Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OZ 35/09) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2008 r., odmawiające W. i F. Ł. przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność ich skargi w niniejszej sprawie.
Pismami z dnia 18 lutego 2009 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożenia oświadczenia, czy informacje zawarte w tym wniosku oraz udzielone w ramach postępowań z wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 724/08 i II SA/Ol 782/08 pozostają aktualne.
W odpowiedzi na to wezwanie dostarczony został nowo wypełniony formularz PPF. Zakresem wniosku obojga skarżących objęte zostało zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu żądania stwierdzili, iż: "Wpływy do gospodarstwa rolnego z produkcji rolnej są równoważone przez opłaty KRUS, PZU -
- - obowiązkowe, Podatek Rolny, Energia, Woda, Paliwo. Bez uszczerbku w życiu rodziny nie stać (ich) na ponoszenie jakichkolwiek kosztów sądowych, opłat oraz skorzystania z pomocy prawnej z wyboru. Miesięczne średnie koszty utrzymania gosp rolnego wynoszą 1000 zł. (opłata za zlewnię, KRUS, podatek, PZU, paliwo, energia, woda, śmieci, szambo w skali miesięcznej, inne koszty stałe.)".
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący mają na utrzymaniu troje dzieci, na rzecz których pobierają zasiłki rodzinne w łącznej wysokości 272 zł miesięcznie. Do ich majątku należą grunty rolne o pow. 8,7771 ha, połowa domu, budynki gospodarcze, samochód osobowy m-ki VW Golf (rocznik 1991), traktor Ursus (rocznik "19"), "mały traktorek" (rocznik 1985), "4 krowy, 4 sztuki bydła ur. 2007 r. (2 byki i 2 cielne jałówki) 1 sztuka ur. 2009 r. i 5 sztuk ur. w 2008 r. (1 krowa stara sprzedana w lutym na zaległe płatności KRUS PZU i Podatek Rolny) dwa konie i 2 źrebaki 1 świniak na zabicie i 3 prosiaki na chów". Do wniosku załączone zostało zestawienie wydatków (2011, 14 zł) i wpływów (2062,04 zł) z okresu od 5 stycznia do 20 lutego br. Zastrzeżono, iż rozliczenie to nie obejmuje wydatków na życie, opłaty za gaz i opłat, na które skarżący otrzymali pomoc od najbliższej rodziny i znajomych.
Przyjmując nowo wypełniony formularz jako uzupełnienie i aktualizację wniosku z dnia 10 października 2008 r., zważono co następuje:
Zobrazowana podanymi wyżej informacjami sytuacja materialna skarżących właściwie nie odbiega od przedstawionej w pierwotnym wniosku, który to złożony został również w sprawach o sygnaturach akt II SA/Ol 724/08 i II SA/Ol 782/08. Stąd też istotne znaczenie ma tu fakt, iż w obydwu tych sprawach oddalone zostały zażalenia na postanowienia przyznające prawo pomocy w zakresie częściowym.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OZ 36/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "(w)prawdzie dochody skarżących nie są wysokie, biorąc jednak pod uwagę, iż posiadają oni nieruchomość rolną o powierzchni 8,8190 ha oraz otrzymują stałe dochody z tytułu hodowli kilkunastu sztuk bydła, trudno uznać, aby nie byli oni w stanie pokryć kosztów postępowania", które na ówczesnym etapie postępowania, w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, stanowiłyby kwotę 100 zł wpisu od tej skargi.
Z kolei w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OZ 28/09) stwierdzono, iż "skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, iż znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący osiągają bowiem stały dochód z tytułu działalności rolniczej oraz przyznanych im świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w obecnej sytuacji dochodowej, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami finansowym i oszczędnościach w wydatkach są w stanie ponieść koszty postępowania oraz koszty wynagrodzenia adwokata, o ile zastępstwo procesowe uznają za konieczne."
Skoro więc w niniejszej sprawie skarżący nie wskazali na zaistnienie okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę zaprezentowanej oceny, także na gruncie niniejszej sprawy należy skonstatować, iż nie są oni jedynie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy wyłącznie w zakresie częściowym.
Decydując o rozmiarze zastosowania prawa pomocy w tym zakresie należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Analiza tych czynników na gruncie rozpatrywanej sprawy prowadzi do przekonania, iż właściwym zastosowaniem prawa pomocy względem skarżących będzie zwolnienie ich od wpisu od skargi (200 zł.), do którego właściwie sprowadzają się w koszty sądowe w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wspomnieć należy, że do tożsamego wniosku doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Olsztynie, wydając w dniu 5 grudnia 2008 r. postanowienie o zwolnieniu F. i W. Ł. od wpisu sądowego od skargi oraz odmowie przyznania w pozostałej części prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 782/08.
Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.