Uzasadnienie
Na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. pełnomocnik substytucyjny radcy prawnego M.S., ustanowionej na zasadzie prawa pomocy pełnomocnikiem skarżącej, wniósł o zasądzenie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości ani w części.
Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przyznał wyznaczonemu radcy prawnemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu w kwocie 240 zł powiększonej o należny podatek VAT.
12 kwietnia 2018 r., w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ów wyrok.
Skutkiem tego w obrocie prawnym przestało funkcjonować orzeczenie uwzględniające konieczność przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Stąd też jego wniosek w tym zakresie wymagał rozpatrzenia.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 250 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.
- - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) stanowiący, iż wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.). Zgodnie jednak z przepisem przejściowym (§ 22), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
W konsekwencji przy ustaleniu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w niniejszej sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), zwane dalej rozporządzeniem.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 - 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2).
W niniejszej sprawie, ze względu na jej przedmiot, opłata maksymalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi - stosownie do § 21 ust. 1 pkt c rozporządzenia - 480 zł.
Nie stwierdzając zaistnienia podstawy ustalenia przyznawanej opłaty w wysokości wyższej niż 1/2 opłaty maksymalnej, należało przyznać wynagrodzenie w wysokości 240 zł, podwyższonej o kwotę podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).