Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 21 listopada 2025 r. znak: SKO.4111.72.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 6 października 2025 r. znak: SOCIII.522.640.2025.145569.001.2025.U w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 11 sierpnia 2025 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynęło pismo skarżącej z dnia 8 sierpnia 2025 r. o umorzenie 30% pozostałej do spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. P. na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Decyzją z dnia 6 października 2025 r. Prezydent Miasta Łodzi, na postawie art. 104 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 438 z późn. zm., dalej: u.p.o.u.a.), odmówił umorzenia D. S. 30% pozostałej do spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. P. w łącznej wysokości 19.204,38 zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. S. Wnioskodawczyni w swoim odwołaniu podkreśliła, iż nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, ponieważ od 2021 r. dokonuje regularnie wpłat alimentów na rzecz N. P. – M. P. (wg. oświadczenia strony wpłaty dokonywane były do rąk własnych i przekazem pocztowym).
Przesyłając odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, organ I instancji nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji na podstawie art. 132 § 1 K.p.a. i wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 21 listopada 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na skutek niedopełnienia przez D. S. obowiązku alimentacji wypłacane było świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. P. Organem prowadzącym egzekucję, jest zgodnie z art. 2 pkt 8 a u.p.o.u.a. organ, który prowadzi egzekucję, albo syndyk wyznaczony w postępowaniu upadłościowym dłużnika. Oznacza to, że umarzając należności w tym trybie należy uwzględnić wpłaty dokonywane przez komornika i opierać się na wydanym przez niego zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia o dokonanych wpłatach z dnia 11 września 2025 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oraz z analizy wpłat dokonanych przez wnioskodawczynię na konto organu I instancji, a także załączonych do akt sprawy dowodów wpłat alimentów wynika, iż w okresie od sierpnia 2022 r. do lipca 2025 r. strona dokonywała wpłat tytułem zobowiązań alimentacyjnych.
Z załączonych do akt sprawy dowodów wynika, iż w okresie od sierpnia 2022 r. do października 2022 r. wnioskodawczyni dokonywała wpłaty alimentów do M. P. przekazem pocztowym, w okresie od listopada 2022 r. do kwietnia 2023 r. dokonywała ona wpłat alimentów bezpośrednio do M. P., w okresie od maja 2023 r. do czerwca 2024 r. dokonywała wpłaty alimentów do M. P. przekazem pocztowym, w okresie od lipca 2024 r. do lipca 2025 r. dokonywane są wpłaty alimentów do M. P. przelewem bankowym. Z uwagi na fakt, iż wpłaty dokonywane poza postępowaniem egzekucyjnym winny być potwierdzone przez organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu, organ I instancji powyższe dowody wpłat pismem z dnia 17 sierpnia 2025 r. przekazał do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. Z informacji o stanie egzekucji z dnia 12 września 2025 r. oraz zaświadczenia o dokonanych wpłatach z dnia 11 września 2025 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wynika, iż w wyżej wskazanym okresie tj. od sierpnia 2022 r. do lipca 2025 r. Komornik Sądowy wykazał jedną wpłatę alimentów w dniu 6 listopada 2024 r. w wysokości 259,00 zł oraz wskazał, iż przedstawione dowody wpłat przez D. S. poza postępowaniem egzekucyjnym nie stanowią dowodu niebudzącego wątpliwości.
Komornik Sądowy nie uwzględnił wyżej wskazanych wpłat w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, bowiem wierzyciel nie zawiadomił komornika o otrzymaniu jakichkolwiek wpłat bezpośrednich ani ich nie potwierdził. Kolegium podkreśliło, że to właśnie działania wierzyciela są wiążące dla komornika. Wierzyciel ma bowiem bezwzględny obowiązek niezwłocznego zawiadomienia komornika o otrzymaniu jakichkolwiek bezpośrednich wpłat od dłużnika, aby mogły one zostać uwzględnione w postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązek ten wynika z faktu, iż to wierzyciel jest stroną, która ma pełną wiedzę o wszystkich spłatach, zarówno tych dokonywanych za pośrednictwem komornika, jak i bezpośrednio przez dłużnika na konto wierzyciela.
Podsumowując organ zaznaczył, że organem prowadzącym egzekucję, jest zgodnie z art. 2 pkt 8a u.p.o.u.a. organ, który prowadzi egzekucję, albo syndyk wyznaczony w postępowaniu upadłościowym dłużnika, co oznacza, iż umarzając należności w tym trybie należy uwzględnić wpłaty dokonywane przez komornika i opierać się na wydanym przez niego zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji. W rozpatrywanej sprawie komornik sądowy pismem z dnia 12 września 2025 r. stwierdziła bezskuteczność egzekucji, więc zdaniem organu, nie ma podstawy do uwzględnienia wniosku strony o umorzenie na podstawie wskazanego przepisu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła D. S. Skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem, wskazując, że od 2022 r. płaci alimenty w zasądzonej wysokości, a dowody wpłat załączyła do akt. Wobec tego organ błędnie nie zaliczył wpłat, których komornik nie uwzględnił w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca chciałaby, aby organ lub komornik nawiązali kontakt z M. P. w celu uzyskania potwierdzenia otrzymywanych wpłat. Gdyby skarżąca nie dokonywała wpłat, to wierzyciel korzystałby z funduszu alimentacyjnego, a tak się nie stało. Skarżąca wniosła o zaliczenie wpłat w postępowaniu egzekucyjnym, jak i w decyzji o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dodała, że legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnoprawności, korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.) (dalej także: u.p.o.u.a.).
