Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 15 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 153/26

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 listopada 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy z odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak [...] wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 148 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...]

Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Starosta [...] (dalej również: Starosta; organ I instancji) decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 237 w zw. z art. 241 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2024 r., poz. 54 ze zm.) - dalej również: p.o.ś., umorzył postępowanie administracyjne prowadzone wobec [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej również: spółka; zakład) sporządzenia przeglądu ekologicznego dotyczącego oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu z zakładu prowadzonego w ramach działalności tego podmiotu w miejscowości [...] pod numerem [...], na terenie działki nr ewid.[...], obręb [...], gmina [...]. Postępowanie zostało w tej sprawie wszczęte z urzędu, jakkolwiek nastąpiło to z inicjatywny J. G., który w piśmie z dnia 28 lutego 2022 r. złożył zawiadomienie o uciążliwości akustycznej przedmiotowego zakładu. Jako źródło uciążliwości akustycznej wskazano w tym postępowaniu nagłośnienie muzyki na imprezach okolicznościowych (np. wesela).

Pomiary wykonane w dniu 8 września 2023 r. podczas imprezy okolicznościowej z oprawą muzyczną przez akredytowane laboratorium nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu na terenach sąsiednich podlegających ochronie akustycznej. Wobec tego Starosta umorzył postępowanie administracyjne prowadzone wobec [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. w sprawie sporządzenia przeglądu ekologicznego w zakresie emisji hałasu z zakładu - restauracji [...] w [...] nr [...].

W dniu 12 stycznia 2024 r. J. G. (dalej również: wnioskodawca; zainteresowany; skarżący) złożył w Starostwie Powiatowym w [...] wniosek o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] Wnioskodawca wyjaśnił, że o decyzji z dnia 17 listopada 2023 r. dowiedział się w dniu 26 grudnia 2023 r. Jednocześnie zainteresowany podniósł, że mieszka w domu położonym 60 m od zabudowań pensjonatu [...]; hałas emitowany przez przyjęcia i imprezy taneczne organizowane w restauracji i pensjonacie [...] zakłócają możliwość snu i odpoczynku. W takiej sytuacji wnioskodawca - jako najbliższy sąsiad zakładu - uznał się za osobę, która ma interes prawny w byciu stroną umorzonego postępowania dotyczącego jego żywotnych interesów (w tym prawa do prywatności i odpoczynku). Zainteresowany stwierdził, że bez własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu i nie mógł wyjaśnić, że podczas wesel organizator imprezy nie korzysta ze sprzętu znajdującego się w pensjonacie, a przywozi swój sprzęt nagłaśniający. Natomiast pomiary hałasu przeprowadzone w dniu 8 września 2023 r. dotyczyły sytuacji, w której nie było imprezy weselnej i stosowano własne nagłośnienie.

Starosta [...] postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. znak [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] Organ stwierdził, że J. G. nie ma interesu prawnego, dlatego nie może zostać uznany za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. W wyniku rozpoznania zażalenia J. G. na to postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 20 listopada 2024 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i zarazem wznowiło postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] oraz zobowiązało Starostę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniono, że ocena tego, czy J. G. posiada przymiot strony postępowania może zostać dokonana dopiero po wznowieniu postępowania, wobec tego organ I instancji powinien zbadać, czy J. G. jest stroną postępowania i czy bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu w sprawie znak [...]

J. G. przekazał w dniu 3 grudnia 2024 r. do Starostwa Powiatowego kopię umowy notarialnej poświadczającej, że jest właścicielem działek nr [...] i [...] sąsiadujących z pensjonatem i restauracją [...], zabudowanych budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Następnie m.in. w dniu 24 lutego 2025 r. przesłał do Starosty kopię sprawozdania z badań hałasu przeprowadzonych przez wskazany tam podmiot w dniach 15-16 lutego 2025 r. w godzinach 22:00 do 3:00 w nocy (sobota/niedziela). Punkt pomiarowy ustawiono na działce nr [...] od strony najbliższej działce nr [...]; obliczono wskaźnik hałasu na poziomie LAeqN = 46,7dB.

W dniu 9 kwietnia 2025 r. wpłynęło do Starosty pismo prokurenta [...] sp. z o.o. z dnia 7 kwietnia 2025 r., w którym wyjaśniono, że "[s]półka prowadzi działalność w lokalu który jest lokalem klimatyzowanym, a wszelkie uroczystości odbywają się przy drzwiach zamkniętych, m.in. z uwagi o dbałość o ciszę i spokój mieszkańców sąsiednich nieruchomości". W piśmie podano także, że "skargi na poziom hałasu powodowane są wyłącznie przez jednego nowego właściciela nieruchomości sąsiedniej, natomiast nikt z pozostałych (wieloletnich) mieszkańców K. przedmiotowych skarg nie zgłasza i nigdy nie zgłaszał, właśnie z uwagi na przestrzeganie przez [s]półkę dopuszczalnego poziomu hałasu". Poza tym stwierdzono, że skarga J. G. w ocenie spółki "podyktowana jest wyłącznie niezrozumiałą niechęcią wobec [s]półki", gdyż poziom hałasu był już wcześniej badany na koszt spółki, dlatego "ekonomicznie nieuzasadnionym jest narażanie spółki na przeprowadzenie ponownych kosztownych badań".

