Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z 8 stycznia 2026 r. B. W. (dalej jako: "strona", "skarżąca") skierowała do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ") zażalenie na czynności kontrolne przeprowadzone przez PINB [...] w dniu 18 grudnia 2025 r. w budynku mieszkalnym przy ul. [...].
Postanowieniem z 30 stycznia 2026 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.
Decyzją z dnia 26 lutego 2026 r. organ odmówił udostępnienia skarżącemu żądanych informacji.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że złożenie środka odwoławczego jest niedopuszczalne jeżeli w sprawie nie wydano decyzji/postanowienia, gdy organ podjął czynności innego rodzaju niż wydanie orzeczenia, a także gdy środek odwoławczy wnosi podmiot nie mający uprawnień do jego wniesienia.
W przedmiotowej sprawie niedopuszczalność zażalenia wynika z braku wydania przez PINB [...] jakiegokolwiek orzeczenia, czy to w postaci decyzji czy postanowienia.
Skargę na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca, zarzucając:
- - nierzetelność kontroli;
- - poświadczenie nieprawdy;
- - brak merytorycznego odniesienia;
- - manipulację proceduralną.
W konsekwencji skarżąca wniosła o weryfikację dokumentacji technicznej i kontrolnej pod kątem niedopełnienia obowiązków przez urzędników, a także o uznanie skargi za zasadną i nakazanie organom podjęcia stosownych działań prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję lub postanowienie uwzględnić wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeżeli natomiast zaistnieją okoliczności z art. 156 k.p.a., sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części.
Kontrola zgodności z prawem wydanych postanowień musi przebiegać w określonej kolejności, bowiem stwierdzenie istnienia danego typu naruszeń może eliminować potrzebę ustalania istnienia innych wad. Stąd, w pierwszej kolejności sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia istotnych wad powodujących jego nieważność. Ustalenie istnienia wady powodującej nieważność postanowienia czyni bowiem dalszą kontrolę zbędną.
Przeprowadzona według wskazanych kryteriów ocena zaskarżonego postanowienia wykazała, że postanowienie to obarczone jest wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jego nieważności - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zażalenie jest podaniem w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego o czym przesądza treść art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a., podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
Ponadto stosownie do art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.
Jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.).
Zażalenie wniesione pisemnie powinno być zatem podpisane przez osobę je wnoszącą. Podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiający identyfikację osoby podpisującej oraz zbadanie autentyczności podpisu. Podpis na zażaleniu wnoszonym pisemnie musi być więc własnoręczny, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 63 § 3 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja lub postanowienie bezwzględnie wymagają własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego).
Rozpoznanie zażalenia bez podpisu strony, a więc niespełniającego wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a. jest dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. (np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1580/17).
W niniejszej sprawie organ rozpoznał zażalenie skarżącej, pomimo braku jej własnoręcznego podpisu. Okoliczność ta uniemożliwiała uruchomienie postępowania zażaleniowego, wobec braku skutecznego wniesienia zażalenia. WINB zobowiązany był zatem zastosować art. 64 § 2 k.p.a. i wezwać skarżącą do uzupełnienia tego braku formalnego, czego nie uczynił.
Wydanie postanowienia w ramach procedury zażaleniowej w sytuacji niepodpisania zażalenia - co niewątpliwie miało miejsce w realiach rozpoznanej sprawy - wykazuje cechy działania organu z urzędu, nie może to mieć miejsca i jest równoznaczne z wydaniem postanowienia dotkniętego wadą nieważności.
Stwierdzić należy również, że aktach sprawy brak jest wezwania do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie, skierowanego do skarżącej w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Stwierdzona przez sąd kwalifikowana wadliwość wydanego w sprawie postanowienia uniemożliwiła dokonanie jego merytorycznej oceny.
Rozpoznając sprawę ponownie organ w pierwszej kolejności będzie zobowiązany wezwać skarżącą do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.