Uzasadnienie
Przedmiotem skargi E. P. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 9 lutego 2015 r., nr [...], uchylająca decyzję organu I instancji, dotyczącą odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 20 kwietnia 2015 r., a w dniu 27 kwietnia 2015 r. wezwana wniosła o zwolnienie od wpisu.
Wobec powyższego, referendarz sądowy przesłał skarżącej przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2015 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i zobowiązał do wypełnienia formularza i odesłania do tut. Sądu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. E. P. zastosowała się do powyższego, bowiem wezwanie otrzymała w dniu 25 maja 2015 r., a w dniu 29 maja 2015 r. nadesłała za pośrednictwem poczty, wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Żądanie uzasadniła złą sytuacja finansową jej rodziny. Oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem oraz trójką dzieci (w tym dwójką niepełnoletnich), a jedynymi źródłami dochodu rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącej i małżonka, w łącznej wysokości 3.200 zł brutto miesięcznie. Oświadczyła także, że rodzina posiada dom o powierzchni 150 m²; nie wykazała żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych będących w posiadaniu członków jej rodziny.
Wezwaniem z dnia 3 czerwca 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 14 dni od dnia doręczenia, może spowodować nieuwzględnienie wniosku, skutkujące odmową przyznania prawa pomocy. Zostało one przesłane na adres do korespondencji podany we wniosku i tam doręczone w dniu 24 czerwca 2015 r., do rąk skarżącej, o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (k-34 akt).
Pismem procesowym, nadesłanym za pośrednictwem poczty w dniu 7 lipca 2015 r. (data stempla), skarżąca zwróciła się o przedłużenie terminu wyznaczonego przez referendarza do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Termin ten został ten został przedłużony o 7 dni, licząc od dnia doręczenia pisma informującego o powyższym, które zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 7 sierpnia 2015 r.)k-39 akt).
W dniu 13 sierpnia 2015 r., w sprawie uiszczono wpis od skargi w wysokości 200 zł, co potwierdza wyciąg bankowy znajdujący się w aktach sprawy (k-40).
Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłano żądanych przez referendarza dokumentów i nie złożono dodatkowych wyjaśnień.
Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zważono co następuje:
W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy.
Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym).
W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, lecz nie dopełniła obowiązku złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Uzupełnienie tego braku formalnego nastąpiło w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. dniu 25 maja 2015 r.), przez nadesłanie drogą pocztową w dniu 29 maja 2015 r. (data stempla), wypełnionego formularza wniosku. Z powyższych względów uznać należało, że skarżąca spełniła przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy.
Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżąca wyczerpała przesłanki materialne warunkujące udzielenie jej pomocy, sprowadzało się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełniony został wymóg wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a mianowicie czy skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W niniejszej sprawie informacje zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej. Nie zawierały bowiem jednoznacznych danych co do wysokości i rodzaju uzyskiwanych przez rodzinę skarżącej dochodów, posiadanego majątku, a także wysokości wydatków, jakie członkowie rodziny ponoszą na bieżące utrzymanie mieszkania oraz siebie i czy uzyskiwany dochód wystarcza na ich pokrycie. Wobec tego, skarżąca została zobowiązana do przedłożenia: kserokopii wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; kserokopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r. przez wnioskodawczynię i członków jej gospodarstwa domowego; dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej męża dochód miesięczny. Zobowiązano skarżącą także do przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone przez nią i jej rodzinę wydatków na utrzymanie mieszkania oraz specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni.
Referendarz zwrócił się ponadto o wyjaśnienie z jakich przyczyn pełnoletni syn skarżącej nie uzyskuje żadnego dochodu miesięcznego, a jeżeli okoliczność ta wynika z posiadania statusu osoby bezrobotnej – zobowiązał do przedłożenia zaświadczenia w tym zakresie z właściwego urzędu pracy, a w przypadku gdy syn jest osobą uczącą się – do przedłożenia właściwego zaświadczenia ze szkoły, bądź uczelni. Wezwanie referendarza zawierało również żądanie złożenia oświadczenia, czy skarżąca posiada wskazane w zaskarżonej decyzji z dnia 9 lutego 2015 r. grunty rolne i czy uzyskuje z tego tytułu dochód, a także złożenia oświadczenia, czy skarżąca posiada gospodarstwo rolne, czego nie wykazała we wniosku.
Powyższe dowody były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony (osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe) w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych, powoduje natomiast niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku.
Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej skarżącej. Ponadto, w dniu 13 sierpnia 2015 r. został w sprawie uiszczony wpis od skargi, co wskazuje na potencjał finansowy strony, przynajmniej w zakresie poniesienia części opłat sądowych.
Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej, co orzekł jak w sentencji.