Do tego pisma została dołączona kopia wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia 8 października 2024 r. sygn. akt [...], w którym uniewinniona została od zarzutu wykroczenia osoba będąca menadżerem ośrodka [...]. W uzasadnieniu wyroku podano m.in., że J. G. od 17 kwietnia 2021 r. mieszka w domu jednorodzinnym w miejscowości [...] nr [...]. Dom mieszkalny i budynki pensjonatu [...] dzieli odległość ok. 100 m. Od lipca 2021 r. pokrzywdzony składa na Policji lub w Straży Miejskiej skargi na uciążliwy hałas powodowany przez imprezy taneczno-muzyczne organizowane w ośrodku [...].

Starosta [...] decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] i na podstawie art. 241 ust. 1 w zw. z art. 237, art. 238, art. 239, art. 240 oraz art. 378 ust. 1 p.o.ś. zobowiązał [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego w zakresie emisji hałasu z zakładu – restauracji i pensjonatu [...] – zlokalizowanego w miejscowości [...] pod numerem [...], działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], gmina [...].

Jednocześnie zakres przeglądu ekologicznego ograniczono do analizy oddziaływania akustycznego instalacji i urządzeń znajdujących się w ośrodku [...] podczas organizacji imprez okolicznościowych z oprawą muzyczną. Wskazano, że pomiary hałasu powinno wykonać akredytowane laboratorium w wybraną sobotę podczas imprezy okolicznościowej z oprawą muzyczną (np. wesele) i wyznaczono termin 3-miesięczny na wykonanie przeglądu ekologicznego.

W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że istnieje możliwość negatywnego oddziaływania akustycznego na środowisko przez ośrodek [...] położony w [...] nr [...]. Organ I instancji uznał J. G. za stronę postępowania, gdyż jego nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym (działki nr [...] i [...]) znajduje się w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko działalności prowadzonej przez [...] sp. z o.o., stąd też posiada interes prawny w postępowaniu w sprawie nałożenia na ten podmiot obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego.

W odwołaniu od tej decyzji [...] sp. z o.o. podniosła, że Starosta bezpodstawnie uznał J. G. za stronę postępowania. Ponadto spółka argumentowała, że decyzja w sprawie sporządzenia przeglądu ekologicznego jest decyzją uznaniową, więc wymaga precyzyjnego wyjaśnienia sprawy i przekonania stron, a tego zabrakło w zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), motywując swoje rozstrzygnięcie w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia wznowionego postępowania, w uzasadnieniu decyzji z dnia 21 listopada 2025 r. przedstawiło najpierw rozważania dotyczące motywów wyrażonych w decyzji Starosty z dnia 30 kwietnia 2025 r. Kolegium podniosło, że Starosta wprost podał cel, dla którego została wydana ta decyzja, wskazując, że,,[w] przypadku gdy ostateczne wyniki pomiarów hałasu przedstawione w przeglądzie ekologicznym, do których wykonania zobowiązuje niniejsza decyzja, wykażą, że pomimo zastosowanych środków mają miejsce przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach podlegających ochronie przed hałasem, wyniki te będą stanowiły dla tutejszego organu podstawę do zastosowania przepisu art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska" (str. 6 decyzji organu I instancji).

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 r., poz. 647 ze zm.) - dalej również: p.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Organ dodał, że przed nowelizacją, która obowiązuje od dnia 23 września 2021 r., organ ochrony środowiska mógł korzystać także z pomiarów dokonanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska; ustawodawca dostrzegł, że powszechną praktyką samorządowych organów ochrony środowiska stało się przekazywanie wszystkich spraw z zakresu uciążliwości hałasowej wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska w celu ich realizacji, przez przeprowadzenie kontroli, w ramach których CLB GIOŚ wykonuje pomiary hałasu.

Taki stan faktyczny w zbyt dużym stopniu obciążał zarówno organy Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ), jak i CLB GIOŚ, dlatego od 23 września 2021 r. główny ciężar pozyskiwania pomiarów przeniesiono w istocie na starostów, tj. organ ochrony środowiska w rozumieniu art. 378 ust. 1 p.o.ś.

W związku z tym organ odwoławczy zauważył, że Starosta [...] zaniechał wykonania własnych pomiarów, co wiązałoby się z kosztami zlecenia pomiaru hałasu przez akredytowane laboratorium i tej sytuacji postanowił zobowiązać do przeprowadzenia pomiarów hałasu podmiot prowadzący działalność gospodarczą w ośrodku [...].

Organ odwoławczy, powołując się na art. 237 i art. 241 ust. 1 p.o.ś., wyjaśnił, w jakich sytuacjach może być nałożony obowiązek sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego przez podmiot korzystający ze środowiska, jak też że przez oddziaływanie na środowisko powoływana ustawa definiuje również oddziaływanie na zdrowie ludzi (art. 3 pkt 11 p.o.ś.). Następnie Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie chodzi o działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, tj. [...] sp. z o.o., która to działalność nie polega na eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś., zaś brzmienie art. 241 ust. 1 p.o.ś. pozwala na odpowiednie stosowanie art. 237 p.o.ś. także w sytuacji działalności podmiotu korzystającego ze środowiska inaczej niż przez eksploatację instalacji. Ponadto organ dodał, że skarżąca spółka spełnia powyższe kryteria, włącznie z kryterium przedsiębiorcy z art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś.

