Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., II SA/Po 467/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. B. na uchwałę Związku Międzygminnego [...] z dnia [...] 2017 r., [...] w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy: stwierdził nieważność § 8 ust. 2 pkt 1 załącznika nr [...] do zaskarżonej uchwały, w części obejmującej słowa "do 240 l", a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Zasądzono nadto od Związku na rzecz skarżącego kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (k. 43 akt sądowych).
Od powyższego wyroku złożono dwie skargi kasacyjne: M. B. (k. 64 akt sądowych) oraz Związku (k. 69 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2018 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną M. B. (k. 103-105 akt sądowych). Wskazał, że zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") powinna być ona sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, względnie osoby wymienione w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Skarga kasacyjna z dnia 28 września 2018 r. została sporządzona i podpisana przez samego skarżącego.
Na postanowieniem z dnia 18 grudnia 2019 r. M. B. złożył zażalenie (k. 119 akt sądowych), które sporządził i podpisał osobiście. W jego motywach zakwestionował zgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji przymusu adwokacko-radcowskiego dotyczącego sporządzania skargi kasacyjnej i zażaleń w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (tzw. przymus adwokacko-radcowski). W takim przypadku art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. (rozszerzający krąg osób uprawnionych do osobistego sporządzenia skargi na: sędziów, prokuratorów, notariuszy, radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesorów lub doktorów habilitowany nauk prawnych, doradców podatkowych oraz rzeczników patentowych) stosuje się odpowiednio.
Niedopełnienie opisanego wyżej warunku jest brakiem nieusuwalnym, powodującym odrzucenie zażalenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2004 r., OZ 474/04, cyt. za: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 484).
Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo prawidłowego pouczenia o wprowadzonym przez ustawodawcę przymusie adwokacko-radcowskim we wniesieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, sporządził (i podpisał) zażalenia osobiście, nie posiadając przy tym uprawnień, o których mowa w art. 194 § 4 oraz art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że z uwagi na niedopuszczalność obecnego zażalenia nie mógł badać zarzutu niekonstytucyjności przepisów dotyczących przymusu adwokacko-radcowskiego adresowanego w odniesieniu do postanowienia z dnia 18 grudnia 2018 r.
Zarazem Sąd oczywiście odnotował, że takie same wymogi mają zastosowanie do zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej, a więc takiego jak badane niniejszym postanowieniem. W tym miejscu wyjaśnić więc należy, że "przymus adwokacko-radcowski" ma na celu zapewnienie środkom odwoławczym (których dotyczy) odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od podmiotów uprawnionych oczekuje się znajomości przepisów oraz należytej staranności w sprostaniu ścisłym wymogom formalnym i merytorycznym tych środków odwoławczych.
Dodać można, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka "przymusu adwokacko-radcowskiego" nie traktuje się jako ograniczenia prawa do sądu naruszającego art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tym bardziej, że występuje on także jako standard w innych państwach europejskich (zob. M. Grego-Hoffman, Pełnomocnik jako gwarant prawa do sądu w postępowaniu przed NSA [w:] Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2012, wyd. el. Lex Omega, rozdział II, pkt 3).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
/-/ J. Szuma