Jak stanowi art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Należy podkreślić, że prowadząc postępowanie w trybie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ bada jedynie skuteczność egzekucji, tj. bada, czy wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna egzekucja w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów i to prowadzona przez wymagane powołanym przepisem okresy. Należy wskazać, że ustawodawca wprowadził powyższą regulację prawną, aby skłonić dłużników alimentacyjnych do systematycznego comiesięcznego uiszczania zaległości w kwocie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Prawo do ulgi w postaci umorzenia należności przysługuje bowiem tylko takiemu dłużnikowi alimentacyjnemu, od którego sądowy organ egzekucyjny co miesiąc wyegzekwuje kwoty w wysokości zasądzonych alimentów, a w okresie wskazanym w ustawie nie będzie żadnych przerw. Omawiany art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. stanowi zatem swoistą premię dla dłużnika alimentacyjnego za jego nieprzerwane, comiesięczne regulowanie zobowiązań alimentacyjnych za pośrednictwem sądowego organu egzekucyjnego w wysokości nie niższej niż kwota zasądzonych alimentów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 marca 2026 r., II SA/Gd 1035/25, LEX nr 4087582, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
W kontrolowanej sprawie skarżąca w dniu 11 sierpnia 2025 r. pismem z 8 sierpnia 2025 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Łodzi, jako organu właściwego dłużnika, o umorzenie 30% pozostałej do spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. P. na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Według stanu na dzień 6 października 2025 r. (to jest w dacie wydania decyzji organu I instancji) skarżącej do zwrotu pozostała kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz N. P. w wysokości 19 204,38 zł. Jak wynika z akt administracyjnych w okresie od sierpnia 2022 r. do lipca 2025 r. skarżąca dokonywała wpłat tytułem zobowiązań alimentacyjnych. Z załączonych do akt sprawy dowodów wynika, iż w okresie od sierpnia 2022 r. do października 2022 r. skarżąca dokonywała wpłaty alimentów do M. P. przekazem pocztowym, w okresie od listopada 2022 r. do kwietnia 2023 r. dokonywała ona wpłat alimentów bezpośrednio do M. P., w okresie od maja 2023 r. do czerwca 2024 r. dokonywała wpłaty alimentów do M. P. przekazem pocztowym, w okresie od lipca 2024 r. do lipca 2025 r. dokonywane były wpłaty alimentów do M. P. przelewem bankowym.
Powyższe wpłaty dokonywane były poza postępowaniem egzekucyjnym. Jak natomiast wynika z informacji o stanie egzekucji z dnia 12 września 2025 r. oraz zaświadczenia o dokonanych wpłatach z dnia 11 września 2025 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, w wyżej wskazanym okresie tj. od sierpnia 2022 r. do lipca 2025 r. Komornik Sądowy wykazał jedną wpłatę alimentów w dniu 6 listopada 2024 r. w wysokości 259,00 zł.
Jak wynika z brzmienia powołanego art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a. jedyną i konieczną przesłanką umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres 3 lat. Instytucja ulgi przewidziana w art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a. stanowi wyjątek od zasady obowiązku zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych. Skoro w art. 30 ust. 1 pkt 1 jest mowa o skutecznej egzekucji, prowadzonej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, to uznać należy, że inna droga zaspakajania zasądzonych alimentów, z pominięciem organu egzekucyjnego, nie wywołuje skutku w postaci skutecznej egzekucji. Dlatego dla oceny owej skuteczności, nie mają znaczenia dobrowolnie uiszczane przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym kwoty, w tym bezpośrednio do rąk uprawnionego (jego przedstawiciela ustawowego) bieżących czy też zaległych alimentów (por. wyrok NSA z 24 maja 2019 r., I OSK 1968/17, LEX nr 2686909, CBOSA).
W tej sytuacji, nie można przyjąć, że dobrowolne wpłaty dokonywane przez skarżącą poza postępowaniem egzekucyjnym, to zaległości skutecznie wyegzekwowane przez komornika i że takie wpłaty można doliczyć do okresu 3 lat, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a.
Wobec powyższego organy w kontrolowanej sprawie trafnie uznały, że w sprawie nie został spełniony warunek skuteczności egzekucji, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a., tj. wymóg nieprzerwanego, comiesięcznego regulowania zobowiązań alimentacyjnych za pośrednictwem sądowego organu egzekucyjnego w wysokości nie niższej niż kwota zasądzonych alimentów. W konsekwencji trafnie przyjęto, że w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku dłużnika na podstawie powołanego przepisu. Dokonując oceny spełnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie prawidłowo organy swoje ustalenia w sprawie poczyniły na podstawie dokumentacji pozyskanej od komornika sądowego.
Odnosząc się z kolei do wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżącą przy piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2026 r. Sąd stwierdza, że wnioskowany dowód dotyczył okoliczności, których wyjaśnienie nie było istotne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym nie został spełniony podstawowy warunek dopuszczenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu, jakim jest konieczność "wyjaśnienia istotnych wątpliwości" (art. 106 § 3 p.p.s.a.) (por. wyrok WSA w Poznaniu z 5 października 2017 r., II SA/Po 217/17, LEX nr 2377569, CBOSA).
Podsumowując powyższe, w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także innych wad skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej z obrotu prawnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a., a ponadto zgodnie z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.
a.tp.