Organ II instancji, powołując się na stanowisko orzecznictwa, wyjaśnił także, że przeprowadzenie przeglądu ekologicznego ma na celu potwierdzenie negatywnego oddziaływania na środowisko lub wykluczenie takiego oddziaływania oraz późniejsze umożliwienie podjęcia działań zmierzających do usunięcia ujemnego oddziaływania na środowisko w przypadku jego wystąpienia. Przegląd ekologiczny jest specjalistyczną ekspertyzą i jednocześnie przenosi obowiązek ustalenia stanu faktycznego na stronę postępowania, dlatego też organ administracji powinien pamiętać, że jest to wyjątek od reguły, który może być stosowany tylko wówczas, gdy nie da się udowodnić negatywnego oddziaływania na środowisko przy użyciu innych środków dowodowych (zob. wyrok NSA z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 1568/12). Nałożenie obowiązku dotyczącego przeglądu ekologicznego nie powinno mieć miejsca, gdy cel stojący przed przeglądem ekologicznym mógłby zostać osiągnięty w drodze innych środków dowodowych.

Poza tym organ, nakładając obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego, powinien w uzasadnieniu decyzji wskazać, dlaczego w konkretnym stanie faktycznym zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku, podając szczegółowe przyczyny jego nałożenia oraz wykazać, że osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, nie jest możliwe przy użyciu innych środków dowodowych. Według Kolegium, postępowanie w sprawie nałożenia na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego prowadzone jest w układzie: organ ochrony środowiska - podmiot korzystający ze środowiska. Postępowanie to nie dotyczy wdrożenia środków bezpośredniej ochrony przed zanieczyszczeniem środowiska hałasem na terenach chronionych akustycznie. Właściciele nieruchomości sąsiadujących z miejscem, gdzie posadowiony jest zakład emitujący hałas, nie są stronami takiego postępowania, gdyż chodzi tu o przygotowanie specjalistycznego dokumentu prywatnego o wartości dowodowej zbliżonej do opinii biegłego. Przegląd ekologiczny wykonywany jest bowiem na potrzeby organu ochrony środowiska, który na jego podstawie podejmie dalsze czynności, które uzna za celowe.

Organ odwoławczy stwierdził, że sporządzenie przeglądu ekologicznego stanowi obowiązek obciążający [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., natomiast nie rodzi jakichkolwiek obowiązków bądź uprawnienia dla J. G., jako właściciela działki nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, sytuacja w tym zakresie ulegnie zmianie w momencie, gdy Starosta [...] dokona wszczęcia postępowania w trybie art, 115a ust. 1 p.o.ś., które to postępowanie dotyczy ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu na terenie sąsiadującym z zakładem, po ustaleniu sposobu zagospodarowania tych terenów. Organ II instancji wyjaśnił, że zadaniem organu ochrony środowiska jest ustalenie terenów podlegających ochronie przed hałasem w rozumieniu art. 113-115 Prawa ochrony środowiska i wówczas J. G. będzie mógł wykazać swoją legitymację do bycia stroną postępowania administracyjnego. Wcześniej w części sprawozdawczej uzasadnienia Kolegium zauważyło, że organ I instancji uznał skarżącego za stronę postępowania, gdyż jego nieruchomość znajduje się w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko, a stanowisko to uzasadniono tylko jednym zdaniem (str. 3-4 decyzji).

Organ II instancji dodał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych właściciel sąsiedniej nieruchomości może być stroną postępowania w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z zakładu, gdyż właściciel nieruchomości położonej w zasięgu ewentualnego negatywnego oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., a przesłanka, w świetle której postępowanie w takiej sprawie wszczyna się z urzędu w świetle art. 115a ust. 5 p.o.ś., nie może być rozumiana automatycznie jako przesłanka wyłączająca możliwość uznania za stronę tego postępowania właściciela sąsiedniej nieruchomości, jeżeli może to dotyczyć jego interesu prawnego w związku z prowadzoną w sąsiednim obiekcie działalnością, z którą wiążę się emisja hałasu.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że Starosta [...] nie wszczął z urzędu postępowania w trybie art. 115a ust. 1 p.o.ś., lecz zamiast tego sięgnął po przepisy o przeglądzie ekologicznym i tą drogą podjął próbę nałożenia na spółkę obowiązku wykonania pomiarów hałasu, gdy tymczasem przepis art. 115a ust. 1 p.o.ś. po jego nowelizacji stanowi wprost, że starosta w pierwszej kolejności działa na podstawie pomiarów własnych. Wobec tego Kolegium podniosło, że to Starosta może zlecić wykonanie pomiaru hałasu przez akredytowane laboratorium, z kolei stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu może stanowić przesłankę do wszczęcia przez organ ochrony środowiska postępowania w przedmiocie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu w myśl art. 115a ust. 1 p.o.ś. (a później przekroczenie warunków tej decyzji może być przesłanką wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej - art. 298 ust. 1 pkt 5 p.o.ś.).

