Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 4..-letnią córką H. M. oraz 4..-letnim synem J.. Syn "mieszka poza domem, przyjeżdża na niedzielę". Źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie emerytalne w wysokości 590 zł. Córka wnioskodawczyni pobiera rentę w wysokości 591 zł, zaś syn wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.000 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi nieruchomość rolna wielkości 3,08 ha. Nie posiada ona oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż zamieszkująca wraz z nią córka jest osobą chorą psychicznie. Na jej stałe leczenie przeznaczane są znaczne środki finansowe. Skarżąca jest osobą schorowaną, cierpi na chorobę serca i kręgosłupa. Stan jej zdrowia nie pozwala na wykonywanie prac, aby "dorobić" do emerytury. Utrzymuje się jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości 590 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca jest osobą starszą i schorowaną. Jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne, którego wysokość wynosi 590 zł. Zamieszkuje wraz z chorą córką uzyskującą dochody w wysokości 591 zł. Stan zdrowia skarżącej i jej córki wymaga ponoszenia kosztów na konieczne leczenie. Wnioskodawczyni nie posiada przy tym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).