Uzasadnienie
W dniu [....] marca 2010r. skarżący E.D. i J.D. złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie swej skargi na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 sierpnia 2009r. wydane w przedmiocie uznania zarzuty za bezzasadny.
Skarżący domagają się ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody, wydatki związane z utrzymaniem piątki małoletnich, uczących się dzieci.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz z piątką dzieci w wieku od 3 do 14 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód osiągany przez skarżącego z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w formie zakładu [....] w wysokości 600 zł oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie [....] zł. Łącznie zatem dochody 7 – osobowej rodziny wynoszą około [....] zł.
Z oświadczenia skarżących znajdujących się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni ½ domu z 1913 roku o pow. 109 m2 oraz nieruchomość o pow. 12 arów. Skarżący nie wykazują faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dodają natomiast, iż są właścicielami samochodu [....] do przywozu towaru w związku z prowadzeniem przez skarżącego działalności gospodarczej, a także posiadają samochód osobowy z 1989r. Wskazują, iż wnioskodawca od [....] lutego 2010r. przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku przy pracy, nie pobrał z tego tytułu zasiłku. Koszty utrzymania domu, opłaty za media pochłaniają większość posiadanych środków finansowych rodziny, odzież wnioskodawcy kupują wyłącznie w sklepach z używaną odzieżą. Łączne koszty miesięczne utrzymania wynoszą, wraz z opłatami ZUS [....] zł.
Skarżący przedstawiają ponadto szereg dokumentów potwierdzających ich wydatki związane z utrzymaniem domu, opłatami za media, ubezpieczenie itp.
Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących, należy stwierdzić, że poniesienie kosztów ustanowienia adwokata z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obowiązkowy nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym ich utrzymaniu.
W ocenie orzekającego, skarżący wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie zatrudnić we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny w wysokości około [....] zł w przeliczeniu na liczbę członków rodziny, konieczność utrzymania piątki małoletnich dzieci - w odniesieniu do zwyczajowych, podstawowych i udokumentowanych wydatków na utrzymanie (łącznie określanych na kwotę około.... zł), braku oszczędności - w kontekście obligatoryjnego wymogu występowania na danym etapie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez profesjonalnego pełnomocnika (skarżący pragną złożyć kasację), zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie im adwokata z urzędu. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżących - poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie i dzieciom podstawowych potrzeb życiowych.
Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych przez nich danych i oświadczeń - do takich osób obecnie należą.
Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących ustanowienie dla nich pełnomocnika z urzędu jest zasadne.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).