Organ wyjaśnił, że przegląd ekologiczny jest instytucją prawną realizującą założenia zasad prewencji i przezorności uregulowanych w art. 6 p.o.ś. Materialną przesłanką nałożenia obowiązku w tym zakresie jest bowiem stwierdzenie przez organ okoliczności, które wskazują na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Natomiast przepis art. 115a ust. 1 p.o.ś. ma charakter interwencyjny i służy do dyscyplinowania podmiotów prowadzących zakład emitujący hałas przekraczający normy przewidziane do terenów mieszkaniowych, szpitali i szkół.

Kolegium powołało się również na zasady z art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., poz. 236), jakimi powinien kierować się organ w swoich działaniach.

W kolejnej części rozważań, organ II instancji wyjaśnił, że J. G. w swoim wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] powołał się na przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Organ zauważył, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Organ odwoławczy wskazał również na to, że zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1.

Kolegium podniosło, że badając przyczyny wznowienia na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., stwierdziło, że J. G. nie jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na [...] sp. z o.o. obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, a w jego ramach - wykonania pomiarów hałasu. Organ zauważył też, że Starosta [...] jako reprezentant interesu publicznego daje rękojmię tego, aby w sposób zgodny z prawem i zasadą proporcjonalności rozstrzygnąć, czy i w jakim zakresie można nałożyć na [...] sp. z o.o. obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego. Stroną w takim postępowaniu jest spółka, która ma ponieść ciężar publiczny w postaci kosztów profesjonalnych badań poziomu hałasu.

Natomiast postępowanie prowadzone w tak określonym przedmiocie nie dotyczy sfery praw i obowiązków J. G.. Skoro J. G. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r., to tym samym nie znalazła potwierdzenia przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Na koniec Kolegium dodało, że decyzja Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania ma charakter formalny. Nie jest to zatem rozstrzygnięcie, które wprowadza stan powagi rzeczy osądzonej i razie wydania kolejnej decyzji merytorycznej w odrębnym postępowaniu nie wystąpi przypadek res iudicata.

W skardze na powyższą decyzję J. G., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, zaskarżając tę decyzję w całości, zarzucił naruszenie:

1. 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 237 p.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w realiach sprawy możliwe było osiągnięcie zamierzonego efektu w inny sposób niż poprzez zobowiązanie do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, podczas gdy organ odwoławczy nie rozliczył w sposób rzetelny kluczowego sporu dowodowego w sprawie, tj. nie wyjaśnił, dlaczego w świetle rozbieżności zgromadzonych w postępowaniu dowodów przegląd ekologiczny - jako instrument diagnostyczny służący wyjaśnieniu rzeczywistego oddziaływania instalacji - miałby być środkiem nieadekwatnym; w konsekwencji Kolegium, opierając się na błędnym założeniu o możliwości skutecznego działania w innym trybie, bezzasadnie wyeliminowało zastosowanie art. 237 p.o.ś., podczas gdy z uzasadnienia decyzji Starosty wynika, że przegląd został uznany za konieczny środek pozwalający zweryfikować rzeczywisty poziom i charakter emisji w warunkach, w których dostępne dane były rozbieżne i zależne od zmiennych warunków funkcjonowania obiektu, (czyli pomimo istnienia braku możliwości osiągnięcia celu stojącego przed przeglądem ekologicznym w drodze innych środków dowodowych); co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ doprowadziły do eliminacji z obrotu prawnego decyzji Starosty w oparciu o nieuzasadnioną w realiach sprawy preferencję dla działań mniej dolegliwych dla strony postępowania;
2. 2. art. 28 w zw. z art. 7, art. 10 § 1 k.p.a., polegające na zakwestionowaniu przymiotu strony po stronie skarżącego w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania prowadzącego instalację do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego (art. 237 p.o.ś.), podczas gdy skarżący - jako właściciel nieruchomości sąsiedniej znajdującej się w zasięgu oddziaływania hałasu emitowanego przez instalację ośrodka [...] - posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w tym, aby organ administracji podjął i przeprowadził przewidziane prawem działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego oddziaływania instalacji na środowisko oraz do ochrony przed negatywnym oddziaływaniem (hałasem), co miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu jako strona;
3. 3. art. 107 § 3 k.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób, który nie pozwala na odtworzenie toku rozumowania Kolegium, bowiem organ nie wskazał w uzasadnieniu, jakie ustalenia faktyczne przyjął za podstawę rozstrzygnięcia i dlaczego ani nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że wskazywane przez ten organ alternatywne działania (w szczególności własne pomiary organu i prowadzenie sprawy w innym trybie) mogą zastąpić przegląd ekologiczny i doprowadzić do miarodajnych ustaleń w realiach zmiennej emisji hałasu, a także nie przedstawił jasnej i spójnej argumentacji w zakresie statusu skarżącego jako strony postępowania (ograniczając się do ogólnego zakwestionowania jego legitymacji oraz sugerowania udziału dopiero w ewentualnym postępowaniu następczym), co powoduje, że motywy uchylenia decyzji Starosty nie wynikają z analizy materiału sprawy i przepisów prawa i nie da się ich zweryfikować - dlatego też eliminacja tej decyzji była nieuzasadniona w realiach sprawy.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął tak sfomułowanie zarzuty, wskazując na merytoryczną zasadność nałożenia na [...] sp. z o.o. przedmiotowego obowiązku na podstawie art. 237 p.o.ś., jak też powołał okoliczności mające wskazywać na posiadanie interesu prawnego w byciu stroną przedmiotowego postępowania.

Przy tak sformowanych zarzutach, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Nadto wniósł o zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku na podstawie art. 153 p.p.s.a. jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania, ukierunkowanych na skuteczne usunięcie uciążliwości hałasowych, w szczególności poprzez zobowiązanie organu do podjęcia czynności, które pozwolą na uzyskanie miarodajnej, obiektywnej podstawy do dalszych rozstrzygnięć, co doprowadzi do skutecznej ochrony przed hałasem generowanym przez ośrodek [...].

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów, organ II instancji stwierdził, że są one oderwane od rzeczywistości przedstawionej w zaskarżonej decyzji, a nadto skarżący nie wykazał, aby zarzucane uchybienia miały jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Według Kolegium, istota problemu polega na tym, że J. G. jako właściciel sąsiedniej nieruchomości mógłby ubiegać się status strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 115a p.o.ś., jednakże postępowanie takie nie jest prowadzone.

Natomiast Starosta [...] prowadził postępowanie w celu uzyskania od [...] sp. z o.o. przeglądu ekologicznego jako specjalistycznego dowodu, który mógłby zostać wykorzystany później w ewentualnym postępowaniu w trybie art. 115a p.o.ś. Niemniej jednak w niniejszym postępowaniu administracyjnym J. G. nie jest stroną, bowiem przedmiotem tego postępowania jest nałożenie osobistego ciężaru na [...] sp. z o.o. w postaci sfinansowania i dostarczenia pomiarów hałasu opracowanych przez akredytowane laboratorium.

Na rozprawie w dniu 15 lipca 2026 r. skarżący podtrzymał wnioski i argumentację skargi, podnosząc, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość.

Z kolei uczestnik postępowania ([...] sp. z o.o., reprezentowana przez prokurenta) wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że wykonywana działalność miała miejsce jeszcze przed nabyciem nieruchomości przez skarżącego. Zdaniem uczestnika, działania podejmowane przez skarżącego mają celu utrudnienie prowadzonej działalności, gdyż działania te wiążą się z koniecznością ponoszenia przez uczestnika znacznych kosztów. Według uczestnika skarżący, nabywając nieruchomość, powinien wiedzieć o działalności, która była prowadzona w sąsiedztwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy [wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu], nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Nadto Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych (w tym stanowisk stron i uczestników postępowania) oraz akt administracyjnych nadesłanych przez organ. Analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie [ewentualnie pominiętych przez organ] w aktach tejże sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21 - to i wszelkie inne przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Akta sprawy pozwalały na jej rozstrzygnięcie w granicach kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte bez naruszenia przepisów prawa, a zarzuty skargi okazały się chybione. Sąd w pełni podzielił stanowisko organu odwoławczego tak co do okoliczności ustalonego stanu faktycznego, jak też argumentacji przedstawionej w ramach oceny prawnej.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium z dnia 21 listopada 2025 r., które – po rozpatrzeniu sprawy z odwołania [...] sp. z o.o. od decyzji Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r., wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] – uchyliło w całości decyzję z dnia 30 kwietnia 2025 r. i odmówiło uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. Kolegium uznało, że nie potwierdziła się przyczyna wznowienia, w związku z czym uchyliło decyzję Starosty z dnia 30 kwietnia 2025 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy – w przeciwieństwie do organu I instancji – zasadnie uznał, że skarżący nie miał przymiotu strony postępowania, którego wznowienia się domagał, a tym samym organ II instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Pierwotną decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...] Starosta [...] umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 237 w zw. z art. 241 p.o.ś. postępowanie administracyjne prowadzone z urzędu (niemniej jednak z inicjatywny J. G.) wobec [...] sp. z o.o. w sprawie sporządzenia przeglądu ekologicznego dotyczącego oddziaływania na środowisko w zakresie emisji hałasu z zakładu prowadzonego w ramach działalności tego podmiotu w miejscowości [...] pod numerem [...], na terenie działki nr ewid.[...], obręb [...], gmina [...]. Natomiast decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak [...], wydaną po wznowieniu na wniosek J. G. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 17 listopada 2023 r. znak [...], Starosta decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., uchylił decyzję z dnia 17 listopada 2023 r. i na podstawie art. 241 ust. 1 w zw. z art. 237, art. 238, art. 239, art. 240 oraz art. 378 ust. 1 p.o.ś. zobowiązał [...] sp. z o.o. do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego w zakresie emisji hałasu z zakładu - restauracji i pensjonatu [...] zlokalizowanego w miejscowości [...] pod numerem [...], działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], gmina [...].

