Uzasadnienie
Pełnomocnik skarżącej Spółki A sp. jawna w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 maja 2013 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia organu wniósł o zwolnienie skarżącej Spółki od kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na zarządzenie przedłożono wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPPr. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w związku z kryzysem gospodarczym obroty firmy w przeciągu ostatnich 5 lat spadły z około [...] zł do [...] zł. Zysk roczny wynosi zaledwie [...] zł, co daje po [...] zł na każdego wspólnika. Wskazano, że firma ma ogromne problemy z utrzymaniem bieżącej płynności finansowej i regularnym spłacaniem zobowiązań, tak wobec banku, jak i w stosunku do Skarbu Państwa. Każdy nawet najmniejszy wydatek może spowodować utratę płynności finansowej i ogłoszenie upadłości.
Nadto we wniosku Spółka oświadczyła, że wartość środków trwałych wynosi [...] zł, zysk wyniósł [...] zł, stan rachunku to – [...] zł. Podano, że Spółka korzysta z kredytu obrotowego w wysokości [...] zł zabezpieczonego hipoteką oraz kredytu w rachunku bieżącym w wysokości [...] zł.
Przepis art. 246 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, jaką jest w niniejszej sprawie wnioskująca Spółka. W zakresie częściowym przyznanie prawa pomocy następuje, gdy Spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II FS 741/06).
Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim stronom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Spółka winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe Spółki zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie uzasadnia twierdzenia, że nie dysponuje ona kwotą 100 zł celem uiszczenia opłaty od zażalenia na postanowienie Sądu. Po pierwsze, aktualnie pomimo kryzysu gospodarczego, na który powołuje się Spółka, z prowadzonej działalności uzyskuje zysk. Na gruncie prawa pomocy nieistotne jest, że jest to zysk zdecydowanie niższy niż w poprzednich latach.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłanką do przyznania prawa pomocy nie może być nawet poniesiona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej strata, która powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych wnioskodawcy. Przy czym podkreślić należy, że w ramach prawa pomocy bada się aktualną, a nie przyszłą, czy prognozowaną sytuację finansową strony mogącą skutkować utratą płynności finansowej.
O możliwościach płatniczych skarżącej Spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu kontynuuje działalność gospodarczą, która co istotne przynosi zysk. Nie jest więc tak, jak podnosi skarżąca Spółka, że z uwagi na kryzys gospodarczy działalność stała się zupełnie nieopłacalna i Spółka znajduje się w stanie bliskim upadłości. Jak podnosi się w orzecznictwie, skoro działalność nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, to należy partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; www.cbois.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, że Spółka korzysta ze znacznych kredytów obrotowych, ale w pełni je obsługuje. Nie wskazano przy tym by miała zaległości w ich bieżącej obsłudze. Natomiast decyzje o zaciągnięciu tych kredytów należą do sfery prywatnej podmiotu i odpowiedzialnością za ich skutki nie można obciążać Skarbu Państwa, tym samym pozostałych podatników. Co więcej profesjonalna instytucja finansowa, jaką jest bank oceniła możliwości finansowe i majątkowe Spółki, uznając, że posiada ona pełną zdolność do obsługi znacznych kredytów. Okoliczność posiadania zadłużenia w celu prowadzenia działalności gospodarczej nie może przesądzać o braku środków na poniesienie opłaty od zażalenia w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy, musiało to skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska