Uzasadnienie
II SA/Łd 436/26
Zaskarżoną decyzją z 25 marca 2026 roku (znak: 010070/680/5797611/2023, postępowanie: 410989181) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję ZUS z 11 października 2024 r. o zmianie wysokości świadczenia "dobry start" na rok szkolny 2023/2024 na dziecko – Z. K. z kwoty 300 zł na 150 zł.
Na powyższą decyzję A. C. wniosła skargę, podnosząc, że pominięto fakt, iż świadczenie z programu "Dobry start" wypłacane jest temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek, czyli w niniejszej sprawie zostało prawidłowo wypłacone matce dziecka, która złożyła pierwsza wniosek.
W związku z wpływem skargi do WSA, Prezes ZUS dokonał ponownej weryfikacji w sprawie prawa do świadczenia "dobry start" na rok szkolny 2023/2024 na dziecko Z. K., uwzględnił skargę A. C. w całości oraz wydał decyzję z 26 maja 2026 r. (znak: 010070/680/5797611/2023, postępowanie: 410989181) na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143), którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i jednocześnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji o zmianie wysokości świadczenia "dobry start" oraz przyznał prawo do spornego świadczenia w kwocie 300 zł jednorazowo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) [dalej: ustawa p.p.s.a.], Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego skutkującą jego umorzeniem jest wydanie przez organ aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a.
Przepis art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. stanowi, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Wydany w trybie autokontroli akt zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu drugiej instancji. Wydanie takiego aktu, co do zasady, powoduje konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wówczas Sąd bada, czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby to zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 1999 r., OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz A. Kabat, Komentarz do art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2009, wyd. III.).
Stwierdzić należy, że zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja została uchylona przez organ na podstawie art. 54 § 3 ustawy p.p.s.a. Skoro po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego doszło do skutecznego wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, to brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego, w szczególności merytorycznego rozpoznania sprawy. Zasadne jest zatem umorzenie zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł o umorzeniu postępowania sądowego.
ds