Uzasadnienie
Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego, skarżący W.N. złożył wniosek, na urzędowym formularzu "PPF", o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z.N.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.721,17 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego (wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym) w wysokości [...] zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości [...] zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Dom, w którym zamieszkuje wraz z małżonką, stanowi własność syna. Syn nie mieszka wspólnie z rodzicami. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż liczy 81 lat, a stopień jego niepełnosprawności został przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. określony jako znaczny. Każdego miesiąca małżonkowie N. ponoszą znaczne wydatki na zakup lekarstw (wspólnie rzędu 800 zł), a ponadto opłacają rachunki a media (około 300 zł). Opał na zimę kosztuje około 2.000 zł rocznie. Pozostałe środki finansowe przeznaczane są na życie. Bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: orzeczenia z dnia 4 września 2006 roku o stopniu niepełnosprawności, odcinków emerytury własnej oraz małżonki za miesiąc październik 2010 roku, zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 września 2003 roku o stanie zdrowia żony, orzeczenia z dnia 11 sierpnia 2009 roku o trwałej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji Z.N. oraz dwóch egzemplarzy PIT-40A skarżącego oraz jego żony dotyczących rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2009.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżący jest osobą starszą i schorowaną. Ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Schorowana i trwale niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji jest także żona wnioskodawcy. Wydatki związane ze stanem zdrowia stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu małżonków N. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego na leczenie przeznaczana jest miesięcznie kwota około 800 zł. Biorąc pod uwagę fakt, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego oraz jego żony są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 1.721,17 zł, a skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem, który mógłby zostać spieniężony, ani oszczędnościami, nawet najmniejszy dodatkowy wydatek mógłby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego oraz jego małżonki. Przedstawiona sytuacja materialna i zdrowotna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).