uznaje, że zarówno Starosta, jak i Wojewoda prawidłowo wyważyli w niniejszym postępowaniu powołaną zasadę szybkości i prostoty postępowania z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasadą zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).
Odnosząc się do kwestii własnościowych wynikających z decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Starosta, jak i Wojewoda zobowiązani byli w tym zakresie do uwzględnienia zaprojektowanego przez uprawnionego geodetę podziału nieruchomości. W kwestii fragmentu budynku znajdującego się na obszarze projektowanej działki [...], należy dostrzec, że jak wynika z operatu szacunkowego, nieruchomość jaką odstąpiono na rzecz Skarbu Państwa pod drogę na podstawie aktu notarialnego z 1958 roku była zabudowana we wskazanym zakresie (s. 8 operatu szacunkowego).
W konsekwencji w takim samym zakresie powinna ona być zwrócona z uwagi na brak realizacji celu na jaki przekazano sporną nieruchomość. Dodatkowo natomiast wypada zaznaczyć, że kwestie dotyczące przekraczania granicy nowo wydzielonej działki ewidencyjnej przez budynek stanowią materię cywilnoprawną, która uregulowana może zostać w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami na podstawie przepisów odrębnych. Uznać więc należy, że zarzut ten również nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z rozstrzygnięciem Starosty wnioskodawcy nie będą jedynymi właścicielami wydzielonej działki nr ewid. [...], ponieważ ˝ udziale w prawie własności tej nieruchomości posiadać będzie nadal Miasto [...].
Końcowo Sąd zauważa, że prawidłowo Starosta [...], a za nim Wojewoda orzekli nie tylko o odmowie zwrotu pozostałej części działki nr ewid.[...] (a więc wydzielonej działki nr ewid. [...] o pow. 201 m2), z uwagi na fakt zrealizowania na niej celu wywłaszczenia, ale także o niezobowiązywaniu wnioskodawców do uiszczenia należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. na rzecz Miasta [...].
Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym odstąpienie na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o powierzchni 300 m2 (odpowiadającej działce ewidencyjnej nr [...]) nastąpiło na podstawie umowy dnia 3 kwietnia 1958 r. nr rep. [...] bezpłatnie. Zatem wnioskodawcy nie są zobowiązani do zwrotu należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust 4 u.g.n.
Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się, aby w niniejszej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy i prawidłowo zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego. W konsekwencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.