Jednocześnie zakres przeglądu ekologicznego ograniczono do analizy oddziaływania akustycznego instalacji i urządzeń znajdujących się w ośrodku [...] podczas organizacji imprez okolicznościowych z oprawą muzyczną. Wskazano, że pomiary hałasu powinno wykonać akredytowane laboratorium na warunkach bliżej określonych w tej decyzji, wybraną sobotę podczas imprezy okolicznościowej z oprawą muzyczną (np. wesele) i wyznaczono termin 3-miesięczny na wykonanie przeglądu ekologicznego. W uzasadnieniu Starosta stwierdził, że istnieje możliwość negatywnego oddziaływania akustycznego na środowisko przez ośrodek [...] położony w [...] nr [...]. Organ I instancji uznał J. G. za stronę postępowania, gdyż jego nieruchomość znajduje się w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko działalności prowadzonej przez [...] sp. z o.o., stąd też posiada on interes prawny w postępowaniu w sprawie nałożenia na ten podmiot obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego.

Podlegające kontroli sądowej decyzje zostały wydane w ramach uregulowanej w przepisach art. 145-152 k.p.a. (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691) instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z treści wstępnej części art. 145 § 1 k.p.a. – stanowiącej, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne – wprost wynika, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie.

Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. okoliczność, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tj. przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na którą w niniejszej sprawie powołuje się skarżący.

Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei zasadą procesu inwestycyjnego, w tym etapu funkcjonowania przedsięwzięcia budowlanego (użytkowania obiektu), jest niewątpliwe poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką, która została zagospodarowana przez inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu i korzystaniu z nieruchomości (w tym obiektu budowlanego funkcjonującego na danej nieruchomości), mogą być zatem nie tylko przepisy materialnego prawa administracyjnego, ale również przepisy prawa cywilnego, które w powiązaniu z przepisami ustaw szczególnych gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem, a zatem w granicach społeczno-gospodarczego przeznaczenia swego prawa, jak to wynika z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie: Dz.U. z 2026 r., poz. 795).

Sąd w tym miejscu podkreśla, że przedmiotem kontroli jest decyzja organu II instancji odmawiającą uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej z uwagi na fakt, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony. Fakt, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu częściowo odniósł się do argumentacji ad meritum sam w sobie nie pozwala Sądowi na dokonanie oceny merytorycznej zasadności nałożenia na uczestnika postępowania obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego na podstawie art. 237 w zw. z art. 241 ust. 1 p.o.ś., gdyż w tym wypadku mamy w istocie do czynienia z rozstrzygnięciem stricte procesowym.

Zdaniem Sądu, Kolegium w przeciwieństwie do organu I instancji trafnie uznało, że w sprawie nie zachodzą podstawy uchylenia ostatecznej decyzji Starosty z dnia 17 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania, bowiem po przeprowadzeniu wznowionego postępowania organ ten zasadnie ustalił, że nie potwierdziła się przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast stanowisko Starosty w tym względzie było błędne. Podobnie też, niezasadne było stanowisko skarżącego J. G., który domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Starosty z dnia 17 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania.

Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-152 k.p.a.) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy ora (wydając rozstrzygnięcia, stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 k.p.a., oczywisty brak przymiotu strony), kolejny zaś – mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu – dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygania o istocie sprawy w sytuacji wystąpienia podstaw wznowieniowych.

W art. 151 § 1 i 2 k.p.a. ustawodawca wskazał na możliwe rodzaje rozstrzygnięć podjętych we wznowionym już postępowaniu, tj. odmowę uchylenia decyzji (§ 1 pkt 1), uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) oraz stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (§ 2). W przypadku niestwierdzenia przesłanek wznowienia, wydaje się decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli zatem, prowadząc wznowione postępowanie, organ administracyjny dojdzie do wniosku, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4, to powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Wobec tego, jeśli organ stwierdzi we wznowionym postępowaniu, że nie występuje przesłanka (przyczyna) wznowieniowa, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, lecz wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają przepisy dotyczące ochrony przed hałasem, jak też sporządzania przeglądu ekologicznego.

Należy podkreślić, że zasadniczo obowiązek przestrzegania dopuszczalnych norm natężenia hałasu wynika bezpośrednio z mocy prawa i nie wymaga indywidualizacji w formie decyzji administracyjnych. Natomiast zgodnie z art. 115a ust. 1 p.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Decyzję taką wydaje się zatem w razie występowania przekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu, określonych rozporządzeniem w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Bez znaczenia pozostaje przy tym to, czy przekroczenie miało charakter jednorazowy czy powtarzalny (patrz: K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VII, Gdańsk 2025, art. 115a).

