Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1376/12 uchylił wydany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 903/11 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez tutejszy Sąd.
Strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 19 marca 2014 r. wniosła m.in. o "wstrzymanie wykonania decyzji organu I i II instancji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.". W uzasadnieniu strona podniosła, że z "z uwagi na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków poprzez uzyskanie na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez B sp. z o.o. decyzji o pozwoleniu na budowę i przystąpienie na jej podstawie do realizacji zamierzenia budowlanego (...) wnosi o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania" decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia[...] sierpnia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. Argumentując zasadność wniosku strona przytoczyła pogląd wyrażony w postanowieniu SKO we Wrocławiu z dnia [...]03.2011 r., [...], że "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest aktem administracyjnym zdolnym do wykonania".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na zasadzie wynikającej z dyspozycji przepisu artykułu 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu skargi sądowi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, w tym aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Analiza art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazuje, że zasadnicze znaczenie dla wstrzymania wykonania decyzji ma jej charakter prawny. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wniosek taki jest jednym ze środków procesowych dla obrony interesów wnoszącego skargę. Przedmiotem wstrzymania mogą być zatem jedynie takie akty lub czynności, które wywołują skutki materialnoprawne i nadają się do wykonania (wymagają wykonania), przy czym przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1898/09, z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1143/08, z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 116/12 – dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie mieści się w katalogu decyzji nadających się do wykonania, bowiem nie wywołuje takich skutków materialnoprawnych, ze względu na które podlegałaby wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Na podstawie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji inwestor nie może rozpocząć żadnych robót budowlanych. Stwierdza ona jedynie warunki i wymogi, jakie powinny zostać zachowane przy realizacji inwestycji. Pamiętać bowiem należy, że decyzja powyższa ma charakter opiniodawczy i zapada w postępowaniu stanowiącym etap poprzedzający wydanie np. decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o pozwoleniu na budowę, co wynika wprost z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm.).
Zatem to nie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a rozstrzygnięcia, dla których jej wydanie jest warunkiem, mogą podlegać wykonaniu (jak np. pozwolenie na budowę). Decyzja ta nie zezwala bezpośrednio na realizację inwestycji, nie może zatem spowodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.
Sama obawa, że w przyszłości zostaną podjęte akty administracyjne, które doprowadzą do rozpoczęcia procesu inwestycyjnego nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ochrony tymczasowej. Takie też stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia: 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 144/13, 2 października 2012 r. sygn. akt II OZ 826/12 i II OZ 831/12, 24 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 1160/12, 8 lipca 2011 r. sygn. akt II OZ 564/11, 1 lutego 2010 r. sygn. akt II OZ 35/10, 12 marca 2009 r. sygn. akt II OZ 207/09, 18 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 146/09, 19 marca 2008 r. sygn. akt II OZ 228/08 i 29 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1203/07 – orzeczenia dostępne jw.).
Sama obawa, że w przyszłości zostaną podjęte akty administracyjne, które doprowadzą do rozpoczęcia procesu budowlanego – w ocenie skarżącego szkodliwego dla niego, lokalnej społeczności i środowiska - nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ochrony tymczasowej. Podkreślić należy, że wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla stron z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Decyzja ta nie wywołuje skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji.
Należy także podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
/-/ T. Świstak