Uzasadnienie
27 grudnia 2025 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. (dalej: "skarżąca") na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "kpa") wniosła do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. (dalej: "KMPSP") o udostępnienie akt – zakończonej decyzją nr 11 z 30 stycznia 2025 r. – sprawy nakazania Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. doprowadzenia drogi pożarowej do budynku przy ul. [...] (znak: [...]).
Skarżąca podniosła, że odpowiada za zarządzanie działką nr [...] z budynkami nr: [...], natomiast osiedle (budynki nr: [...], [...], [...], [...] i [...]) wybudowano w ramach jednego pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącej decyzja ingeruje w przysługującą jej służebność przejazdu i przechodu na działce nr [...] (KW nr [...]) oraz w prawa i obowiązki wynikające z art. 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 188, dalej: "uop"). Skarżąca wyjaśniła przy tym, że udostępnienie akt sprawy jest potrzebne do wznowienia postępowania.
Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 74 § 2 kpa, KMPSP odmówił skarżącej udostępnienia akt, wskazując przy tym – w świetle art. 3 ust. 2 i art. 4 uop, a także § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822 ze zm., dalej: "rozporządzenie") – że nie jest ona właścicielem, zarządcą ani użytkownikiem budynku/terenu, którego dotyczy postępowanie administracyjne.
Postanowieniem z 19 marca 2026 r., znak: WPZ.5290.4.2026.6.WK, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Małopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "MKW") utrzymał postanowienie KMPSP w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia MWK wskazał, że ani obowiązki wynikające z art. 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 uop, ani służebność przejazdu i przechodu nie tworzą bezpośredniego związku normatywnego między skarżącą a przedmiotem postępowania. Choć wydany ze skargi skarżącej wyrok WSA w Krakowie z 21 października 2025 r, sygn. akt II SA/Kr 1013/25, uchyla postanowienia organów obu instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nakazania Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. doprowadzenia drogi pożarowej do budynku przy ul. [...], to nie przesądza automatycznie o istnieniu interesu prawnego – skarżąca nie mogła być stroną postępowania, ponieważ decyzja nie odnosiła się do nieruchomości w jej zarządzie.
Skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania sądowego na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa") do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego z jej skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nakazania Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. doprowadzenia drogi pożarowej do budynku przy ul. [...], wskazując przy tym, że może tam dojść do uchylenia zaskarżonego tu postanowienia (sygn. akt II SA/Kr 1188/25). Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 28, art. 73 § 1 i art. 74 § 2, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 uop, podnosząc przy tym, że organy sprowadziły ocenę interesu prawnego do kryterium własności lub zarządu, pomijając służebność przejazdu i przechodu, ustawowe obowiązki oraz funkcjonalne powiązanie układu dróg pożarowych.
W odpowiedzi na skargę MKW wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 ustawy z 25.07. lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej i celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. o odmowie dostępu do akt sprawy ze względu na brak przymiotu strony.
Prawo strony do przeglądania akt sprawy administracyjnej i uzyskiwania odpisów dokumentów w nich się znajdujących zostało uregulowane w art. 73-74a k.p.a. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę (§ 1b). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 3).
Dostęp do akt sprawy posiadają zatem wyłącznie podmioty będące stronami w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną.
Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. Organ dysponujący aktami sprawy obowiązany jest zatem dokonać oceny, czy podmiot żądający udzielenia dostępu do akt sprawy ma status strony w postępowaniu głównym. Identyfikacji dokonuje organ na podstawie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Tym samym skoro w toku postępowania głównego organ określił krąg stron, to jedynie taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt.
W ocenie Sądu art. 73 § 1 k.p.a. nie może zatem stanowić podstawy do oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu głównym. Istotą postępowania uregulowanego w powołanych przepisach jest tylko kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępniania i zasad odmowy udostępniania. Skoro tak, to inne kwestie jak ocena prawidłowości ustalania kręgu stron, są już poza przedmiotem tego wpadkowego postępowania. Takie też stanowisko zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 281/16. W przywołanym wyroku Sąd trafnie wskazał, że "Kodeks postępowania administracyjnego nie zna odrębnej instytucji władczego (administracyjnego) orzekania o posiadaniu przymiotu strony przez inne osoby niż wnioskodawca. Nie ma więc podstawy w toku zwyczajnego postępowania administracyjnego do wydawania decyzji lub postanowienia o uznaniu danej osoby za stronę lub odmowie uznania za stronę.
Skoro zasadą jest nie wydawanie żadnego aktu administracyjnego co do odmowy przyznania danej osobie statusu strony w już toczącym się postępowaniu, to nie można innej instytucji prawnej jaką jest dostęp strony do akt postępowania administracyjnego interpretować w taki sposób, aby poprzez dostęp do akt badać prawidłowość ustalania kręgu stron w postępowaniu "głównym". Gdyby dopuścić taką możliwość, to byłoby to naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, od której nie ma wyjątków - zasady praworządności. Każdy organ administracji musi działać tylko i wyłącznie na podstawie prawa i nie może domniemywać dla siebie istnienia takiej podstawy, jeżeli jej nie ma." Innymi słowy postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt sprawy nie może stanowić dodatkowej drogi weryfikowania prawidłowości przyznania przez organ administracji publicznej statusu strony w postępowaniu głównym.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Tytułem przykładu można wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2668/15, wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1779/19, wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1097/19, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. III OSK 1646/22).
Jak sygnalizuje strona skarżąca, równolegle toczy się postępowanie nadzwyczajne o wznowienie postępowania głównego, zatem we wznowionym postępowaniu organy ocenią czy stronie skarżącej przysługiwał status strony a rozstrzygnięcie organu w tym zakresie będzie podlegało kontroli sądu administracyjnego.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.