Normę zawartą w art. 115a ust. 1 p.o.ś. należy rozumieć tak, że przepis ten zobowiązuje organ właściwy do wydania decyzji o dopuszczalnych poziomach hałasu w każdej sytuacji stwierdzenia ponadnormatywnej emisji. Przepis ten nie wskazuje na jakiekolwiek przesłanki umożliwiające odstąpienie od jego zastosowania, w tym na konieczność badania przyczyn wystąpienia nadmiernej emisji hałasu. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma bowiem na celu ochronę otoczenia przed przekroczeniem przez dany podmiot dopuszczalnego poziomu hałasu. Przesłanką do wydania takiej decyzji jest naruszenie dopuszczalnego poziomu hałasu, jednak sama decyzja ma charakter deklaratoryjny, gdyż ustala jedynie dopuszczalny poziom hałasu przenikającego z danego zakładu do środowiska. Decyzja ta spełnia również funkcje prewencyjne, gdyż ma na celu zapobieganie naruszaniu przez dany zakład ustalonego poziomu hałasu w przyszłości. Samo ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu dla danego zakładu nie rodzi negatywnych skutków prawnych (patrz: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2025 r sygn. akt III OSK 66/23).

Z reguły też informacje o przekroczeniu dopuszczalnych norm natężenia hałasu są pozyskiwane przez organ ochrony środowiska (zwykle jest to właściwy starosta) w trakcie przeprowadzania czynności kontrolnych na podstawie art. 379 p.o.ś. Przy tym, organem właściwym do wydania decyzji w sprawie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu jest według zasady ogólnej starosta (art. 378 ust. 1 p.o.ś.). Trzeba również mieć na uwadze, że w aktualnym stanie prawnym podstawą do stwierdzania faktu przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu są pomiary własne organu właściwego lub pomiary podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia (może nim być również dany podmiot korzystający ze środowiska).

W postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 115a p.o.ś. właściciel nieruchomości położonej w zasięgu ewentualnego negatywnego oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dlatego też przesłanka, w świetle której postępowanie w takiej sprawie wszczyna się z urzędu na podstawie art. 115a ust. 5 p.o.ś., nie może być rozumiana automatycznie jako przesłanka wyłączająca możliwość uznania za stronę tego postępowania właściciela sąsiedniej nieruchomości, jeżeli może to dotyczyć jego interesu prawnego w związku z prowadzoną w sąsiednim obiekcie [na sąsiednim terenie - uw. wł. Sądu] działalnością, z którą wiążę się emisja hałasu (patrz: wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2947/17).

Natomiast według art. 237 p.o.ś., w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Z kolei zgodnie z art. 240 p.o.ś., jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z funkcjonowania instalacji, która nie jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ właściwy do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego określa, które z wymagań wymienionych w art. 238 należy spełnić, sporządzając przegląd.

W art. 241 ust. 1 p.o.ś. przewidziano zaś, że jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z działalności podmiotu korzystającego ze środowiska innej niż eksploatacja instalacji, art. 237, art. 239 pkt 2 i art. 240 stosuje się odpowiednio

Postępowanie w przedmiocie przeglądu ekologicznego jest wszczynane co do zasady z urzędu. Zobowiązanie do sporządzenia przeglądu ekologicznego nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem negatywnego oddziaływania na środowisko, jak również nie wywiera bezpośrednio skutków dla samej działalności (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 970/23). Organ ochrony środowiska w zakresie swoistego luzu decyzyjnego może nałożyć na korzystającego ze środowiska obowiązek sporządzenia i przedłożenia sprecyzowanego dokumentu także wówczas, gdy w związku z funkcjonowaniem konkretnej instalacji występuje jedynie możliwość negatywnego jej oddziaływania na środowisko. Dla zobowiązania podmiotu korzystającego ze środowiska nie jest konieczne, aby już wystąpiły już jakiekolwiek negatywne skutki w środowisku. Przegląd ma przeciwdziałać powstaniu tych negatywnych skutków poprzez ustalenie działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko (tak np. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1393/10).

Sądowi znane jest stanowisko prezentowane w orzecznictwie (także przywoływane w skardze), że stroną postępowania o zobowiązanie podmiotu korzystającego ze środowiska do sporządzenia przeglądu ekologicznego jest tylko inwestor prowadzący daną instalację jako podmiot korzystający ze środowiska, na którego jest właśnie nałożony obowiązek przedłożenia przeglądu ekologicznego. Natomiast inne podmioty mogą być stroną takiego postępowania, jeżeli wykażą interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., tak jak np. właściciel nieruchomości położonej na obszarze negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nawet jeżeli dane postępowanie jest wszczynane z urzędu (patrz np. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 543/17, 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2742/13 i 17 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1772/12).

Trzeba jednakże mieć na uwadze, że powyższy pogląd nie przystaje do sytuacji, gdy w istocie – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – celem nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 237 p.o.ś., jest w zasadzie wyłącznie uzyskanie środka dowodowego, o którym mowa w art. 115a ust. 1 p.o.ś. (pomiary hałasu emitowanego przez zakład), mającego służyć wyłącznie ustaleniu, czy przekroczone zostały dopuszczalne poziomy hałasu w związku z konkretną działalnością zakładu.

Na to zaś jednoznacznie wskazuje bardzo wąski zakres przeglądu ekologicznego (art. 239 pkt 1 p.o.ś.), jaki zastosowano w przedmiotowej sprawie, a który w tym wypadku sprowadza się do "analizy oddziaływania akustycznego prowadzonej przez [...] sp. z o.o. działalności oraz instalacji i urządzeń (w tym sprzętu nagłaśniającego) eksploatowanych na terenie obiektu zlokalizowanego w miejscowości [...] pod numerem [...] (działka o nr ewid.[...], obręb [...]) podczas organizowanej imprezy okolicznościowej z oprawą muzyczną, na tereny podlegające ochronie przed hałasem położone wokół (...) [tego] zakładu" (patrz: pkt III osnowy decyzji Starosty), jak też (art. 239 pkt 2 p.o.ś.) określona metoda wykonania przeglądu ekologicznego (patrz: pkt IV osnowy tej decyzji).

W gruncie rzeczy, obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego w tej sprawie dotyczy wykonania pomiarów hałasu, które zasadniczo powinien zlecić sam organ właściwy w sprawach ochrony środowiska (ochrony przed ponadnormatywnym hałasem). Natomiast właściwym postępowaniem, ukierunkowanym na ustalenie ewentualnego przekroczenia normatywów hałasu i wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, jest postępowanie prowadzone w trybie art. 115a p.o.ś., w którym właścicielowi nieruchomości położonej na obszarze negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (w zasięgu oddziaływania akustycznego) przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. W takiej zaś sytuacji właściciel sąsiedniej nieruchomości względem podmiotu (zakładu), w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie na podstawie art. 237 w zw. z art. 241 ust. 1 p.o.ś. w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego w zakresie tożsamym z wykonaniem pomiarów hałasu, o których mowa w art. 115a ust. 1 p.o.ś., nie jest stroną takiego postępowania, gdyż nie ma interesu prawnego w tego rodzaju sprawie.

Do takiego wniosku prowadzi analiza okoliczności niniejszej sprawy i specyfiki postępowania w przedmiocie sporządzenia przeglądu ekologicznego, jak też charakter samego przeglądu ekologicznego (patrz: art. 238 pkt 1-7 p.o.ś.), który uznawany jest za specjalistyczną ekspertyzę (zbliżoną do raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o którym mowa w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - Dz.U. z 2026 r., poz. 670), a który jednocześnie przenosi obowiązek ustalenia stanu faktycznego na stronę postępowania (patrz np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1263/11; K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VII, Gdańsk 2025, art. 238.).

W tak kształtujących się realiach faktycznych i prawnych sprawy uprawniony jest wniosek, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym, w którym została wydana przez Starostę decyzja z dnia 17 listopada 2023 r. – jak też następnie decyzja Starosty z dnia 30 kwietnia 2025 r. po wznowieniu postępowania na wniosek skarżącego na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – stroną postępowania w przedmiocie zobowiązania podmiotu korzystającego ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego jest wyłącznie ten właśnie podmiot korzystający ze środowiska, tj. spółka [...] sp. z o.o. Natomiast skarżący J. G., jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, na którą może oddziaływać akustycznie działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, prowadzona na działce nr [...] w obiekcie pod adresem [...] nr [...], nie jest stroną tego postępowania.

Kolegium, po analizie przepisów prawa i uwarunkowań przedmiotowej sprawy, mając na uwadze wszystkie jej okoliczności, słusznie uznało, że nie zaszły podstawy, które mogłyby uzasadniać przypisanie skarżącemu statusu strony postępowania. Z tych też względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Kolegium przepisów art. 28 w zw. z art. 7 i art. 10 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a. okazały się niezasadne.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wyjaśnił należycie, w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu, zarówno stan faktyczny, jak i prawny sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach. Organ II instancji posłużył się dostępnymi w tym zakresie instrumentami, niezbędnymi do przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Całkowicie zasadnie nie zgodził się z decyzją Starosty z dnia 30 kwietnia 2025 r., uznając, że nie potwierdziła się przyczyna wznowienia (z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i nie ma podstaw do wydania decyzji uchylającej decyzję Starosty z dnia 17 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia na [...] sp. z o.o. obowiązku w zakresie sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego w zakresie emisji hałasu z zakładu prowadzonego w ramach działalności tego podmiotu w miejscowości [...] na terenie działki nr ewid.[...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano okoliczności wzięte przez organ pod uwagę oraz wskazano na obowiązujące przepisy i odniesiono się do stawianych w odwołaniu zarzutów. Jak wynika z akt sprawy, organy zebrały materiał pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy w trybie nadzwyczajnym (w wyniku wznowienia postępowania na wniosek), a następnie dokonały trafnej jego oceny.

Według Sądu, prawidłowo w tej sprawie organ zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Na koniec, odnosząc się do argumentacji skargi, zaznaczyć należy, że wszystkie te twierdzenia skarżącego, które dotyczą zasadności nałożenia na uczestnika postępowania przedmiotowego obowiązku w zakresie sporządzenia przeglądu ekologicznego, nie mogły stanowić podstawy do oceny prawidłowości decyzji Kolegium. Z uwagi na procesowy charakter kontrolowanej decyzji organu II instancji (skutek niepotwierdzenia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), zarzuty te nie mogły być przedmiotem oceny sądowej dotyczącej decyzji wydanej na tym etapie wznowionego postępowania.

Ze względu na tak kształtujące się okoliczności sprawy i prawidłowość zaskarżonej decyzji, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.